کنارهگيری کوفی عنان از نمايندگی سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور سوريه و اخذ رای در مجمع عمومی سازمان ملل نسبت به قطعنامه پيشنهادی عربستان سعودی مبنی بر محکومساختن شورای امنيت به اتهام قصور در پيشگيری از ادامه کشتار داخلی در سوريه، ادامه ايستادگی چين و روسيه در کنار رژيم اسد را دشوارتر خواهد ساخت.
کوفی عنان که تا پيش از اعلام استعفا همچنان به ادامه پيگيری طرح شش مادهای صلح در سوريه اصرار داشت، در بيانيه کنارهگيری خود، مقدم بر هر دليل ديگری، عدم همکاری رژيم اسد را مورد انتقاد قرار داد.
ابراز تاسف روسيه و چين نسبت به کنارهگيری کوفی عنان از نمايندگی جامعه جهانی در بحران سوريه حاکی از آن است که شانس دستيافتن به تفاهم سياسی و انتقال آرام قدرت از رژيم اسد که مورد پشتيبانی دو عضو دایمی شورای امنيت قرار داشت، اينک کاملا از ميان رفته است.
نتيجه ديگر کنارهگيری کوفی عنان کاهش هر چه بيشتر مشروعيت سياسی رژيم اسد در افکار عمومی جهان و از دستدادن وجه لازم برای داخلشدن در مذاکرات است.
قطعنامه مجمع عمومی
اقدام خارقالعاده اخذ رای در مجمع عمومی سازمان ملل بهمنظور تصويب قطعنامهای جهت محکومساختن شورای امنيت، که روز جمعه صورت گرفت مستقيما مواضع چين و روسيه را در جانبداری از رژيم اسد هدف قرار داده است.
روسيه و چين به عنوان اعضا دایمی شورای امنيت، و با توسل به وتو تاکنون مانع از تصويب سه قطعنامه پيشنهادی عليه رژيم اسد شدهاند، در حالی که قطعنامههای پيشنهادی گذشته از حمايت اکثريت اعضا شورای پانزده نفری برخوردار بوده.
نکته قابل ملاحظه در اقدام اخير مجمع عمومی عليه شورای امنيت، در اين است که ده عضو غيردایمی شورا امنيت با رای مجمع عمومی انتخاب ميشوند.
مجمع عمومی سازمان ملل يکی از ۶ نهاد اصلی آن، و دارای ۱۹۳ است. قطعنامههای مجمع عمومی برخلاف مصوبات شورای امنيت فاقد قدرت اجرايی و تعهد حقوقی است، با اين وجود گرايش و تمايلات افکار عمومی جهان را منعکس ميسازد.
رياست کنونی مجمع عمومی را ناصر عبدالعزيز ناصر، سفير دایمی قطر در سازمان ملل بر عهده دارد. منصب معاونت مجمع عمومی نيز بر عهده محمد خزایی، نماينده دایمی ايران در سازمان ملل واگذار شده.
قطر در کنار عربستان سعودی نمايندگان جامعه عرب در امور سوريه و از مخالفان سرسخت رژيم اسد بهشمار ميروند و ايران در کنار روسيه از جمله معدود حاميان حکومت کنونی سوريه است.
مجمع عمومی در ماه فوريه سال جاری نيز قطعنامهای را با ۱۳۷ رای در محکوميت رژيم اسد به تصويب رساند. در جريان رایگيری ماه فوريه تنها ۱۲ کشور با قطعنامه پيشنهادی مخالفت کردند.
اگرچه در تصويب قطعنامههای مجمع عمومی حصول اکثريت ساده کافی است ولی در مورد قطعنامه تازه پيشنهادی عربستان، حمايت هرچه بيشتر اعضا در اقليت قرارداشتن روسيه و چين را نمودارتر خواهد ساخت.
غيرمتعهدها
اکثريت قاطع کشورهای عضو کنفرانس اسلامی و همچنين کشورهای عضو جنبش عدم تعهد از قطعنامه پيشنهادی عربستان عليه شورای امنيت و رژيم اسد حمايت ميکنند. مصر از جمله کشورهايی است که با داشتن عضويت در هر دو جامعه، از قطعنامه قبلی مجمع در مورد سوريه پشتيبانی کرده و در جهت تصويب قطعنامه اخير نيز فعال است.
صف آرايی کشورهای اسلامی و کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در مقابل سوريه، بدون شک اجلاس سران جنبش عدم تعهد را نيز که قرار است در دهه اول سنبله در تهران برگزار شود تحت تاثير قرار خواهد داد.
ايران برای شرکت در اجلاس يادشده از بشاراسد رسما دعوت به عمل آورده است. به بهانه حضور احتمالی اسد در گردهمايی تهران، بیترديد رهبران کشورهای عرب از قبول دعوت تهران خودداری خواهند کرد.
جمهوری اسلامی قصد دارد با استفاده از فرصت برگزاری کنفرانس سران جنبش عدم تعهد در تهران ضمن بیتاثير نشاندادن تحريمهای امريکا و اروپا مواضع خود را در داخل بهبود بخشد. برگزاری بیرونق اجلاس تهران ميتواند به نتايج مغاير با هدفهای يادشده بينجامد.
تحولات نظامی
همزمان با دو رويداد قابل ملاحظه سياسی ياد شده که انتظار ميرود به تضعيف موقعيت رژيم اسد بيانجامد، تحولات نظامی در حومه حلب و همچنين دمشق نيز حاکی از تقويت دست مخالفان رژيم حاکم بر دمشق است.
۱۲ روز پس از آغاز نبرد بهمنظور اعمال کنترل بر حلب، بزرگترين شهر سوريه و تلاش برای جداساختن شمال از جنوب آن کشور، شورشيان سوری طی درگيریهای روز گذشته عليه نيروهای طرفدار اسد سلاحهای سنگين، منجمله تانک، بهکار گرفتهاند.
گلولهباران فرودگاه نظامی «منگ» در حومه حلب و نزديکی شهر کوچک «اعزاز» توسط شورشيان مخالف اسد تحول تازهای است در جنگ ۱۷ ماههای که تاکنون۱۹۰۰۰ کشته در سوريه بر جای نهاده است.
اعلام تصميم روز گذشته دولت امريکا داير تخصيص ۷.۷۵ ميليون دلار کمک به غيرنظاميان سوريه، علاوه بر ۶.۴ ميليون دلار کمکهای گذشته، به بهبود وضعيت در مناطق تحت کنترل مخالفان اسد ياری خواهد داد.
دو کشور عربستان و قطر نيز طی اقدامات موازی کمکهای قابل ملاحظهای را در اختيار مخالفان اسد قرار ميدهند.
تحولات سياسی و نظامی ۲۴ ساعت گذشته در خارج و داخل سوريه حاکی از سرعتگرفتن روند تغييرات و افزايش احتمال بروز تحولات تازهای است که در نهايت ميتواند به تعيين سرنوشت رژيم اسد منجر شود.
