روزنامه هشت صبح

۰۴ام آبا
يكشنبه
  • جستجو
اندازه ی متن
  • افزایش اندازه ی فونت
  • اندازهه ی فونت پیش فرض
  • کاهش اندازه یفونت
Home انديشه انديشه بسی رنج بردم در این سال سی


بسی رنج بردم در این سال سی

نامه الکترونیک چاپ PDF

(نگاهی به کتاب واژه‌های وامی- عربی شاهنامه)

کتاب واژه‌های وامی- عربی شاهنامه، تحقیق و نوشته یعقوب یسنا استاد دانشگاه البیرونی در شرایط خاص زمانی نسل همقراغ من چاپ و نشر شده است. شرایط خاص نسل همقراغ من بدین معنا که اولا از خاکستر جنگ هنوز بیرون نشده‌ایم. دوم، به طور بی‌سامان در کش و قوس و در بی‌برنامگی‌های زبانی قرار داریم.
باز هم شرایط خاص بدین معنا که وطن من به گونه‌ای درگیر فضای داغ سیاست و جنگ و غلبه بر بحران‌های سیاسی و نظامی است. این وضعیت فرصت فکر کردن، تحقیق، مطالعه و تمرکز را از هر اهل ذوقی می‌گیرد.
اما در این چنین شرایطی که ما و یسنا و امثال ما در آن نفس می‌کشیم، شرایط دلگیر و نفس‌گیر و خسته‌کننده و پاشانی است. این نسل خسته از جنگ و تفنگ و فضای داغ سیاست و وضعیت نابسامان ناگهان که با چاپ و نشر کتاب مواجهه شود، فضای متفاوتی در ذهن به تصویر کشیده می‌شود. اگر یسنا و نسل همقراغ یسنا به این شرایط و این فضا عادت نکرده باشد، محال است که در گوشه دنجی به سراغ کار دل و کار ماندگاری برود.
کش و قوس بی‌برنامگی‌های زبانی بدین معنا که هم درگیر جنگ زبانی هستیم: دری و پشتو و هم درگیر نزاع بر سر واژگانی چون دری و فارسی. در حوزه واحد زبانی هنوز جنگ داغ است: یک عده می‌گویند: زبان مادری است، فقط. عده‌ای مدعی هستند که بایستی زبان فارسی دری بگوییم، زیرا این به صواب است.
جنگ داخلی زبانی فارسی یا فارسی دری با پشتو توان و نیرو و ظرفیت‌ها و قابلیت‌های کاری و یا کار مشترک نسل فارسی‌زبان و پشتوزبانی را که شریک نان و درد و غم و وطن مشترک هستند، گرفته‌اند. حتا آدم‌های کلان ما هنوز در تنور داغ ملال‌های روحی «این زبان باشد و این  زبان نباشد» به سر می‌برند. با این‌که آدمی هرچه اقیانوس باشد در اعماق اقیانوس نهنگ‌ها و صدف‌ها و مرواریدها نهفته‌اند و بر روی اقیانوس کشتی‌های غول‌پیکر در حرکتند. به تعبیر رساتر ما هنوز آدم‌های کهنه‌ای هستیم که به ظرفیت‌های بالای احترام به همدیگر، تحمل‌پذیری و دیرینگی وطن مشترک نرسیده‌ایم.
یسنا، استاد جوان دانشگاه در بی‌کرانگی فضای ذهنی و درونی خویش به سراغ مدرک و پرونده اصلی می‌رود تا تمام نزاع‌های بی‌ریشه و کینه‌توزانه را نقش بر آب کند. نویسنده با آرامش درونی فضای خویش به قرن چهارم هجری می‌رود تا عاری از هر جدال و کشماکش سطحی‌ای روی «متن» متمرکز شود. این تمرکز نگاه روشنفکرانه‌ای است که می‌خواهد پیراستگی و شستگی زبان مادری فارسی‌زبانان و یا فارسی‌دری‌زبانان را دست به شناسایی بزند.
در این شناسایی بر اساس اصول روش تحقیق کار خویش را به پیش برده ابتدا خاطرنشان می‌سازد: «واژه‌های قرضی و وامی در هر زبان طبق سرشت زبان‌ها، امری است معمول و منطق دستوری زبان. واژه‌هایی که از زبان دیگر به وام گرفته است را جزو نظام واژگانی‌اش می‌سازد و برای گویندگانش این واژه‌های وامی هیچ بیگانگی‌ای در پی ندارد و علم زبان‌شناسی هم پدیده وام‌گیری را در نظام زبان‌ها یک امر طبیعی می‌داند و در برابر، سوچه بودن زبان‌ها یا سوچه کردن زبانی را از واژه‌های وامی نظریه غیرعلمی می‌داند» (صفحه 57 کتاب واژه‌های وامی- عربی در شاهنامه)
یسنا به این شعر فردوسی اشاره می‌کند: «بسی رنج بردم در این سال سی/ عجم زنده کردم بدین پارسی» به طور غیرمستقیم نشان می‌دهد که استوار کردن بناهای ماندگار فرهنگ و تاریخ و سیاست و اجتماع با بلواها و جنگ‌های نادانان و نزاع‌های ساده‌لوحانه‌ای که در وطن من و یسنا و نسل آتش گرفته ما موجود است فرق دارد. درست آن است که نگاه عالمانه و فرهمندانه به قضایا داشته باشیم تا نگاه کوچه‌بازاری به مسایل و موضوعات.
این استاد جوان با ارایه کار روشمند و پژوهشگرانه توانایی نگاه روشمندی را به نمایش گذاشته است و فضای سنگ و سمنت کنونی را با رنگمایه‌های کاری در عرصه تالیف و تولید آثار فرهنگی و ادبی و زبانی تلطیف کرده است.
پیکربندی این کتاب عبارت است از سه محور بحث:
1. سخنی درباره فردوسی و شاهنامه،
2. جهان‌شناختی مطرح در شاهنامه،
3. بحث واژه‌های وامی از عربی در شاهنامه.
در بحث سوم که ستون اصلی این اثر را تشکیل می‌دهد، پژوهشگر روی پیشینه بحث واژه‌های وامی- عربی در شاهنامه و شمار واژه‌های وامی- عربی در شاهنامه پرداخته است.
کار یعقوب یسنا قابل قدر است. یسنا به خوبی پی برده است که ارایه اثر ماندگار بر جاودانگی مولف و نویسنده و بر قدرت و اقتدار فرهنگی و قابلیت‌های فرهنگی کشور امری است آشکارا و پیدا. امید است که کارهای بعدی یسنا را نیز داشته باشیم.

Addthis
 

فصلنامه زمین

سومین شماره فصلنامه زمین را از اینجا دریافت نمایید.

آرشیو فصلنامه

متن کامل موافقتنامه همکاریهای درازمدت استراتژیک میان دولت جمهوری اسلامی افغانستان و ایالات متحده امریکا را میتوانید از اینجا دانلود کنید.

گزارش بحران کابل بانک

متن گزارش بحران کابل بانک که از سوی کمیته مستقل مشترک نظارت و ارزیابی مبارزه علیه فساد اداری به نشر رسیده است را می توانید به زبان دری و پشتو دانلود کنید.