طالبان در ردیف القاعده و حزب‌الله

- منوچهر

سیاست امریکا در قبال طالبان تغییر کرده است. از سخنان دونالد ترمپ رییس‌جمهور امریکا در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بر‌می‌آید که واشنگتن طالبان را در ردیف القاعده و حزب‌الله قرار داده است. سخنان رییس‌جمهور امریکا نشان می‌دهد که کاخ سفید تفاوتی میان طالبان و القاعده قایل نیست. در زمان اوباما وضعیت این طوری نبود. اداره‌ی اوباما طالبان را شورشیان روستایی می‌دانست که ریشه‌ای بومی دارند و از القاعده متفاوت‌اند. اداره‌ اوباما در سال ۲۰۱۴ به صراحت اعلام کرد که دیگر طالبان را هدف قرار نمی‌دهد. اداره اوباما در سال ۲۰۱۲ با طالبان در قطر مذاکره کرد. در آن زمان به خواهش اداره اوباما برای گروه طالبان در دوحه یک دفتر گشوده شد.
ادارهی اوباما می‌کوشید که با طالبان مذاکره کند. به همین دلیل امتیازات کلانی به آن گروه داد. این اداره با طالبان در یک مورد زندانیان را تبادله کرد. اداره اوباما وزیران طالبان را از زندان گوانتانامو آزاد کرد و آنان را به دوحه فرستاد. در بدل آن، طالبان یک خُردضابط امریکایی را که در اسارت خود داشتند به نیروهای امریکایی مستقر در خوست سپردند.
رییس‌جمهور اوباما، محدودیت‌های جدی بر فعالیت‌های نظامی نیروهای امریکایی در افغانستان وضع کرد. در زمان او بیش از ۹۵ درصد نیروهای ناتو افغانستان را ترک کردند و مأموریت رزمی امریکا در افغانستان پایان یافت. آقای اوباما چندبار تاریخ‌هایی برای خروج کامل نیروهای امریکایی از افغانستان وضع کرد. با آن‌که آقای اوباما دستور قتل ملا اخترمحمد منصور جانشین ملا محمدعمر را صادر کرد و اجازه داد که قوای هوایی امریکا او را در خاک پاکستان هدف قرار دهند، اما ایشان هیچ‌گاهی طالبان را دشمن امریکا اعلام نکرد.
برخلاف دوران اوباما، در دوره بوش امریکا طالبان را دشمن می‌دانست. در دوره بوش کاخ سفید اعلام کرده بود که میزبانان القاعده، دشمن امریکای هستند. از آن جایی که طالبان القاعده را میزبانی کرده بودند، دشمن امریکا اعلام شدند. در دوره اوباما اما نظریه جدایی طالبان از القاعده مطرح شد و دولت امریکا در آن زمان، به اساس همین نظریه سیاست‌گذاری کرد.
به نظر می‌رسد که حالا در اداره ترمپ، سیاست امریکا درقبال طالبان شبیه سیاست اداره بوش شده است. رییس‌جمهور امریکا در سازمان ملل متحد گفت که حامیان القاعده، طالبان و حزب‌الله، باید دست از پشتی‌بانی این گروه‌ها بردارند. رییس‌جمهور بر حال امریکا تأکید کرده است شیوه جنگ علیه طالبان تغییر کرده است. از گفته‌های رییس‌جمهور امریکا بر می‌آید که ایشان تفاوتی میان طالبان و القاعده قایل نیستند. به نظر می‌رسد که ترمپ طالبان را شاخه محلی القاعده می‌داند.
جدا‌پنداری طالبان از القاعده از اول هم یک نظریه اشتباه بود و با واقعیت‌های روی زمین نمی‌ساخت. طالبان حکومت‌شان را فدای القاعده کردند. رهبران القاعده از جمله اسامه بن‌لادن ملا محمدعمر را امیر و فرمانده خود می‌دانستند. آنان از دستورهای او سرکشی نمی‌کردند و حتا اقدامات خود را به نحوی به اطلاع ملا محمدعمر می‌رساندند. در منابع متعدد آمده است که ملا محمدعمر حمایت از بن‌لادن را یک تکلیف دینی می‌دانست.
جانشینان بن‌لادن هم به جانشینان ملا محمدعمر بیعت کردند. الظواهری پس از ملا محمدعمر به ملا اخترمحمد منصور بیعت کرد. الظواهری مشروعیت ایدیولوژیک خلافت ابوبکرالبغدادی را زیر سوال برد و ملا اخترمحمد منصور را شایسته امارت دانست. با قتل ملا اخترمحمد منصور، ملا هبت‌الله آخندزاده رهبر گروه طالبان شد. او هم مثل اسلافش برای خود لقب امیرالمومنین را برگزید. ایمن‌الظواهری به او هم بیعت کرد.
طالبان خودشان را یک امارت می‌دانند. آنان مدعی ‌اند که امارت و حکومت‌ اند. در تبلیغات آنان همیشه به این نکته تأکید می‌شود که «طالبان» یک گروه نیست، بلکه یک امارت و حکومت است و به دلیل حضور نیروهای خارجی در افغانستان، بخش‌هایی از قلمرو خود را از دست داده است. طالبان هنوز هم از مخالفان وطنی خود بیعت می‌خواهند. این واقعیت‌ها نشان‌دهنده آن است که سنخیت ایدیولوژیک و اهداف مشترک، طالبان و القاعده را در کنار هم قرار داده است. بنا بر این، نظریه جداپنداری طالبان از القاعده یک توهم است.
به نظر می‌رسد که کاخ سفید حالا از این توهم عبور کرده و بار دیگر واقعیت‌های روی زمین را در نظر گرفته است. واقعیت دیگری که ایالات متحده را به تغییر سیاست واداشت انعطاف‌ناپذیری طالبان بود. طالبان با آن که اداره اوباما، سیاست نرمی در قبال آنان اتخاذ کرد، روی میز مذاکره نیامدند و بر باورهای ایدیولوژیک‌شان تأکید کردند. آنان اعلام کردند که یک امارت هستند و نمی‌خواهند دولت مدرن افغانستان را که بر مبنای معیار‌های جمهوریت ساخته شده است، قبول کنند. این انعطاف‌ناپذیری نشان داد که طالبان جریانی ایدیولوژیک ‌اند و نمی‌خواهند به یک گروه سیاسی بدل شوند و اهداف خود را از راه‌های مسالمت‌آمیز دنبال کنند.

اشتراک گذاري با دوستان :