یافتههای بانک جهانی در کشورهای جنوب آسیا نشان میدهد که این کشورها فرصتهای زیادی برای گسترش تجارت و انتقال انرژی برق و گاز دارند، اما محدودیتهای قانونی، موانع سیاسی و بلند بودن محصولات گمرکی، سبب شده تا این فرصتها استفاده نشوند.
در حال حاضر، بانک جهانی برنامههایی را برای انتقال انرژی، سهولتهای تجاری و مدیریت استفاده از آب برای تولید انرژی، در کشورهای آسیای جنوبی روی دست دارد.
براساس آمار بانک جهانی، در کشورهای جنوب آسیا در دو دهه آینده هر ماه، بیش از یک میلیون کارگر وارد بازار کار میشوند، اما زمینه کار برای این کارگران محدود است و ایجاد فرصتهای شغلی به چالش بزرگی برای این منطقه از جهان تبدیل شده است. به باور مسوولان این بانک، تنها رشد تجارت، ترانزیت و استفاده از توانمندیهای این کشورها در تولید برق آبی میتواند آینده روشنی برای این منطقه ترسیم کند.
آمار نشان میدهد که کشورهای جنوب آسیا در مقایسه با کشورهای آسیای شرقی، دو درصد از فرصتهای تجارتی را استفاده میکنند، زیرا موانع گمرکی، مالیات بلند و قوانین پیچیده از رشد تجارت در این منطقه جلوگیری کرده و سبب شده است تا این کشورها نتوانند زمینههای سهولتهای تجارتی و تبادله آزاد کالاها را فراهم کنند.
مسوولان بانک جهانی در کارگاه سهروزهای که از 12 تا 14جون، زیر عنوان «همکاریهای کشورهای جنوب آسیا» در کتمندو، پایتخت نیپال، برگزار شده بود، بر همکاریهای بیشتر تجارتی و انتقال انرژی میان کشورهای جنوب آسیا تاکید کردند. در این کارگاه، خبرنگارانی از کشورهای بنگلادیش، نیپال، افغانستان، پاکستان، سریلانکا، بوتان، مالدیف بهمنظور تبادل اطلاعات در رابطه به انرژی و تجارت، شرکت کرده بودند.
تحقیقاتی که در مورد تجارت و ترانزیت در کشورهای جنوب آسیا انجام شده، نشان میدهد که اکثر این کشورها هنوز نتوانستهاند سهولتهایی را برای تجارت آزاد منطقهای فراهم کنند. هنوزهم بهدلیل موانع قانونی و فقدان اصلاحات در سیستمهای گمرکی، تاجران این کشورها مجبورند کالاهای تجارتی را در مرزها توسط نیروی کار انسانی و با مصرف زیاد انتقال دهند.
براساس ارقامی که توسط تحسین سید، مسوول بانک جهانی در نیپال ارایه شد، تنها افغانستان و نیپال ظرفیت تولید صدهزار میگاوات برق را دارند، اما هردو کشور هنوز نتوانستهاند با ساخت بندهای برق، از این ظرفیت استفاده کنند.
در حال حاضر تنها 44درصد مردم نیپال از انرژی برق استفاده میکنند، در حالیکه نیپال پس از سویس، بیشترین ظرفیت تولید برق آبی را دارد. در حال حاضر نیپال میتواند حدود 500میگاوات برق تولید کند، در حالیکه بخشی از مناطق این کشور از برق وارداتی هند استفاده میکند.
اما بوتان توانسته است با ساخت بندهای آب، علاوه بر رفع نیازمندیهای انرژی در داخل این کشور، به هندوستان نیز برق صادر کند.
افغانستان معبری برای تجارت و انتقال انرژی
بانک جهانی به این باور است که افغانستان بهدلیل موقعیت جغرافیاییاش، نقش پل طبیعی بین آسیای جنوبی و آسیا مرکزی را دارد.
مسوولان این بانک میگویند افغانستان میتواند در انتقال انرژی از آسیای میانه به آسیای جنوبی، نقش مهمی بازی کند. در حال حاضر دو قرارداد مهم انتقال انرژی بین افغانستان و کشورهای منطقه امضا شده است.
پروژه انتقال گاز ترکمنستان از طریق افغانستان و پاکستان به هند یکی از بزرگترین پروژههایی است که تاکنون بین این چهار کشور امضا شده است. این پروژه، هفت میلیارد دالر ارزش دارد. به این ترتیب ترکمنستان میتواند روزانه حدود 90میلیون مترمکعب گاز را به پاکستان و هند صادر کند.
و میتواند در بهبود ثبات در منطقه نقش ارزندهای بازی کند. پایپلاین گاز ترکمنستان از افغانستان و پاکستان میگذرد و بخشی از نیازمندی هند را نیز مرفوع میکند.
اما بانک جهانی از پاکستان میخواهد تا در عرصههای انتقال انرژی و توسعه تجارت با افغانستان و کشورهای جنوب آسیا همکاری کند. پاکستان در انتقال انرژی و همچنین تجارت بین افغانستان و هند نقش کلیدی دارد.
براساس قراردادی که بین افغانستان و پاکستان امضا شده، تاجران هردو کشور میتوانند اموال تجارتی را آزادانه در هردو کشور انتقال دهند. اما تاجران افغان برای انتقال اموالشان به پاکستان هنوز با موانعی روبهرو هستند.
از سویی هم قرار است انرژی برق قرغزستان از طریق تاجیکستان و افغانستان به پاکستان انتقال یابد. این پروژه «کاسا» نام دارد و میتواند 1300میگاوات برق را از آسیای مرکزی به پاکستان انتقال دهد.
این در حالی است که پاکستان از کمبود انرژی برق رنج میبرد و بانک جهانی میگوید بهدلیل کمبود برق، هزاران پاکستانی از دسترسی به کار محروم میشوند.
تنشهای سیاسی در جنوب آسیا، یکی از مهمترین موانع در راه رشد تجارت و انتقال انرژی پنداشته میشود، ولی نمونههایی از موفقیت نیز در آسیا وجود دارد.
جوتی ملهوترا، خبرنگار عرصه تجارت در هند میگوید باوجودیکه هند و چین روابط خوب سیاسی ندارند، اما این دو کشور توانستهاند «تجارت را از سیاست جدا کنند» و به این ترتیب زمینه را برای رشد اقتصادی فراهم سازند.
به باور این خبرنگار هندی، افغانستان، پاکستان و هند نیز میتوانند با استفاده از این شیوه، از فرصتهای اقتصادی در منطقه استفاده کنند.
