نشست ریکا، فرصتی برای دستگاه دیپلوماسی کشور

- بیژن

نشست همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای برای افغانستان امروز در عشق‌آباد پایتخت ازبکستان برگزار می‌شود. اولین نشست ریکا یا همکاری‌های اقتصادی منطقه‌‌ای با افغاستان در سال ۲۰۰۵ در کابل برگزار شد. این نشست ابتکار دستگاه دیپلوماسی افغانستان بود. در آن زمان تصور این بود که از طریق انتگراسیون منطقه‌ای و گسترش همکاری‌های اقتصادی، کشورهای منطقه به افغانستان نزدیک شوند و منافع مشترک اقتصادی به میان بیاید.
در آن زمان تصور این بود که به احتمال زیاد، تضاد منافع قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای سبب دوام جنگ در افغانستان خواهد شد. نشست‌هایی مثل ریکا برای جلوگیری از افزایش تضاد منافع قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای در مورد افغانستان بود. قدرت‌های جهانی‌ای مثل امریکا برای مبارزه با تروریسم در افغانستان حضور نظامی سنگین داشتند. انتگراسیون منطقه‌ای و رشد اقتصادی و ایجاد منافع مشترک میان افغانستان و کشورهای منطقه می‌توانست منافع کشورهای منطقه را در یک افغانستان با ثبات، تحقق بخشد و این کشورها را به همکاری با قدرت‌های جهانی در مبارزه با تروریسم وادار کند.
نشست ریکا در زمان حامد کرزی در پایتخت‌های کشورهای منطقه برگزار می‌شد. هم شرایط جهانی و هم تلاش‌های وزیران خارجه‌ی آن زمان سبب شده بود که اجماع منطقه‌ای و جهانی در مورد افغانستان تا حدودی حفظ شود. حتا زمانی که کرزی به نظرات دسیسه گروید و در نشست با سران کشور‌های منطقه، قدرت‌های جهانی را به ناامن‌سازی منطقه، متهم می‌کرد، کشورهای منطقه نمی‌خواستند که با امریکا از در تقابل وارد شوند.
اما امروز نشست ریکا در حالی برگزار می‌شود که اجماع منطقه‌ای در مورد افغانستان برهم خورده است. حکومت وحدت ملی با درک منافع ملی و شرایط افغانستان، با جامعه‌ی جهانی و ایالات متحده همکار است. نیروهای نظامی ناتو و امریکا هم از نیروهای امنیتی افغانستان حمایت استراتژیک می‌کنند.
اما نظر کشورهای منطقه فرق کرده است. همسایه‌های افغانستان امروز با ایالات متحده، تضاد منافع دارند و می‌خواهند ناخن افگار امریکا را در افغانستان فشار دهند.
روس‌ها، چینی‌ها، ایران‌ها و حتا ترک‌ها تلاش می‌کنند که برای امریکا در افغانستان مشکل ایجاد کنند. ایجاد مشکل برای امریکا در افغانستان به معنای چاق‌سازی بحران امنیتی افغانستان است. امروز پاکستان این ایده را در منطقه فروخته است که طالبان و جهادیسم منطقه‌ای و جهانی برای کشورهای منطقه خطرناک نیستند، بلکه حضور امریکا در افغانستان برای قدرت‌های منطقه‌ای خطر است. پاکستان تلاش می‌کند طالبان را نیرویی معرفی کند که می‌تواند امریکا را از افغانستان بیرون کند. جامعه‌ی استراتژیک پاکستان تبلیغ می‌کند که دولت افغانستان هم، ضد کشورهای منطقه است و باید دولتی در جغرافیای افغانستان شکل بگیرد که جناح‌های تشکیل‌دهنده‌ی آن متحدان کشورهای منطقه باشند. یک جنرال بازنشسته‌ی پاکستانی که خودش را عضو جامعه‌ی استراتژیک پاکستان معرفی می‌کند، به صراحت می‌گوید که طالبان متحدان پاکستان اند و باید با متحدان قدرت‌های منطقه‌ای دیگر در افغانستان حکومت بسازند و به این ترتیب به نفوذ امریکا و ناتو پایان دهند.
واقعیت این است که پاکستانی‌ها ایده‌ ‌شان را به منطقه فروخته‌اند و حالا حرف آنان در مسکو و تهران خریدار دارد. کشورهای آسیای میانه هم از آن‌جایی که با روسیه هم‌پیمان اند، نظرات کرملین درباره‌ افغانستان را می‌پذیرند. تنها قدرت منطقه‌ای که افغانستان با آن هیچ مشکلی ندارد، هند است. هند در استراتژی رییس‌جمهور امریکا در قبال افغانستان هم جایگاه ویژه احراز کرده است. امریکا گسترش بیشتر همکاری‌های هند و افغانستان را تشویق می‌کند.
با در نظر داشت این واقعیت‌ها، نشست ریکا فرصتی است که وزیر خارجه‌ی افغانستان و دستگاه اجرایی سیاست خارجی کشور، واقعیت‌های افغانستان را به کشورهای منطقه تشریح کنند. این نشست، فرصتی است تا در آن دیدگاه و برنامه‌ی افغانستان برای منطقه توضیح داده شود. افغانستان خواستار جنگ و دشمنی با هیچ کشوری نیست. افغانستان هیچ منافعی در ناامنی آسیای میانه ندارد. افغانستان شریک تجارتی آسیای میانه است. از آسیای میانه گندم و برق به افغانستان وارد می‌شود. افغانستان پس از طالبان همیشه تلاش کرده است که با چین و روسیه در سطح دولت‌ها، روابط نیک داشته باشد. افغانستان نیاز دارد که به قدرت‌های منطقه‌ای زیان‌های رویکرد جدید آنان را تشریح کند. قدرت‌های منطقه‌ای اگر با امریکا یا ناتو دشمنی دارند، باید در جایی دیگر با آنان تصفیه‌ حساب کنند، نه در افغانستان. تصفیه‌ حساب در افغانستان، به سود آنان تمام نمی‌شود. هیچ کشوری از ناامن‌سازی افغانستان سود نمی‌برد. حتا پاکستان هم از این سیاست سودی نبرد.

اشتراک گذاري با دوستان :