دویچه ویله- هوارد زین، یکی از چهرههای مهم چپ امريكا، در سن ۸۷ سالگی درگذشت. زین، تاریخدان، فعال جنبش ضدجنگ و حقوق مدنی بود و با شیوه تاریخنویسی "از پایین" خود در دید تاریخنویسان دگرگونی آفرید.
هوارد زین در سال ۱۹۲۲ در خانواده کارگری یهودی به دنیا آمد و در بروکلین نیویارک بزرگ شد. او در جوانی سری پرشور داشت.
به خود مطمين بود و به این که راه پیشرفت برایش باز است. هر هفته روزنامه "نيويارك پست" را میخرید و داستانهای دنبالهدار "دیوید کاپرفیلد" و "تام سایر" را میخواند؛ همچون نویسنده این داستانها، چارلز دیکنز، در پی راه برونرفت از محیط فقرزدهای بود که در آن زاده شده بود.
جنگ و ارتقاي اجتماعی
زین زمانی که جنگ جهانی دوم درگرفت، داوطلبانه خود را به ارتش معرفی کرد. او تنها کسی نبود که جنگ برایش امکان پیشرفت اجتماعی را فراهم آورده بود. زین از برنامه آموزشی موسسهای به نام "جی آی بیل" استفاده برد که از سربازان بازگشته از جبهه حمایت مالی میکرد تا بتوانند در دانشگاه درس بخوانند. بدین ترتیب پسر کارگری یهودی توانست از تحصیلات عالی برخوردار شود.
در آن زمان که فاشیسم چنگال هایش را به جهان نشان میداد، زین به یادگیری تیراندازی و بمبافکنی در نیروی هوایی امريكا پرداخت.
نقطه عطف در زندگی
تجربه کلیدی او در پایان جنگ و پس از حمله با بمب ناپالم به شهری کوچک در فرانسه بود که هنوز در آن نیروهای ارتش ناسیونالسوسیالیست های آلمان (نازیها) مستقر بودند. ناپالم بمبی بود که ۲۵ سال پس از آن امريكاییها در جنگ ویتنام علیه زنان و کودکان به کار گرفتند. هوارد زین پس از جنگ از آن شهر فرانسوی دیدار کرد و پیامدهای حمله به آن را دید. از آن پس دیگر هیچ کس قادر نبود او را متقاعد کند که جنگ و بمبافکنی با هدفی انساندوستانه انجام میگیرد، نه در جنگ ویتنام، نه در جنگ عراق.
شرکت در مبارزه برای حقوق مدنی
هوارد زین پایاننامه دکترای خود در دانشگاه کلمبیا را درباره فیورلو لاگاردیا نوشت که برخاسته از خانواده مهاجری ایتالیاییتبار بود و با این حال به مقام شهرداری نيويارك رسیده بود. در سال ۱۹۵۶ در کالج اسپلمان در ایالت جنوبی آتلانتا آغاز به کار کرد؛ در آن جا به دختران سیاه پوست علوم اجتماعی درس میداد. به زودی از شاگردان خود و خانوادههای آنان تاثیر پذیرفت که در مورد حقوق مدنی سخن میگفتند و شکوه میکردند که این حقوق از آنان دریغ شده است.
در امريكا تا پایان دهه ۱۹۵۰ برای نمونه هوتل های ایالت های جنوبی امريكا به یهودیان و سیاه پوستان اتاق نمیدادند. هوارد زین دست به سازماندهی تحصن و راهبندان و تجمع و اشغال نهادها زد و آن قدر به این کار ادامه داد تا از خدمت آموزشی اخراجش کردند.
هنگامی که زین در سال ۱۹۶۴ به دانشگاه بوستون رفت و بدین ترتیب وارد ایالتی شمالی در امريكا شد، مدت ها بود که جنبش حقوق مدنی امريكا مارتین لوتر کینگ، سخنگوی قدرتمند خود را یافته بود. هوارد زین نیز همچون لوتر کینگ به عقیده بانی جنبش مقاومت حقوق شهروندی امريكا، هنری توريو، پایبند بود که میگفت، به دولتی ناعادل که بردهداری را روا میداند، مالیات نباید پرداخت.
جنبش ضد جنگ
برای جنبش چپ امريكا که شمار وابستگان آن کم بود، جنبش حقوق مدنی و اعتراضها علیه فعالیتهای دولت امريكا در آسیای جنوب شرقی به منزله تکرار وضعیتی بود که پیش از جنگ داخلی امريكا وجود داشت و به آزادی بردگان انجامیده بود. امروزه تصور آن سخت است، اما زمانی بود که استادان دانشگاه به جای آن که مشغول تصحیح غلط های املایی و انشایی دانشجویان شان شوند، در برابر پنتاگون و ساختمان های دولتی دیگر در امريكا زنجیر انسانی میبستند، تن به لت و کوب پولیس و حبس میدادند تا صدای اعتراض خودشان نسبت به جنایت های جنگ ویتنام را بلند کنند.
هوارد زین، این پيلوت بمبافکن دوره جنگ، اینک همراه با نوآم چامسکی و دیگر شخصیتهای فعال حقوق مدنی نهضتی را راهبری میکرد که دیگر حاضر نبود جنگ را بپذیرد.
نگرش به تاریخ از دید زیردستان
همکاران دانشگاهی زین که بیشتر بر روی کار آکادمیک خود متمرکز بودند، در هوارد زین مخالفی منفور را میدیدند که در سال ۱۹۸۰ کتاب غیرعلمی "تاریخ مردم امريكا" را منتشر کرد. در نگاه زین تاریخی که با کریستف کلمبوس شروع میشد، با جورج واشنگتن به نقطه اوج میرسید و سپس در دورههای لینکلن، روزولت و کندی از قلهای به قلهای دیگر درمیغلطید، بیارزش بود. به نظر او کلمبوس جنگی را برای برافکندن ریشه سرخپوستان پیش برده بود و اما گلدمن، فعال امريكایی جنبش صلح، مهمتر از هر ريیسجمهوری بود. او میگفت که یک سیاه پوست اهل محله هارلم نيويارك بهتر میتواند تاریخ شهرش را شرح دهد تا برای مثال جان کینز، سیاستمدار امريكایی. میلیون ها نسخه از کتاب زین فروش رفته است. کتابی که به آن "آموزش تاریخ از پایین" لقب دادهاند.
کتاب "تاریخ مردم امريكا" اثری است که به تاریخ نه از دید سیاستمداران، نظامیان و صاحبان صنایع، بلکه از دید بومیان، بردگان، زنان و مردمان عادی مینگرد.
هوارد زین نیز مثل دوستش نوآم چامسکی مدت ها بود که امیدی نداشت که بتوان از یک حزب برای پیاده کردن سیاست های چپ انتظاری داشت. او در آخرین مقاله خود مینویسد که از اوباما ناامید نشده است، زیرا هیچ گاه از او انتظاری نداشته است.
زین در روز ۲۷ جنوری در ۸۷ سالگی حین سفر به سانتا مونیکای کالیفرنیا درگذشت.






