افغانستان و ترورهای لیاقت‌باغ

جنرال پرویز مشرف حاکم نظامی پیشین پاکستان، حامد کرزی را متهم کرده است که در قتل بی‌نظیر بوتو به نحوی دست دارد. هفته پیش دادگاهی در راولپندی در مورد پرونده ترور بی‌نظیر بوتو نخست‌وزیر پیشین پاکستان حکم صادر کرد. بر مبنای حکم این دادگاه، پرویز مشرف حاکم نظامی پیشین پاکستان متهم جدی پرونده ترور بوتو است. دادگاه حکم کرد که تمام اموال منقول و غیر منقول مشرف در سراسر پاکستان ضبط شود. این دادگاه حکم بازداشت مشرف را هم صادر کرد. دادگاه راولپندی که یکی از شاخه‌های دادگاه عالی لاهور است، در نظام قضایی پاکستان جایگاه ویژه دارد.
دادگاه راولپندی که از ۹ سال به این‌سو به پرونده ترور بی‌نظیر بوتو رسیده‌گی می‌کرد، صعود عزیز و خرم شهزاد، دو افسر ارشد پولیس ایالت پنجاب را هم به اتهام سهل‌انگاری و غفلت در تأمین امنیت بانو بی‌نظیر بوتو به ۱۷ سال حبس تنفیذی محکوم کرد. جالب این است که این دادگاه پنج تنی را که متهم به همراهی انتحاری‌ها تا نزدیک موتر بی‌نظیر بوتو بودند، آزاد کرد. دادگاه اعلام کرد که بر ضد رفاقت، حسنین، اعتزازشاه، شیرزمان و رشید عوان که متهم به عضویت در شبکه القاعده، همکاری با بیت‌الله محسود و فراهم‌کردن سهولت برای انتحاری‌های قاتل بی‌نظیر بوتو هستند، هیچ گونه مدرکی در اختیار ندارد. به همین دلیل این افراد آزاد شدند.
حکم دادگاه راولپندی برای مشرف، خیلی تلخ و ناگوار بود. این دادگاه امر بازداشت مشرف را صادر کرد. دادگاه به نهاد‌های دولتی پاکستان حکم کرده است که تمام اموال منقول و غیر منقول مشرف را ضبط کنند. علاوه بر این، دادگاه راولپندی برای خرم شهزاد دوست نزدیک مشرف، حکم حبس طویل‌المدت صادر کرده است. خرم شهزاد افسر ارشد پولیس ایالت پنجاب بود. در سال ۲۰۰۳ نفوذی‌های شبکه القاعده در ارتش پاکستان دوبار به جان مشرف حمله کردند. مشرف در آن زمان یک کمیته را موظف ساخت تا در این باره تحقیق کنند. گزارش‌های رسانه‌های پاکستانی نشان می‌دهد شهزاد خرم که در آن زمان افسر عالی‌رتبه جنایی پولیس پنجاب بود، توانست که رد پای نفوذی‌های القاعده را در ارتش پاکستان پیدا کند. مشرف خود را مدیون آقای خرم شهزاد حس می‌کرد. به همین دلیل بود که او را ارتقا داد. خرم شهزاد متهم بود که در اجرای تدابیر امنیتی برای تأمین امنیت خانم بوتو، کوتاهی کرده است.
بی‌نظیر بوتو در ۲۷ دسامبر سال ۲۰۰۷ در لیاقت‌باغ راولپندی به قتل رسید. او در آن‌جا خطاب به یک همایش انتخاباتی حزب مردم سخنرانی کرد. در برگشت از همایش بی‌نظیر بوتو سر خود را از کلکینی در سقف موتر وجود داشت بیرون کرد تا با هوادارانش خداحافظی کند. وقتی سر بانو بوتو بیرون شد، گلوله‌ای به سر او اصابت کرد. این روی‌داد منجر به قتل او شد. پس از این که بوتو تیر خورد، حداقل دو حمله انتحاری هم در محل به وقوع پیوست.
بیت‌الله محسود رهبر وقت طالبان پاکستانی در ابتدا اعلام کرد که در حادثه قتل بوتو دست ندارد، اما بعداً ادارات امنیتی پاکستان، نوار ضبط شده گفت‌وگو‌های او را با انتحاری‌هایش منتشر کردند که نشان می‌داد، طالبان پاکستانی به رهبری بیت‌الله محسود، ترور بی‌نظیر بوتو را طراحی و اجرا کرده‌اند. بر مبنای یافته‌های رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران پاکستان، القاعده هم در این ترور دست داشت. القاعده با بیت‌الله محسود در ترور بوتو همکاری کرده بود. القاعده از همان آغاز شکل‌گیری این سازمان از بی‌نظیر بوتو متنفر بود.
پس از قتل جنرال ضیاءالحق در سال ۱۹۸۸، انتخابات سراسری در پاکستان برگزار شد، در این انتخابات اسامه بن‌لادن جانب نواز شریف را گرفت. بن‌لادن به نواز شریف ده میلیون دالر پرداخت تا در کارزار‌های انتخاباتی مصرف کند و بی‌نظیر بوتو را شکست دهد، اما در آن انتخابات، نوازشریف ناکام ماند و بی‌نظیر بوتو برنده شد.
بی‌نظیر بوتو و حزب مردم او، با آن‌که در سال ۱۹۹۴ از شکل‌گیری طالبان حمایت کردند و در ایتلافی با حزب جمعیت‌العلمای اسلام پاکستان، کمک‌های قابل توجه در اختیار طالبان افغان قرار دادند، مورد قبول حلقات بنیادگرا و جهادیسم جهانی نبودند. برای آنان غیر قابل قبول بود که یک زن، پیشوای سیاسی میلیون‌ها انسان شود و حکومت تشکیل دهد.
بی‌نظیر بوتو هم در سال ۲۰۰۷ در تمام سخنرانی‌هایش بر ضد شبه‌نظامیان اسلام‌گرا در پاکستان و گروه القاعده حرف می‌زد. او در آن زمان، ابتدا با پرویز مشرف ایتلاف کرد، اما این اتحاد دیری نپایید و دو طرف به تعهدات خود آن‌طوری که طرف مقابل انتظار داشت، عمل نکردند. این امر سبب شد که مشرف از بی‌نظیر بوتو عصبانی شود. طرف‌داران بی‌نظیر بوتو فکر می‌کنند که مشرف عمداً نخواست که تدابیر امنیتی جدی برای بی‌نظیر بوتو اتخاذ شود. فرزندان بانو بوتو مشرف را قاتل او می‌دانند. آنان به این باور اند که اگر مشرف اجازه می‌داد که تدابیر امنیتی جدی در لیاقت‌باغ راولپندی اتخاذ شود، بوتو کشته نمی‌شد.
اما حالا مشرف در واکنش به حکم دادگاه راولپندی که حکم بازداشت او را صادر کرده است، با نشر یک نوار ویدیویی اعلام کرده است که آصف زرداری قاتل اصلی بی‌نظیر بوتو است. مشرف در این نوار ویدیویی می‌گوید که قاتل بی‌نظیر بوتو بیت‌الله محسود و افراد او هستند، اما آصف‌علی زرداری شوهر بی‌نظیر بوتو، به بیت‌الله محسود و افراد او کمک کرد تا بی‌نظیر بوتو را بکشند.
مشرف در این نوار می‌گوید که آصف زرداری با حامد کرزی روابط صمیمانه داشت و استخبارات افغانستان در زمان حامد کرزی نیز روابطی با بیت‌الله محسود ایجاد کرده بود. مشرف می‌گوید که آصف زرداری از طریق حامد کرزی و استخبارات افغانستان، با بیت‌الله محسود هم‌آهنگی کرد و به ترتیب به طالبان پاکستانی کمک کرد تا بی‌نظیر بوتو را به قتل برسانند. مشرف از نهاد‌های عدلی پاکستان خواسته است که در این مورد تحقیق کنند.
حزب مردم پاکستان و بسیاری از تحلیل‌گران این اتهام سنگین مشرف را ناشی از عصبانیت او می‌دانند. هیچ مدرکی که صحت حرف‌های مشرف را تأیید کند، وجود ندارد، اما این واقعیت دارد که حامد کرزی و مقام‌های حکومت او، با بی‌نظیر بوتو و آصف زرداری روابط صمیمانه داشتند. در آن زمان تلاش جهانی بر این متمرکز بود که بی‌نظیر بوتو در نتیجه انتخاباتی روی کار آید و مدیریت مبارزه با تروریسم را در پاکستان به دست گیرد. بی‌نظیر بوتو و آصف زرداری در ملاقات‌های با حامد کرزی پیوسته می‌گفتند که استخبارات و ارتش پاکستان، در مورد افغانستان سیاست‌گذاری می‌کنند و آنان می‌خواهند که این نهاد‌ها در کنترول حکومت دموکراتیکِ برآمده از انتخابات درآیند.
حامد کرزی به بی‌نظیر بوتو گفته بود که طالبان پاکستانی برنامه ترور او را ریخته‌اند. کرزی از بی‌نظیر بوتو خواسته بود که احتیاط کند. آصف‌علی زرداری چندین بار این موضوع را یادآوری کرده است و گفته است که سران برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس، امریکایی‌ها و حامد کرزی به بی‌نظیر بوتو گفته بودند که خطری جدی جانش را تهدید می‌کند و باید احتیاط کند.
بی‌نظیر بوتو برای اجرای یک مأموریت مهم در سال ۲۰۰۷ به پاکستان برگشته بود. کشورهایی که بار اصلی مبارزه با تروریسم را به دوش داشتند، انتظار داشتند که بی‌نظیر بوتو در انتخابات سال ۲۰۰۸ پاکستان برنده شود، سمت نخست‌وزیری را به دست گیرد و آهسته آهسته قدرتش را گسترش دهد و به این ترتیب روابط ارتش و استخبارات پاکستان را با گروه‌های افراط‌گرای خشونت‌طلب بگسلاند. این امر سبب شده بود که برخی از جنرال‌های پاکستانی، به بی‌نظیر بوتو به عنوان یک تهدید بنگرند. بعید نیست که حلقات قدرت‌مندی در ارتش و استخبارات پاکستان، در قتل بی‌نظیر بوتو دست داشتند.
به همین دلیل است که بررسی قضایی پرونده او ۹ سال را در برگرفت، هنوز هم آن طوری که طرف‌داران حزب مردم و خانواده بوتو انتظار دارند، دادگاه حکم قناعت‌بخش صادر نکرده است.
بی‌نظیر بوتو درست در جایی به قتل رسید که لیاقت‌علی خان، اولین نخست‌وزیر پاکستان به قتل رسیده بود. لیاقت‌باغ راولپندی محل قتل لیاقت‌علی خان، اولین نخست وزیر پاکستان بود. این باغ را پس از ترور لیاقت‌علی خان به نام او کردند.
در آن زمان هم دولت پاکستان اعلام کرده بود که یک شهروند افغانستان به اسم ببرک‌خان که با ظاهرشاه پادشاه وقت افغانستان رابطه داشت، به لیاقت‌علی خان شلیک کرد و او را کشت. حالا مشرف هم در قتل بی‌نظیر بوتو، به نحوی حامد کرزی را دخیل می‌داند. روشن است که هیچ یک از این اتهامات مستند نیست، اما جالب است که هر دو ترور سیاسی لیاقت‌باغ، به نحوی به حاکمان قبلی افغانستان نسبت داده شده است.

اشتراک گذاري با دوستان :