روسپى‌گرى؛ سیر تاریخی و تحول در عصر روشن‌گری؛ قسمت سوم: عوامل تاثیرگذار

- رویینا شهابی

اگر یافتن علت و عوامل موثر بر ورود زنان به بازار روسپى‌گرى و دوام آن به عنوان یکی از پارامترهاى اساسى آسیب‌شناسى شناخته شود، پس از بیان تاریخ‌چه و تعریف روسپى‌گرى، در این نوشتار تمرکز بر عوامل و دلایل گرایش به این پدیده خواهد بود. هم‌چنین اگر پیش‌گیری از روسپی‌گری را از اهداف اولیه سیاست کاهش آسیب قلمداد کنیم آن‌گاه بیان علل ارتکاب روسپی‌گری به جریان «مسأله‌یابى» و «مسأله‌شناسی» کمک خواهد کرد و بر سیاست‌گذارى کاهش آسیب، تاثیرگذار خواهد بود البته اگر پیش‌گیرى از روسپی‌گری از اهداف اولیه سیاست کاهش آسیب باشد.
با بررسی وضعیت فردى، خانواده‌گى و اجتماعى زنان روسپى، قبل و پس از شروع روسپى‌گرى و شناخت تغییرات حاصل از آن، می‌توان برخى از عوامل موثر در گرایش به تن‌فروشى را توضیح داد.
بیشتر صاحب نظران و کارشناسان بر این باور اند که فقر و نابرابرى از عوامل اصلى روسپی‌گرى هستند. با توجه به تعریف تن‌فروشى انگیزه‌ى اصلى و اغلب تنها انگیزه‌ى زنان براى روسپى‌گرى، کسب درآمد است. لذا بدیهی است که با این تعریف مهم‌ترین علت تن‌فروشى، فقر و نابرابرى قلمداد شود. (مدنى قهفرخى، جامعه‌شناسى روسپى‌گرى). در کنار فقر اقتصادى و تأمین معیشت حد اقلى به عنوان دلیل و انگیزه اصلى و برتر به موارد دیگرى مانند علت‌هاى فردى، در پیوند با این پدیده نیز می‌توان اشاره کرد. عوامل متعددی همچون ضعف وضعیت اقتصادی، تحصیلات پایین، فرار از خانه، سوءاستفاده جنسی، اعتیاد به مواد مخدر، وضعیت نامناسب خانواده‌گی (طلاق و جدایی و خشونت والدین) ازدواج توأم با اجبار والدین در سنین پایین، اختلاف سنی زیاد زوجین با یکدیگر در اقدام به روسپی‌گری از اهمیت فراوانى برخوردار است. فرار دختران اگرچه در نگاه اول پدیده‌ای فردی است اما با توجه به پیامدهای سوء آن، که در نظم اجتماعی اختلال و آشفته‌گی ایجاد می‌کند، منشاء بسیاری از رفتارهای ضد اجتماعی و انحرافی مانند خودفروشی، اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلى، توزیع مواد مخدر، تشکیل باندهای فساد و فریب سایر زنان و دختران، رواج روسپی‌گری و… می‌شود. فرار دختران از خانه معلول شبکه پیچیده‌ای از عوامل موثر خانواده‌گی، روانی، اجتماعی، و فرهنگی است که شناخت آن‌ها مستلزم تلاش علمی دقیق و جامع است. مهم‌ترین عوامل خطر روسپی‌شدن عبارت اند از: آزار جنسی در کودکی، فرار از منزل، اجبار به تن‌فروشی توسط خانواده یا اطرافیان، حضور روسپی در بین دوستان، سابقه سوء مصرف مواد مخدر والدین و مسوولیت تأمین مخارج دیگران.
از آن‌جا که رشد و تکوین هر فرد در خانواده آغاز مى‌شود، اگر والدین صلاحیت و مهارت کافى جهت تربیت و پرورش فرزندان را نداشته باشند،کودکان و نوجوانان را دچار سرگشته‌گى هویتى خواهند کرد و این سرگشته‌گى در آینده مى‌تواند عامل بروز رفتارهاى اجتماعى منحرف و ناسازگارانه شود. خانواده، به عنوان یکی از مهم‌ترین متغیرهاى اساسى در بروز انحرافات (به ویژه انحرافات جنسى نظیر روسپى‌گرى) همواره مورد مطالعه و تحقیق پژوهش‌گران بوده است. ساترلند عواملى از قبیل بزهکارى سایر اعضاى خانواده، فقدان والدین،عدم کنترل فرزندان، ناسازگارى در منزل، اختلافات مذهبى بین اعضاى خانواده و نامناسب‌بودن محل سکونت و کار و شرایط بد اقتصادى در خانواده را موجب ارتکاب فرزندان به بزهکارى مى‌داند. (خاکپور،١٣۵۴).
تاریخ به مواردى از روسپى‌گرى اشاره می‌کند که هدف آن کمک به جریان زنده‌گی در اجتماع خانواده بوده است. هرودوت می‌نویسد: تمام دختران لیدی پیش از ازدواج خودفروشی می‌کردند تا بتوانند جهیزیه فراهم کنند و امروزه همین سنت در قسمت‌هایی از جاپان و افریقا نیز متداول است. (مانسینی، بى تا). ویل دورانت از قول ارسطو ترس از ازدیاد جمعیت در یونان را دلیل پیدایش روسپى‌گرى مى‌داند. (آریان‌پور، ١٣۶۵). جنبه‌ى اقتصادى و اجتماعى روسپى‌گرى در سال‌هاى اخیر دیگر محدود به مرزهاى جغرافیایی نیست و این جنبه‌ها امروزه فراملى شده‌اند. در سال ١٩٩۵ روسپى‌گرى در تایلند بین ۵٩ تا ۶٠ درصد بودجه‌ى دولت را تشکیل می‌داده است و در سال ١٩٩٨ روسپی‌گری بین ٢ تا ١۴ درصد فعالیت‌های اقتصادى تایلند، اندونزیا، مالزیا و فیلیپین را به خود اختصاص داده است. (بولتن، ٢٠٠۴). این‌ها نمونه‌ى ارقامى است که یکی از انگیزه‌های گرایش به روسپی‌گری را به خوبی در متن خود دارد و نوعی تشویق نامحسوس اجتماعی در این کشورها به این پدیده را نشان می‌دهد.
یافته‌هاى پژوهشی متمرکز بر نمونه‌هاى موجود در خانه‌هاى امن و اطلاعات به دست آمده از نهادهاى مرتبط با امور زنان مانند کمیسیون مستقل حقوق بشر و وزارت امور زنان و مددکاران اجتماعی نشان می‌دهد که بیشترین درصد دختران و زنانی که مرتکب فرار از منزل شده‌اند، علت این کار را مشکلات درون خانواده از جمله خشونت، فقر اقتصادی و اعتیاد والدین به مواد مخدر بیان کرده‌اند و بیش از نیمی از آن‌ها بی‌سواد بوده‌اند. مورد دیگرى که حایز اهمیت و توجه است آزار یا تجاوز جنسى در کودکی یا نوجوانى است. سوءاستفاده‌ى جنسی از کودکان، آثار روانى بسیار مخربى بر آنان دارد. آزار کودکان پدیده‌اى است که بیشتر در خانواده روی می‌دهد. افرادى که مورد تجاوز جنسی قرار می‌گیرند به دلیل نگرانی از عواقب اجتماعى آشکار‌شدن عملى که با آن‌ها صورت گرفته به شدت افسرده، پرخاش‌گر و روان‌پریش مى‌شوند و در اثر تکرار این آزارها ممکن است به اختلالات روانى و رفتارى جدى‌تر مبتلا شوند.
بر اساس مطالعات انجام‌شده در مورد سوءاستفاده جنسی از کودکان بیش از ٩٠ درصد کودکان فراری از خانه تحت آزارهاى جنسی، جسمی و روحى قرار گرفته‌اند. و به دلیل ترسی که از آزاردهنده‌ى خود دارند، مشکلات خود را به کسی نمی‌گویند. (مدنى قهفرخى،١٣٨٣). هم‌چنین نتایج پژوهش‌هاى فارلى و بارکن نشان مى‌دهد بیش از ۵٠ درصد زنان خیابانی سانفرانسیسکو در کودکی مورد آزار جسمی و جنسی قرار گرفته‌اند. تحقیقات نادون، کوورولا و شلدورمن در سال ١٩٩٨ هم به مورد مشابه در نمونه‌های مورد تحقیق زنان خیابانی در امریکا اشاره دارد.
امکان گرایش به روسپی‌گری در کودکانی که مورد سوءاستفاده‌ى جنسی قرار گرفته‌اند دو برابر بیشتر از کودکان عادى است(Falti,1994).
سابقه‌ى بیماری روانی و اختلالات شخصیت مانند ضعف اراده و زودرنجى و پرخاش‌گرى از دیگر مشکلاتی هستند که گرایش به روسپى‌گرى را قوت می‌بخشند. در اکثر موارد دختران و زنانی که وارد بازار تن‌فروشی می‌شوند از بهره‌ى هوشی کم‌تری برخوردار اند و به اختلالات روانی مانند اسکیزوفرنی، پارانویا و صرع مبتلا هستند و به علت تکوین شخصیت فاقد ثبات و انضباط اجتماعی هستند. هرچند افراد باهوش هم بین آن‌ها کم نیست. (دانش ١٣٧٢). مولفه‌هاى دیگرى مانند بدسرپرستى یا بى‌سرپرست‌ماندن کودکان و واگذاری به پرورشگاه‌ها، مراودات اجتماعى خارج از کنترل و نظارت خانواده‌ها، دست‌رسی آسان اینترنتی به مشاهده‌ى فیلم‌هاى پورن، شکست‌هاى عاطفی پى در پى، ازدواج‌هاى اجبارى و نامتقارن که سبب طلاق عاطفی بین زوجین یا منجر به طلاق شرعى و قانونی می‌شود و زنان را در معرض سوءاستفاده‌های جنسی پرخطر قرار می‌دهد و ترویج روحیه تجمل‌گرایی و هم‌چشمى‌هاى غیر منطقی بین نوجوانان و جوانان را هم نباید از توجه دور داشت. مضافاً این‌که تقویت اخلاق زیاده‌خواهى و لذت‌جویی‌های مقطعی کم‌هزینه، بدون مسوولیت و فاقد تعهد در رفتارشناسی برخى مردان از جمله فاکتورهایی است که بازار تقاضا را گرم کرده و موجب پدیدآمدن عرضه‌ى بیشتر مى‌شود.

اشتراک گذاري با دوستان :