اوتار سنگه: درد بزرگی است که در وطن خود بیگانه باشی

- فهیم امین

اوتار سنگه، از سیک‌های افغانستان است. مردی که قد بلند و هیکل تنومند دارد. پیراهن‌تنبان سفید بر تن کرده و لنگی بزرگ آبی بر سر دارد. طرز گفتار و نوع لباسش او را نسبت به دیگر هندوهایی که در کارته‌ی پروان و شوربازار زنده‌گی می‌کنند، متمایز می‌سازد. او رییس شورای سرتاسری هندوهای افغانستان و مسوول معبدهای هندوها و سیک‌های کشور است.
خودم را به او معرفی می‌کنم و از او در مورد زنده‌گی خودش و دیگر هم‌باورانش می‌پرسم. آهی می‌کشد و می‌گوید: «درد بزرگی است که در وطن خودت با تبعیض‌های فراوانی روبه‌رو باشی.» از تبعیض‌های زبانی گرفته تا مسایل دینی و آزار و اذیت خیابانی، مواردی ‌اند که او در گفت‌وگو با من از آن با شکایت یادآوری می‌کند.
سیک‌ها و هندوها از اقلیت‌های مذهبی افغانستان ‌اند. براساس آمارهای رسمی، تا سه دهه‌ی قبل، حدود ۲۰۰ هزار خانواده‌ هندو و سیک افغان در افغانستان زنده‌گی می‌کردند، اما اکنون تعداد آنان به ۱۶۰ خانواده رسیده است. این خانواده‌ها حتا از آزادی‌های مشروع اجتماعی محروم ‌اند. رییس شورای هندوان افغان می‌گوید اگر دولت به وضعیت آنان رسیده‌گی نکند، امکان دارد خانواده‌های باقی‌مانده نیز کشور را ترک کنند.
اوتار سینگه می‌گوید در حال حاضر، ۳۰ خانواده در غزنی، ۳۰ خانواده در ننگرهار و در حدود ۱۰۰ خانواده‌ی دیگر هندو در منطقه کارته پروان و شوربازار کابل زنده‌گی می‌کنند. به گفته او، بیشتر این خانواده‌ها با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کنند و با انواع نابرابری‌ها مواجه‌اند.
این بزرگ قوم هندوهای افغانستان می‌گوید شماری از خانواده‌های آنان، توان پرداخت کرایه‌ خانه را ندارند و از مجبوری در درمسال‌ها زنده‌گی می‌کنند. در همین حال اربجیت سنگه، نام مستعار یکی از پندت‌های هندوباوران است که در دکان کوچکش در شوربازار کابل مصروف فروش گیاهان دارویی است. لباس‌های کهنه و ژنده‌ای بر تن دارد و این، گویای وضعیت بد اقتصادی‌اش است. او که در درمسال زنده‌گی می‌کند، دو دختر و دو پسر دارد. کودکان و خانمش را به دهلی جدید فرستاده و می‌خواهد هرچه زودتر پولی به دست بیاورد که با آن نزد خانواده‌اش برود. او می‌گوید: «در این‌جا درس نیست ولی در آن‌جا درس هست، حالات خراب است، اگر یک گدودی شود، آنان را کجا ببرم؟ من هم خوش نیستم که زنم آن‌جا باشد و من این‌جا.»
هر‌چند احکام مذهبی برای آنان اجازه نمی‌دهد در درمسال یا معبدها زنده‌گی کنند، اما اکنون شماری از خانواده‌های بی‌بضاعت در داخل یکی از معبدها در شوربازار کابل، شب‌های شان را صبح می‌کنند.
تبعیض نژادی و مذهبی یکی از مشکلات دیگر آنان است. هندوهای افغان، از باشنده‌گان افغانستان و شهروندان این کشور اند، اما امروز آنان در سرزمین خود، احساس بیگانه‌گی دارند، زیرا به باور آنان، مسلمانان فکر می‌کنند آنان اتباع هندوستان هستند. این، شاید یکی از دلایلی باشد که بیشتر آنان به بیرون از کشورشان مهاجر شده‌اند.
اوتار سنگه می‌گوید: «من از هندوستان نیستم، من بچه‌ افغان هستم و از همین افغانستان هستم و به افغانیت خود افتخار دارم.» او می‌افزاید که ‌مانند سایر باشنده‌گان این سرزمین، دارای تذکره‌ تابعیت افغانستان است، به این سرزمین خدمت کرده است، به دولت مالیه می‌پردازد و مثل دیگر هم‌وطنانش حق زنده‌گی در کشورش را دارد.
نه تنها مردان، بلکه زنان و کودکان هندوهای افغان نیز با مشکلات فراوان مواجه‌اند. زنان و دختران آن‌ها، معمولاً مصروف کارهای خانه‌اند. اگر مراسم مذهبی‌ای در درمسال برگزار شود، آن‌جا می‌روند، در غیر آن روزشان را در خانه شب می‌کنند. اوتار سنگه می‌پرسد: «در صورتی که مردان نتوانند به راحتی در شهر و بازار گشت‌و‌گذار کنند، وضعیت زنان و کودکان چگونه خواهد بود؟»
هریندر سنگه، یک تن از آموزگاران مکتب گرو بابه نانک است. هر‌چند از رویه‌ی فعلی مردم با آنان ابراز رضایت دارد، ولی می‌گوید: «یگان تا حالی هم به حساب همان آدم‌های بسیار سبک، یگان اذیت می‌کنند.» او از مردم می‌خواهد آنان را مورد آزار قرار ندهند و کرامت انسانی آنان را در نظر بگیرند. او افزود: «همه‌گی یک برادر هستند، مذهب مهم نیست، مهم انسانیت است، از مذهب کرده پیش، انسانیت است ولو هر‌کسی که باشد، همراهش رویه‌ی خوب انسانی صورت بگیرد.»
برای این‌که هندوهای افغانستان بتوانند احساس امنیت کنند، به شکل گروهی و کنار هم زنده‌گی می‌کنند. در حال حاضر ۴۷ خانواده‌ هندو در منطقه شوربازار و ۵۳ خانواده‌ی دیگرهندو در کارته‌ی پروانِ کابل زنده‌گی می‌کنند.
اوتار سنگه از این پیش در مجلس سنا سناتور بوده است. او می‌گوید وضعیت کنونی آنان نسبت به زمان جنگ‌های داخلی، بدتر شده است. او می‌گوید در زمان جنگ‌های داخلی در حدود ۳ هزار خانواده‌ی هندو در سراسر کشور زنده‌گی می‌کردند و در زمان طالبان تنها ۳۶۰ خانواده توانستند با مشکلات موجود کنار بیایند و در افغانستان باقی بمانند، اما ۱۰ خانواده به تازه‌گی کشور را ترک کرده‌اند و قرار است چند خانواده‌ی دیگر نیز در روزهای نه‌چندان دور، به دهلی جدید مهاجر شوند.
این در حالی است که حتا معبدهای مذهبی ‌هندوها در کشور در امن نیست، چندی پیش یکی از معبدهای هندوهای افغانستان، واقع در کارته‌ی پروان از سوی افراد ناشناس به سرقت رفت و حتا نشانه‌های مذهبی و پول‌های موجود در صندوق خیریه‌ی آن نیز سرقت شد.
در حال حاضر تمام هندوها و سیک‌هایی که در افغانستان زنده‌گی می‌کنند، مصروف کارهای عطاری هستند. برخی از آنان صاحبان دکان و برخی دیگرشان در دکان‌های عطاری به‌طور روزمزد کار می‌کنند. در گذشته‌ها، هندوهای افغانستان از شمار بزرگ‌ترین تاجران در بخش بزازی (تکه‌فروشی) و برخی شغل‌های دیگر بودند و هم‌چنان شماری از آنان در گذشته کارمندان ارشد دولتی بوده‌ند، اما اکنون شغل آنان به عطاری و فروش داروهای گیاهی محدود شده است و بیشترشان در این گونه دکان‌ها، به حیث شاگرد کار می‌کنند.

مشکلات آموزشی

مشکلات هندوهای افغان، تنها به این خلاصه نمی‌شود. با آن‌که آموزش یکی از اساسی‌ترین نیازهای بشر و از جمله ابتدایی‌ترین خدمات دولتی است که به‌طور رایگان برای تمام شهروندان افغانستان فراهم می‌شود، اما اطفال هندوها و سیک‌های افغان به دلیل تبعیض مذهبی و نژادی نمی‌توانند از حق آموزش‌شان استفاده کنند. اوتار سنگه می‌گوید، کودکان آنان همواره از سوی اطفال دیگر توهین می‌شوند و آزار می‌بینند. او می‌گوید: «کسی موی او را کش می‌کند، کسی با بادنجان رومی می‌زند و کسی هم با کیله و غیره.»
به یکی از درمسال‌های موجود در شوربازار کابل رفتم. آن‌جا با هریندر سنگه معرفی شدم. هریندر سنگه در کنار این‌که «گیانی» درمسال است، در مکتب متوسطه «گروه بابه نانک» در شوربازار کابل معلم نیز هست. او می‌گوید: «پیش از این، کودکان ما در مکتب‌های برادران مسلمان ما یک جای درس می‌خواندند، ولی بسیاری‌شان به مکتب نمی‌رفتند و کسی که درس می‌خواند، بسیار اذیت می‌شد، آزار می‌دادند هندو گفته و بسیار به یک نام سبک صدا می‌کردند، می‌زدند و سنگ می‌زدند و اشتک‌ها را بسیار اذیت می‌کردند و می‌گرفتند کتابچه‌ها و قلم‌های‌شان را و این سبب شد که مردم‌های هندو و سیک افغان، بسیار عقب بمانند.»
مکتب متوسطه «گروه بابه نانک» که یگانه مکتب دولتی ویژه هندوها در سطح افغانستان است که در سال ۱۳۹۰ در کابل تأسیس شده است. این مکتب طبق قوانین وزارت معارف فعالیت دارد. در حال حاضر ۴۵ دختر و پسر در این مکتب مصروف آموزش‌اند. آینده‌ شاگردانی که در سال‌های بعدی از صنف نهم فارغ خواهند شد، هنوز مشخص نیست.
اوتار سنگه می‌گوید، چندی پیش یک مولوی وارد مکتب شده و از معلمان این مکتب خواسته است که بر شاگردان، کلمه توحید را بخوانند، به دلیل این‌که همین کلمه‌ توحید در کتاب‌هایی که از سوی وزارت معارف برای شاگردان این مکتب توزیع شده، درج است.

نبود هندوسوزان مناسب

در کنار این مشکلات، نبود «شمشان» یا هندوسوزان، یکی از مشکلات دیگر هندوها و سیک‌های افغانستان است. در حال حاضر، آنان جنازه‌های‌شان را به قلعه‌چه انتقال می‌دهند تا در آن‌جا مراسم آتش‌سوزی انجام شود، اما آن‌جا نیز با مشکلات فراوان مواجه می‌شوند. اوتار سنگه می‌گوید: «هر بار که جنازه را به قلعه‌چه می‌بریم، با یک مشکل روبه‌رو می‌شویم. هر دفعه که می‌رویم، سنگ‌باران می‌شویم، بی‌آب می‌شویم و بی‌عزت می‌شویم و مردم جمع می‌شوند.» آنان از دولت می‌خواهند ماشین‌های مخصوص مرده‌سوزان برای‌شان فراهم شود، وعده‌ای که دو سال پیش از سوی رییس‌جمهور غنی برای‌شان داده شده بود، اما هنوز عملی نشده است.
این در حالی است که چندی قبل رییس‌جمهور غنی فرمان توزیع زمین برای رهایش، اعمار مکتب و هندوسوزان را برای هندوها و سیک‌های کشور صادر کرده است. اما آنان، این زمین‌ها را برای خود جای امن نمی‌دانند، زیرا هیچ یکی از آنان به آسانی آن‌جا رفته نمی‌تواند. این زمین‌ها در شهرک «انارکلی» در دامنه‌ی یکی از کوه‌های لته‌بند موقعیت دارد، جایی که کثافات شهر کابل سرازیر می‌شود. اوتار سنگه با لحن اعتراض‌آمیز می‌گوید: «آیا مرده‌ی ما لیاقت کثافات را دارد که در آن کثافات بسوزانیمش، طفل ما اولاد ما، زن ما لیاقت کثافات را دارد که در کثافات زنده‌گی کنند؟» از سویی هم، به گفته آنان مردم منطقه ادعا دارند که این زمین‌ها ملکیت آنان است و برای هندوها و سیک‌های کشور، اجازه‌ی اعمار ساختمان و یا سوزاندن جنازه‌های شان را نمی‌دهند. اوتار سنگه می‌گوید: «امروز خود دولت در آن‌جا رفته نمی‌تواند، ما مردم اقلیت و بی‌چاره، آن‌جا چطور برویم؟»

خواست هندوباوران از دولت

اوتار سنگه می‌گوید: «ما در دولت هیچ کسی را نداریم. به جز خانم انار کلی، ما در دولت یک پیاده هم نداریم، مأمور را به جای خود بگذارید.» او هم‌چنان از وعده‌های رهبران حکومت وحدت ملی یاد می‌کند و می‌گوید رییس‌جمهور غنی وعده‌ی یک کرسی دیگر در مجلس سنا را داده بود تا به مشکلات اهل هنود بیشتر رسیده‌گی شود و هم‌چنان داکتر عبدالله نیز وعده‌ی یک کرسی دیگر در مجلس سنا را داده بود؛ اما وعده‌های شان تا اکنون تحقق نیافته است.
این در حالی است که انار کلی هنریار، یگانه بانوی نماینده این اقلیت مذهبی است که در حکومت فعلی وظیفه‌ی رسمی دارد. اما هندوها و سیک‌های افغانستان می‌گویند مشکل‌شان پیچیده‌تر است و این مشکلات تنها با یک چوکی در مجلس سنا حل نمی‌شود. آنان خواهان یک چوکی دیگر در مجلس سنای افغانستان هستند تا مشکلات‌شان بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
اوتار سنگه می‌گوید: «ما از دولت می‌خواهیم تا برای هندوها و سیک‌هایی که در افغانستان باقی مانده‌اند، یک سهم بدهند در دولت یا به صفت مشاور یا به صفت یک چیزی تا بتوانیم از حق آنان دفاع کنیم. آنان که مهاجر هستند، بتوانیم جایداد و زمین‌های‌شان را دوباره به دست بیاوریم و تشویق کنیم که دوباره به کشور بیایند و سرمایه‌گذاری کنند و وطن‌شان را جور کنند.»

اشتراک گذاري با دوستان :