کشتهشدن جنرال داوود رجا، وزير دفاع، جنرال آصف شوکت همسر خواهر بشار اسد و جنرال حسن ترکمنی دستيار امنيتی معاون رييسجمهور و همچنين زخمیشدن محمدشعار، وزير کشور سوريه، در ساختمان شورای امنيت ملی آن کشور در دمشق، در نگاه بسياری از ناظران غربی، آغازی است بر پايان حيات سياسی سوريه در شکل کنونی آن.
تحولات روز چهارشنبه در دمشق، دو روز پس از انتشار اعلاميه ارتش آزاد سوريه مبنی بر تدارک حمله نهايی برای بهدست گرفتن قدرت در پايتخت آن کشور روي داد.
لیون پانه تا وزير دفاع امريکا در واکنش به رويدادهای روز چهارشنبه در دمشق اظهار داشت: اوضاع سوريه بهسرعت درحال خارجشدن از کنترل است.
دور روز پس از وقوع انفجار در مرکز شورای امنيت ملی سوريه، شورشيان مسلح پستهای مرزی آن کشور با ترکيه و عراق را بهتصرف درآورده و در حلب جبهه تازهای عليه نيرویهای امنيتی اسد گشودند.
سخنگوی شورشيان مسلح مخالف اسد که از آن بهنام ارتش آزاد سوريه ياد ميشود بعد از پشت سر گذاشتن هفته سرنوشتساز رويارويی با نيرویهای دولتی، اعلام داشت که تا پايان ماه رمضان، اسد از قدرت برکنار خواهد شد.
نظر جنبلاط
در نگاهی متفاوت با شورشيان و ناظران غربی پيرامون اوضاع سوريه، وليد جنبلاط رهبر حزب سوسياليست پيشرو لبنان روز جمعه در گفتگو با يک روزنامه عرب زبان اظهار داشت که رژيم اسد هنوز در شرايط کامل سقوط نيست و به مقاومت در برابر فشارها ادامه خواهد داد.
پيش از وقوع انفجار خبرساز ۱۸جولای در دمشق، ارتش آن کشور و نيرویهای امنيتی با وجود تحمل تلفات چشمگير در مقابله با مخالفان، همچنان پايتخت سوريه و شهرهای بزرگ مانند حلب را در کنترول خود داشتند.
پيامد رويدادهای هفته گذشته، گزارشهای منابع غربی و عربی حاکی از ترک خدمت بیسابقه نيرویهای نظامی و دولتی، افزايش تصاعدی پناهجويان سوری در لبنان و ترکيه و تغيير موازنه قدرت به نفع شورشيان در شهر حلب، دومين شهر بزرگ سوريه بعد از دمشق است.
تجهيزات بهتر
با وجود تاثير تعيينکننده انفجار روز ۱۸جولای در تغيير وضعيت سوريه، نحوه تدارک آن و هويت عامل فرضی همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
مخالفان اسد که مسووليت انفجار را بهخود نسبت ميدهند، اعلام داشتهاند که وسيله انفجاری با ترکيبی از تیانتی و ماده منفجره سی-۴ را درون مرکز امنيتی رژيم اسد قرار دادهاند. در عين حال کمترين نشانهای برای اثبات ادعا مخالفان در دست نيست و رژيم سوريه نيز از انتشار تصويرهای محل انفجار تاکنون خودداری نموده.
ساقطشدن يک فروند هليکوپتر ام-۸ساخت روسيه ارتش سوريه بهدست نيروهای مخالف اسد در روز جمعه حاکی است که نيروهای مخالف اسد به سلاحهای پيشرفتهتری مجهز شدهاند، و طی هفتههای آينده جنگ فرسايشی خود را عليه نيرویهای اسد با شدت بيشتری دنبال خواهند کرد.
تاکنون بيش از ۱۷۰۰۰نفر طی درگيریهای ۱۶ماهه سوريه جان خود را از دست دادهاند. شمار تلفات روز جمعه در آن کشور به تنهايی بالغ بر ۳۵۰نفر برآورد شده است.
ثبات ديکتاتوری
رژيم کنونی سوريه ميراث حافظ اسد، پدر بشار اسد، رييسجمهور کنونی آن کشور است. در زمان حکومت اسد پدر، مانند عراق در زمان حکومت صدام، سوريه از ثبات سياسی و اقتصادی برخوردار بود.
ثبات سوريه در زمان حکومت اسد (ها) از راه اعمال ترور و محدود ساختن کامل آزادیهای سياسی و فردی فراهم آمده بود. وضعيت سياسی سوريه در منطقه و حکومت موروثی خانواده اسد در داخل، بعد از ترور رفيق حريری نخستوزير پيشين لبنان، به مرحله تازهای وارد شد. حکومت اسد متهم بود که در ترور حريری دست داشته است.
شکل گرفتن بهار عربی در ابتدای سال گذشته، بحران خفته در سوريه را فعال ساخت. اين وضعيت، عليرغم ايستادگی سياسی روسيه و چين در کنار رژيم اسد، و ادامه حمايت جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان از آن محکوم به تغيير شده است. تحولات چند هفته آينده در سوريه نشان خواهد داد که تغييرات سياسی اجتنابناپذير در سوريه، با کندی و تخريب بيشتر و يا با سرعت و تلفات کمتر دنبال خواهد شد.
