همزمان با گرامیداشت از دهم سپتامبر، روز جهانی وقایه از خودکشی، مقامهای سازمان صحی جهان میگویند که در هر چهل ثانیه، یک نفر در جهان خودکشی میکند. بهگفتهی سازمان صحی جهان، آمار خودکشیها در جهان سالانه نزدیک به یک میلیون نفر میرسد و این رقم بالاتر از رقم تلفات مبارزات مسلحانه است.
داکتر اشفاق احمد، نماینده سازمان صحی جهان در افغانستان، در مراسمی که به مناسبت گرامیداشت از روز جهانی وقایه از خودکشی توسط وزارت صحت عامه در کابل برگزار شده بود گفت، گرچند آمار دقیقی در مورد واقعات خودکشی در افغانستان در دست نیست، اما این کشور نیز از جمله کشورهایی است که در آن خودکشی رایج است. او گفت: «ارقام سازمان صحی جهان نشان میدهد که متاسفانه در حدود یک میلیون نفر در سراسر جهان سالانه [دست به] خودکشی میزنند. بهطور متوسط، روزانه در سراسر جهان حدود سه هزار نفر خودکشی میکنند. تعداد افرادی که هرسال در جهان از اثر خودکشی میمیرند، بیشتر از تعداد افرادی است که به اثر قتل و جنگ، زندگی خود را از دست میدهند.»
نماینده سازمان صحی جهان افزود که آمارهای ارایهشده در مورد میزان خودکشیها در جهان، کاملا دقیق نیست، زیرا بهگفتهی اشفاق احمد، خیلی از واقعات خودکشی بهشکل نادرست آن مانند غرق شدن در آب و یا رخ دادن اتفاق دیگری گزارش میشود. وی گفت که بیشترین آمار خودکشیها در کشورهای اروپای شرقی و کمترین آن در کشورهای امریکای مرکزی و جنوبی به ثبت رسیده است. اشفاق احمد میافزاید که آمار دقیقی در مورد واقعات خودکشی در بسیاری از کشورهای افریقایی و برخی از کشورهای جنوبشرق آسیا، بهشمول افغانستان، در دست نیست، اما خودکشی در این کشورها نیز یکی از راههای نجات انسانها از مشکلات و خاتمهدادن به زندگی است.
اشفاق احمد، تمایل به خودکشی را یک مشکل عمده صحی در سطح جهان عنوان کرد و گفت این پدیده معمولا در طول یک دوره خاص اتفاق میافتد. بهگفتهی او، مواجه شدن با مشکلات، اختلالات روانی، افسردگی، مصرف بیش از حد الکول، ازدواجهای اجباری و قبل از وقت و چندین عامل دیگر، از جمله عوامل اصلی خودکشی بهشمار میروند. اشفاق احمد میگوید: «خودکشی میتواند هر فرد را تحت تاثیر قرار دهد، اما برخی از گروهها مانند افراد با سابقه اقدام به خودکشی یا ضرر به خود، افراد مبتلا به اختلالات روانی و یا اختلالات مربوط به موادمخدر و کسانی به حوادث غیرمترقبه و غمانگیز مواجه میشوند، نظر به دیگران بیشتر در معرض خطر اقدام به خودکشی قرار دارند.»
نماینده سازمان صحی جهان در افغانستان، در این مراسم تاکید کرد که واقعات خودکشی قابل جلوگیری است. بهگفتهی او، تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی، تمرکز بالای افراد در معرض خطر خودکشی، ترویج صحت جسمی و روانی مثبت از جمله روشهایی است که میتواند باعث کاهش رقم خودکشیها شود.
خودکشی در افغانستان
گرچند آمار دقیقی در مورد میزان خودکشیها در افغانستان در دست نیست، اما آنطور که مقامهای وزارت صحت عامه میگویند، بیشتر موارد خودکشیها در کشور، مربوط به زنان میشود.
خودکشی که بهمنظور خاتمه دادن به زندگی و نجات از مشکلات اقتصادی و اجتماعی صورت میگیرد، بیشتر در میان زنان معمول است.
ناجیه طارق، معین عرضه خدمات صحی وزارت صحت عامه، در مراسم گرامیداشت از روز جهانی وقایه از خودکشی، گفت براساس تحقیقی که در سال 1387 توسط موسسه حمایتی زنان، «میدیکا افغانستان» در ولایات کابل، هرات و میدانوردک صورت گرفته، نود و پنج درصد از واقعات خودکشی توسط زنان انجام شده است. براساس این تحقیق، اقدام به خودکشی توسط زنان در افغانستان، بیشتر در پاسخ به انواع خشونت علیه شخصیتشان صورت گرفته است. دختران جوان بین سنین شانزده الی نوزده سال، بیشترین کسانی بودهاند که دست به خودکشی زدهاند. اکثریت خانمهایی که در افغانستان دست به خودکشی زدهاند، متاهل بودهاند. چنانکه ناجیه طارق میگوید نزدیک به هشتاد درصد افرادی که خودکشی کرده، متاهل بودهاند.
با اینحال، خانم طارق میافزاید که ازدواجهای اجباری، خشونتهای خانوادگی، تجاوزهای جنسی و ارتباط نامشروع و بعدا احساس پشیمانی، رقابتهای منفی خانوادگی، فقر و تنگدستی و همچنین بیماریهای روانی از جمله عوامل اصلی خودکشیها در افغانستان بهشمار میروند.
وزارت صحت عامه میگوید که برای جلوگیری از خودکشیها، برنامههایی را رویدست گرفته است که شامل تربیه مشاورین روانی- اجتماعی در سراسر کشور، انکشاف مجموعههای آموزشی برای داکتران، پرستاران و ایجاد مراکز مشورهدهی میباشد.
از روز جهانی وقایه از خودکشی از دهسال به اینسو در کشورهای مختلف گرامیداشت بهعمل میآید؛ اما از این روز برای بار نخست در سال 1382 در افغانستان تجلیل و پس از آن متوقف شد. این دومینبار است که وزارت صحت عامه از روز جهانی وقایه از خودکشی تجلیل میکند.
