با وجود توزیع داروهای ضدآفت خربوزه، صادرات خربوزهی ولایت کندز امسال به پایینترین حد آن رسیده است و حتا هیچ بازرگانی بهدلیل عدم اعتماد، حاضر نیست که پالیزهای کشاورزان خربوزه را، همانند سهسال پیش، خریداری کند.
عبدالصمد، کشاورز خربوزه در روستای عیساخیل باغ شرکت کندز، میگوید که سالهای پیش میتوانستند از کشت خربوزه، درآمد خوبی داشته باشند، ولی امسال بهدلیل بیاعتمادی بازرگانان به سالم بودن خربوزهها، تقریبا هر چیزیکه از این کشت بهدست آوردهاند، زیان بوده است و بس.
عبدالصمد، میگوید: «مگس خربوزه کمی خربوزه را سوراخ میکند که بهدرستی فهمیده نمیشود، ولی یک نوع سیاهی دیگر نیز در خربوزهها پیدا شده که بدون آنکه از بیرون فهمیده شود، خربوزه را از داخل فاسد و سخت میکند.»
بازرگانانی که کار انتقال خربوزه از کندز به دیگر ولایتها را انجام میدادند، امسال بهدلیل افزایش فرآوردههای تربوز، دست به خرید و فروش تربوز زدهاند.
بهگفتهی این بازرگانان، تربوز خوبتر از خربوزه، حاصلات بیجنجال دارد و آنها خرید و فروش پالیزهای خربوزه را متوقف کردهاند.
محمدزمان، یکی از کسانیکه سالهای پیش خربوزهی کندز را به دیگر ولایتها– از جمله کابل- انتقال میداد، میگوید که یکبار، خربوزههای خوشقیافهای را به بازار کابل برده بود، ولی هنگامی که چندتای آن را به خانه برد، پشیمان شده بود و نتوانسته بود تنها پول خودش را دوباره پیدا کند.
اما عبدالصمد، کشاورز خربوزه از کارکردهای دولت در برابر از میان برداری آفتهای خربوزه شکایت میکند.
او ریاست زراعت را به کمکاری متهم میکند و میگوید که به برخیها کمک میکند، ولی به کسانیکه امکانات ندارند و در دوردستها هستند، کاری صورت نمیگیرد.
عبدالصمد میگوید که به بسیاریها از سوی ریاست زراعت، داروی ضدآفات خربوزه داده شده است و به بسیاریها نیز خریطه کمک شده، ولی برای آنها کمکی نشده است.
این در حالی است که خیرالله، کشاورز دیگر از روستای کولابی ولسوالی چهاردرهی ولایت کندز، با آنکه از داروهای ریاست زراعت کندز بر ضدآفات خربوزه استفاده کرده است، از ناکارگی این داروها شکایت میکند و میگوید که ریاست زراعت، کشاورزان خربوزه را با این کار خود فریب داده است.
خیرالله میگوید: «برای ما دارو داده شد، ولی این داروها چارهی کار را نکرد و همروستاییهای ما از شهر دارو آوردند، آن هم تاثیری نداشت، نمیدانیم مشکل در کجا بود که داروها تاثیر نکرد.»
خیرالله، ریاست زراعت را به بیتوجهی و دستکم گرفتن مشکلهای کشاورزان متهم میکند و میگوید که باید توجه به زراعت در افغانستان، بهویژه در کندز بیشتر باشد.
در همین حال عزیزالله ایماق، رییس زراعت، مالداری و مواد غذایی ولایت کندز میگوید که آنان تنها برای یک آفت خربوزه دارو توزیع کردهاند و برای دیگر آفتهای آن، تا هنوز دارویی موجود نیست.
ایماق میگوید که آنان برای بسیاری از کشاورزان خربوزه در کندز، کارگاههای آموزشی راهاندازی کرده بودند و برای شماری دارو و برای برخیها نیز به هدف جلوگیری از نفوذ مگس خربوزه، خریطههای محافظهای توزیع کرده بودند و در توانشان همینها بوده است.
شمار دیگر از مسوولان ریاست زراعت کندز در بخش امراض زراعتی میگویند که یک مرض جدید به خربوزههای کندز از بیرون کشور حمله کرده است.
عبدالشکور ساقی، مدیر حفاظت از نباتات در ریاست زراعت ولایت کندز میگوید: «دو نوع آفت به خربوزه حمله کرده است که از خارج کشور وارد شده است، یکی آن مگس خربوزه است که ما برای از میان بردن آن دارو توزیع کردهایم و دیگری «کارچی» است که تا هنوز راه حلی برایش نداریم.»
ولی برخی از داروفروشان شهر کندز مرض «کارچی» را یک مرض داخلی میدانند که به اثر ادویههای بیکیفیت ریاست زراعت کندز بهمیان آمده است.
انجنیر ناظم، داروفروش در مرکز شهر کندز و دانشآموختهی دانشکدهی زراعت دانشگاه البیرونی، میگوید: «ما داروهای خوب و راضیکنندهی دهقانان خربوزه را امسال بهگونهی وافر بهفروش رساندهایم و کشتزارهای کسانیکه این دارو را مصرف کردهاند، حاصل خوبی داشته است.»
او میافزاید: «بسیاری از کشاورزانی که به ما رجوع کردهاند، از آفت دیگری که پس از استفادهی داروهای ریاست زراعت بهمیان آمده است، شکایت داشتهاند.»
انجنیر ناظم افزود: «آفتی بهنام کارچی، بهگفتهی دهقانان خربوزه، زمانی پیدا شد که آنان داروهای ضد مگس خربوزه را استعمال کردند.»
انجنیر ناظم میگوید که «کارچی» آفتی آمده از بیرون کشور نیست و یک آفت برخاسته از بیکیفیتی داروهای ریاست زراعت است که ریاست زراعت تاهنوز نتوانسته آنرا شناسایی و درمان کند.
کارچی، بهگفتهی وی بیماریای است که داخل خربوزه را سیاه و سخت میسازد و ممکن است همریشه با مگس خربوزه باشد.
او میگوید:«باید این مرض شناسایی و درمان شود و این نیاز به تحقیق دارد.»
با این حال، کندز از شمار ولایتهایی است که زمینهای فراوان و حاصلخیزی دارد که کشاورزان آن، کوکنار نمیکارند و از سالها به اینسو چشم به راهاند تا حکومت بتواند مشکلهای زراعتی آنان را حل کند.
ولی اگر تنها آفتهای خربوزه را در نظر داشته باشیم، دیده شده است که در جریان همین سهسال، بخش زراعت حکومت افغانستان، نتوانستهاست به مشکلهای آفتی کشاورزان خربوزه نقطهی پایان بگذارد و به باور کشاورزان و بازرگانان خربوزه، ظرف چند سال دیگر، رفتهرفته خربوزهی کندز از شهرت خواهد افتاد.
