روزنامه هشت صبح

۰۸ام مرد
چهارشنبه
  • جستجو
اندازه ی متن
  • افزایش اندازه ی فونت
  • اندازهه ی فونت پیش فرض
  • کاهش اندازه یفونت
Home انديشه انديشه رازهای این خانه؛ خانه‪ای بدون راز


رازهای این خانه؛ خانه‪ای بدون راز

نامه الکترونیک چاپ PDF

«رازهای این خانه» نام بی‪مسمای سریالی است که بیش از دو سال می‪شود از تلویزیون خصوصی طلوع نشر می‪شود. این سریال هفته‪ای یک بار و معمولا در یک زمان خوب ـ که نشان‪دهنده عنایت دست‪اندرکاران طلوع به این سریال است ـ پخش می‪شود و تمام عوامل تولیدی آن داخلی هستند؛ به این معنا که این سریال یک سریال افغانی است.
اما نام «رازهای این خانه» برای این سریال از آن جهت بی‪مسما است که هیچ رازی در آن نهفته نیست. این نام بلافاصله برای بیننده چنین تداعی می‪کند که با سریالی پر از رمز و راز و تعلیق و حوادث شگفتی‪آور روبرو خواهد شد، در حالی که بعد از دیدن یک قسمت آن می‪فهمد هیچ رازی در کار نیست و تنها با این نام فریبش داده‪اند. نفس تولید یک سریال افغانی قابل قدر و ارج‪گذاری است، چرا که دست زدن به تولید محصولات هنری و فرهنگی داخلی و سرمایه‪گذاری روی آنها در حالی که در مورد موفقیت‪شان شک و تردید وجود دارد، به جای وارد و دوبله کردن فلم‪ها و سریال‪هایی که آزمون‪شان را یک بار و چند بار در بیرون از کشور پس داده‪اند و درباره کامیابی‪شان می‪شود تقریبا مطمین بود، امری کمتر تجاری و بیشتر فرهنگی است. فرصت دادن به ظرفیت‪ها و نیروهای داخلی برای رشد و پرورش استعدادشان جای سپاس‪گذاری دارد که هیچ شبهه‪ای در آن نیست.
اما نکته در این جاست که فرصت دادن به هنرمندان و نویسندگان باید آگاهانه باشد و افرادی که استعداد رشد و باروری را دارند، مخاطب و مستفید چنین برنامه‪هایی قرار گیرند تا هم چانس پیروزی برنامه بالا رود و هم دراین میان چند فرد مستعد کشور پرورش یابند. چنین نشود که یک ناکامی قابل پیش‪گیری گریبان‪گیر برنامه شود و فرصت از دست رود و تجربه تلخ آن باقی ماند.
به نظر می‪رسد رازهای این خانه به سوی چنین ناکامی‪ای در شتاب است. این سریال بعد از گذشت دو سال هیچ جذابیتی برای بیننده‪ها ندارد و حتا توفیق روزهای نخست خویش را هم از دست داده است. این سریال با روایت خطی و فوق‪العاده ساده‪ی خویش ـ که بین یک درامه خانوادگی هندی و  یک مجموعه‪ی ماجرایی اجتماعی سرگردان است ـ سرعتی فوق‪العاده آهسته در مطرح کردن حوادث دارد و معمولا قسمت‪های زیادی می‪گذرند بدون این که حادثه‪ی مهمی رخ دهد. وقتی هم بیننده اقبال روبرو شدن با یک گره جدید داستانی را می‪یابد، این گره بزرگ‪تر از گم شدن یک کتاب ـ که معلوم نیست چه است و برای چه مهم است و از قبل هیچ تمهیدی برای ورود آن سنجیده نشده ـ نیست. گم شدن کتاب وقتی می‪تواند برای مخاطب جذاب باشد و او را درگیر موضوع کند که از قبل معرفی شود و بیننده کتاب را بشناسد. دقیقا همان طوری که مرگ یک کاراکتر درون یک فلم وقتی می‪تواند متاثرکننده و دردناک باشد که بیننده با شخصیت کاراکتر آشنا باشد. وگرنه مرگ کسی که نمی‪شناسیم نمی‪تواند احساساتی را برانگیزد.
چخوف در مورد نقش تمهید در داستان تاکیدات فراوانی دارد؛ به عقیده‪ی وی ـ و همچنین بر اساس باور غالب ـ شما نمی‪توانید ناگهان تفنگی را وارد داستان کنید و با آن شروع به فیر کنید. اگر قرار است شما تفنگی داشته باشید، آن را چند صفحه پیشتر در کنار میز نشان دهید تا وقتی تفنگ فیر می‪کند باورنکردنی نباشد. عکس قضیه هم درست است. یعنی اگر شما تفنگی را بر دیوار نشان می‪دهید باید حتما در صحنه‪ای آتش کند. اگر قرار نیست آتش کند، پس نباید باشد. تمام عناصر باید استفاده شوند و هیچ چیز زایدی نباید وجود داشته باشد. فلم‪ها و سریال‪های موفقی که بر پایه فلم‪نامه‪های موفق ساخته شده‪اند همواره اصول ابتدایی این‪چنینی نگارش داستان را درنظر داشته‪اند.
در مجموعه‪ی بدون راز رازهای این خانه، جریان حوادث چنان به روزمرگی دچار است که فرصتی برای تمهیداتی از این دست دیده نمی‪شود.
رازهای این خانه از بازیگران مطرحی بهره می‪برد، کسانی که تجربه بازیگری دارند و جوان‪هایی هم که چنین تجربه‪ای ندارند، نشان داده‪اند می‪توانند به خوبی از عهده برآیند. حتا یکی دو بازیگر جوان توسط همین سریال بود که برای اولین بار مطرح شدند و به جامعه سینمای افغانستان معرفی گشتند. با تمام کم و کاستی‪ها می‪توان کارکرد آنها را قابل قبول دانست.
همچنین فلم‪برداری، نورپردازی و تدوین مجموعه ـ جز در مواردی ـ کم‪نقص بوده‪اند.

داستان، داستان، داستان
روایت مشهوری از آلفرد هیچکاک وجود دارد درباره علت موفقیت یک فلم. از هیچکاک پرسیده بودند در فلم چه چیزی مهم‪ است و او پاسخ داده بود: اول داستان، دوم داستان و سوم داستان.
داستان ـ روایتی که بر پایه آن بازیگران، لوکیشن‪ها و تمام عوامل فلم گرد هم می‪آیند ـ حکم نقشه‪ای را دارد که در فلم همه باید طبق آن رفتار کنند. طبیعی است نمی‪توان از دل یک داستان سست، فلمی درخشان برون کشید. با توجه به این موضوع، گفته‪ی هیچکاک قابل درک است.
به نظر می‪رسد آنچه سبب ضعف آشکار رازهای این خانه شده است، پیرنگ داستانی ضعیف می‪باشد. روایت‪های موازی و اپیزودهای بدون ربط و بی‪مایه در این مجموعه زیاد دیده شده و می‪شوند، طوری که نمی‪توان بین آنها ارتباطی منطقی پیدا کرد و در عین حال اغلب‪شان کمترین نشانه‪های جذابیت و مخاطب‪گرایی را هم ندارند. اپیزودهایی که ناگهان و بدون درنظرداشت اصل علت و معلولی در فلم می‪آیند و همان طوری که بی‪ربط آمده بودند، بی‪ربط و بی‪القای هیچ احساس و مفهوم خاصی می‪روند.
به طور مشخص در فصل جدید رازهای این خانه که بیست و نه قسمت از آن تا کنون نشر شده است، ما شاهد روایت‪های موازی فراوانی هستیم که اولا بیننده را گیج می‪کنند و در عین حال هیچ ارتباطی به هم ندارند.
آوردن ماجراهای مختلف و متفاوت در درون یک داستان، کار نادرستی نیست. حتا نمونه‪های زیادی از داستان‪ها، فلم‪ها و سریال‪های موفق از آن برای ایجاد تنوع و مخاطب‪گرایی و نیز عمق بخشیدن به داستان اصلی بهره برده‪اند.
اما مقاصد بالا در استفاده از اپیزودهای جداگانه در رازهای این خانه مد نظر قرار گرفته نشده‪اند. استفاده نادرست و سهل‪انگارانه از اپیزودها که باعث تقسیم شدن سریال به چند فلم جداگانه شده است، بیننده را گیج و گمراه می‪سازد؛ به گونه‪ای که مخاطبان خط اصلی داستان را گم می‪کنند و حیران می‪مانند ماجرای اصلی و داستانی که فلم گرد آن می‪چرخد، کدام است؟
اپیزودهای ذیل در فصل جدید رازهای این خانه قابل تشخیص‪اند:
• داستان عشقی ثریا و کبیر که مدت‪هاست بی‪هیچ نتیجه‪ای ادامه دارد.
•‌ داستان تجارت فامیلی و فسادی که یوسف به آن آغشته می‌شود.
• ‌داستان نثار و کار و باری که نو شروع شده است.
•‌ داستان دانشگاه و استادی که به فساداخلاقی دچار است.
•‌ داستان‪های کاکا یعقوب، سردار یوسف و کاکاسردارگل که در هر قسمت متفاوت می‪شوند.
•‌ داستان سنگین شاه که روایتی روزمره از یک شخص کوته‪فکر است.
•‌ داستان عشقی قسیم و دختر سنگین‪شاه که هیچ چیز تازه‪ای در آن دیده نمی‪شود.
•‌ گم شدن «کتاب» که احتمالا نویسندگان سریال درنظر دارند تا آخرین قسمت‪ها، «راز» آن را مخفی نگه دارند تا بیننده را با خود داشته باشند، غافل از این که مخاطب‪شان هیچ دلچسبی به کتابی که نمی‪شناسند، ندارند.
•‌ همین طور چند داستان دیگر که معمولا در یک قسمت می‪آیند و در قسمت‪های بعد بدون هیچ پیش‪زمینه‪ای ناگهان گم می‪شوند و جای خود رابه داستان‪های بی‪نتیجه‪ی دیگر می‪دهند.
این همه روایت‪های متفاوت برای سریالی که هفته‪وار نیم ساعت نشر می‪شود شدیدا خارج از گنجایش می‪نماید.
جای تعجب اینجاست که تیم نویسندگان رازهای این خانه، از یک تیم دو سه نفری، اکنون به یک تیم ده نفری تبدیل شده است که همه‪شان در طول یک هفته (سریال هفتگی نشر می‪شود) یک قسمت نیم ساعته را می‪نویسند و باز هم نتیجه‪اش شده است این.

دیالوگ‪های غیرقابل تحمل
در کنار دیگر جنبه‪های این سریال، استفاده از یک سری لفظ‪های رکیک و دیالوگ‪های غیرقابل تحمل از سوی برخی کاراکترها خصوصا در قسمت‪های اخیر رواج یافته‪ است.
درست نیست که از ترکیب‪هایی چون: او بچه‪ بد... و او بی‪شرف استفاده شود. ممکن است این ترکیب‪ها در فرهنگ کوچه‪بازاری ما رواج داشته باشند اما تکرار مکرر آنها سبب شکستن قبح و رواج یافتن فرهنگ بدزبانی در سطوح مختلف جامعه می‪شود. غیر از آن برای خیلی‪ها قابل تحمل نیست که مرتب در خلال دیدن تلویزیون الفاظ بعضا گوش‪خراش بشنوند.
نکته‪ای که در قسمت‪های اخیر من را آزار داده است و از این فرصت استفاده می‪کنم تا آن را به گوش دست‪اندرکاران این سریال برسانم.
در آخر می‪خواهم بپرسم آیا نمی‪توان با امکانات رازهای این خانه سریال بهتری پرداخت؟
پاسخ این پرسش چندان دشوار نیست.

Addthis
 

فصلنامه زمین

سومین شماره فصلنامه زمین را از اینجا دریافت نمایید.

آرشیو فصلنامه

متن کامل موافقتنامه همکاریهای درازمدت استراتژیک میان دولت جمهوری اسلامی افغانستان و ایالات متحده امریکا را میتوانید از اینجا دانلود کنید.

گزارش بحران کابل بانک

متن گزارش بحران کابل بانک که از سوی کمیته مستقل مشترک نظارت و ارزیابی مبارزه علیه فساد اداری به نشر رسیده است را می توانید به زبان دری و پشتو دانلود کنید.