علمای بدخشان در پیوند به موضوع کشت و تولید مواد مخدر دیدگاههای متفاوتی ارایه میدارند.
شماری از این عالمان، کشت مواد مخدر را به هدف حاصلگیری روغن و استفاده در مقابل دشمن مباح میدانند، ولی شماری دیگر آنها، با استناد به متون دینی و واقعیتهای عینی جامعه، کشت خشخاش را حرام مطلق میدانند.
شاه ولیالله زاهد، یکتن از علمای دینی در ولایت بدخشان میگوید: «از اینکه تخم کوکنار روغن خوب میدهد، اگر کوکنار به این هدف کشت شود، هیچ ممانعت برای کشت آن وجود ندارد.»
اما وی میگوید که استعمال مخدرات برای مسلمانان حرام میباشد. موصوف خاطرنشان ساخت که در کتاب «فتوای محمه لعموم امه» نوشته «عبدالله ابن الباز» یکتن از مفتیهای مسلمان، آمده است که کشت خشخاش حیثیت «نوار» را دارد که اگر برای گرفتن روغن کاشته شود، عین ثواب و اگر برای تولید مواد مخدر استفاده شود گناه است.
اما برخی دیگر از عالمان دین در بدخشان، کشت کوکنار را حرام قطعی میدانند.
مولوی عطاالله محمدی، یک عالم دین در بدخشان، کشت کوکنار را حرام قطعی دانسته میگوید: «هم نص صریح دینی و هم فهم دینی ما، مخالف کشت کوکنار است، بهخاطر اینکه بیشترین ضرر را از ناحیه کشت این مواد خود ما میبینیم.»
بهگفته وی «خمر» که در قرآن کریم بهشدت از طرف خداوند تحریم شده است، دربر گیرنده تمام مواد مخدر است که کشت کوکنار هم، به اتفاق بسیاری از علما، در آن شامل میباشد.
موصوف گفت که فهم دینی بعضی از عالمان دین مبنی بر اینکه از این مواد کفار استفاده میکنند و با استفاده از آن کفار را تضعیف میکنند، با واقیعتهای عینی جامعه مطابقت ندارد.
به باور او سود بیشتری این مواد را مافیای مواد مخدر و تروریزم میبرند و اضافه بر آن، هر روز به آمار معتادان در جامعه ما افزوده میشود که نگرانکننده است.
او ادعاهای برخی عالمان دین مبنی بر جواز دانستن کشت کوکنار را بهخاطر تولید روغن، نادرست خواند و گفت: «برای بهدستآوردن روغن از نباتات دیگر میشود استفاده کرد که برای جامعه مضر نیست.»
مولوی عبدالتواب، رییس شورای علمای ولسوالی شهدا، با جدیت، کشت مواد مخدر را نکوهش کرده ميگويد: «براي كشت خشخاش هيچكس نميتواند كه مرجعيت ديني بدهد، چرا كه دين اسلام موقف كاملا روشني در تحريم اين مواد دارد.»
بهگفته وي، آنانی كه مدعي استفاده از اين مواد در مقابل دشمنان اسلام هستند، به خطا رفتهاند، چرا كه پيامبر اسلام در هيچيك از دورههاي مبارزاتش براي سركوبي دشمنان اسلام، از حرام كار نگرفته است.
او يك نمونه از موضعگيري پيامبر را در مبارزه با شراب در مدينه منوره اينگونه بيان میکند: «زمانيكه پيامبر در مدينه شراب را جمعآوري کرد، جمعی از جوانان از پيامبر تقاضا کردند تا به عوض شكستن خمهاي شراب و ريختاندن آن در كوچههاي مدينه، آن را بهفروش برسانند و از پول آن استفاده كنند، اما پيامبر قبول نكرد و دستور به ريختاندن آن در كوچههاي مدينه داد.»
موصوف خاطرنشان ساخت كه هيچ دليل قانعكننده مبني بر كشت كردن كوكنار، ولو به هر بهانهاي كه باشد، در دين اسلام وجود ندارد.
وي اضافه كرد: «بيشترين فايده را ازطريق توليد مواد مخدر، مافياي مواد مخدر و آنهايی كه بنده و برده پول هستند، ميبرند و ما فقط رنج و زحمت كشت اين مواد و چندهزار معتاد را ميكشيم كه حتا توانايي تداوی اين معتادان را هم نداريم.»
گزارشهای دفتر مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل در ولایت بدخشان نشان میدهد که در سال جاری در این ولایت، 17000هکتار زمین تحت کشت کوکنار قرار گرفته است که نسبت به سالهای قبل، افزایش را نشان میدهد.
در همينحال، كشاورزان و باشندگان محل فقر، بيكاري، خشكسالي و عدم توجه دولت به پروژههاي انكشافي در مناطقشان را از عمدهترين دليل رويآوردنشان به كشت كوكنار ميدانند.
حاجي غلامعلي، يكتن از باشندگان ولسوالي ارگو، ميگويد: «در چند سال گذشته از طرف مقامها وعدههاي چرب براي ما داده ميشود، ولي عمل نمیشود و همين وعدهخلافيها و خشكسالي در مناطق کمآبی مانند ولسوالي ارگو، خود به خود زمينه را براي كشت کوکنار مساعد ميسازد.»
بهگفته وي، آنها از مواد مخدر استفاده نميكنند و تنها از پول آن امرار معاش ميکنند و جز اين چارهاي ندارند.
او، بهگفتههاي برخي علماي ديني مبني بر اينكه كشت ترياك در اسلام جواز ندارد، اعتراض ميكند و در حالیکه از فردی نام نمیگیرد، ميگويد: «در سالهاي گذشته بسياري از علماي ديني در ولسواليهاي مختلف بدخشان، خودشان كشاورزان حرفهاي كوكنار بودند و در آنزمان از نظر اسلام جواز كشت اين بته را ميدادند و حالا باز هم از آدرس دين حكم تحريم آن را صادر ميكنند.»
او ادامه میدهد كه علماي ديني بايد ثبات و قطعيت خود را در مسايل ديني نشاندهند؛ چرا كه مردم به علما گوش ميكنند و حرف اول در جامعه از آن عالمان است.
اما مولوي عبدالتواب ميگويد كه در حالتهاي اضطراري براي نجات جان آدمي خوردن گوشت خوک هم حلال ميباشد و شرايطی كه مردم به كشت كوكنار روي آورده بودند، از جمله حالتهاي اضطراري و سخت بود.
او افزود: «ولي حالا كه ما در آن وضعيت قرار نداريم، براي نجات جامعهمان از شر اين مواد مخدر، بايد قاطعانه مبارزه کنیم و دولت هم بايد به کمک علماي ديني در امر مبارزه با مواد مخدر از خود جديت نشان دهد.»
