عدالت زیربنای امنیت و آرامش است؛
چگونه فرید حمیدی، سارنوالی افغانستان را اصلاح می‌کند؟

- سنجر سهیل

از همان نخستین روزهای آشنایی‌مان در سال ۱۳۸۰، او پیوسته تأکید می‌کرد که کلان‌ترین مشکل افغانستان تأمین نشدن منصفانه و جدی عدالت در افغانستان است. او می‌گفت اگر مشکلات سیستم عدلی و قضایی افغانستان حل شود، منازعه این کشور در سطوح فراوانی کاهش یافته و جامعه به سمت قانون‌پذیری، تسامح و دموکراسی گام خواهد برداشت.
آن روزها، محمدفرید حمیدی به تازه‌گی به عنوان کمیشنر کمیسیون مستقل برگزاری لویه‌جرگه اضطراری کار می‌کرد و مسوولیت انتخابات میان نامزدان برای لویه‌جرگه اضطراری را در مناطق جنوبی افغانستان عهده‌دار بود. یادم می‌آید که حمیدی روزها و هفته‌ها را در قریه‌ها، ولسوالی‌ها و اطراف و اکناف مناطق مختلف جنوب افغانستان سپری می‌کرد تا قادر شود مردم، بهترین نماینده‌گان خودشان را به آن جرگه بفرستند.
حمیدی به آن‌چه در رابطه به عدالت می‌گفت، صمیمانه و از عمق دل اعتقاد داشت. او فرزند یک معلم است و با وجود تعلق به یکی از اقوام افغانستان، خودش را شهروند جمهوری افغانستان می‌داند. یادم می‌آید که فرید حمیدی در آخرین سال‌های حکومت داکتر نجیب‌الله به اتهام بسیج دانشجویان فاکولته حقوق در برابر سیاست‌های مستبدانه حکومت در دانشگاه کابل به زندان سیاسی رفت. بعدها در زمان حکومت مجاهدین در حالی که فقر و تنگ‌دستی دامن خانواده‌اش را گرفته بود، به تحصیلات خویش ادامه داد و در کنار تکمیل کردن تحصیلاتش در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل، رشته جرم‌شناسی را در آکادمی پولیس کابل نیز تکمیل کرد. دوستانش که خاطرات زحمات و تلاش‌های او را به یاد دارند، به سخت‌کوشی، قناعت، تواضع و دانشمندی حمیدی آفرین گفته و او را در صداقت، اعتماد، شفافیت و دانش الگوی خویش قرار داده‌اند.
من خودم فرید حمیدی را استاد خطاب می‌کنم، چون در طول شانزده سال آشنایی از او فراوان آموخته‌ام. حمیدی اما هر بار با تواضع و فروتنی مخصوص به خودش، می‌گوید که او را به اسم کوچکش یعنی فرید صدا بزنم.
فرید حمیدی این روزها، مسوولیت یکی از پیچیده‌ترین و بدنام‌ترین ارگان عدلی و قضایی کشور یعنی لوی‌سارنوالی را به عهده دارد. نهادی که تا قبل از ورود حمیدی به فساد و رشوه‌خوری و عدالت‌شکنی معروف بود. روزی که حمیدی به سمت لوی‌سارنوال گماشته شد، همان جمله‌اش که شانزده سال قبل و پیوسته بعد از آن بر آن تأکید می‌کرد، به ذهنم آمد و آن این‌که به باور حمیدی و بسیاری از کارشناسان تاریخ و جامعه، یکی از مهم‌ترین عوامل منازعه موجود در افغانستان ناشی از تطبیق نشدنِ منصفانه، بی‌طرفانه و جدی عدالت است. حمیدی حالا در این کرسی تلاش می‌کند تا در حد توان، لوی‌سارنوالی افغانستان را که برای سال‌ها «قلب فساد»‌ دولت افغانستان بود، اصلاح کند.
حمیدی خودش نیز می‌‌داند که اصلاح سیستم عدلی و قضایی افغانستان یک کار بزرگ و اساسی است و وقت، انرژی، تعهد و امکانات گسترده می‌طلبد. با این وجود، او با امکانات دست‌داشته تلاش می‌کند اداره سارنوالی افغانستان را اصلاح کند و آن را به یک نهاد پاک، متخصص و غیر سیاسی بدل سازد.
اقداماتی که تا کنون در اداره لوی‌سارنوالی کشور و تحت رهبری حمیدی صورت گرفته است، هم به لحاظ گسترد‌ه‌گی و هم به لحاظ ساختاری امیدبخش است. از آن جمله می‌توان به تلاش‌های مرکز عدلی و قضایی مبارزه با فساد اداری اشاره کرد که تاکنون شماری از دانه‌های درشت فساد را محاکمه کرده است.
البته در بیرون از حکومت،‌ مردم خواهان اصلاحات سریع و انقلابی اند و آن‌چه را که صورت گرفته است، کافی نمی‌دانند. اما اصلاح اداره‌ای که یک و نیم دهه در فساد غرق بوده و به شدت سیاسی شده، هم زمان‌گیر است و هم به دقت و حوصله‌مندی نیاز دارد. در کنار این که حمیدی دارای توانایی تخصصی در رابطه به مسایل عدلی و قضایی‌ست، یک انسان پاک و متعهد نیز هست و این همان چیزی است که می‌تواند در گسترش و تقویت روند اصلاحات در اداره‌ی سارنوالی مفید و مؤثر باشد. اما در کنار آن، حمیدی به حمایت سیاسی و مردمی نیز برای اقدامات خویش نیاز دارد.
در حال حاضر، شماری از منتقدان به این باور اند که اقدامات انجام‌شده از سوی مرکز عدلی و قضایی مبارزه با فساد اداری کافی نیست و هنوز شمار زیادی از مفسدان به دلیل ارتباطات سیاسی، وابسته‌گی‌های قومی، اقتدار و نفوذ هم‌چنان به اقدامات شرورانه خویش ادامه می‌دهند و یا شماری از مظنونان مبارزه با فساد هم‌چنان آزاد و بی‌خیال، پروای مواخذه و محاکمه خویش را ندارند، چون فکر می‌کنند از طریق رشوه، دامن‌زدن به مسایل قومی و ایجاد موانع، می‌توانند از خودشان محافظت کنند. اما منتفدان این نکته را فراموش کرده‌اند که بزرگ‌ترین طرح‌ها و برنامه‌های اصلاحی از انجام اقدامات کوچک و اساسی آغاز می‌شود.
فرید حمیدی، کسی نیست که بخواهد با غوغا و شخصیت‌سازی کاذب از خودش، از موقعیت خویش بهره‌برداری سیاسی کند. در عوض، او اعتقاد دارد که اگر دست‌اندرکاران ادارات تخصصی در حکومت افغانستان، به جای غوغاسازی و بهره‌برداری سیاسی، اقدامات خود را در محور تخصص‌گرایی، غیر سیاسی‌سازی ادارات و گسترش دست‌رسی مردم به خدمات اساسی چون آموزش، صحت، عدالت و… که از مسوولیت‌های عمده دولت‌های مسوول و دموکراتیک است، صرف کنند، در آن صورت روند اصلاح اداره، افزایش میزان شفافیت و پاسخ‌گویی، گسترش دست‌رسی مردم به خدمات اساسی بدون تبعیض نیز گسترش خواهد یافت و در نهایت منجر به تقویت اعتماد مردم نسبت به دولت، به مثابه‌ی یگانه نهاد مسوول در زمینه‌ی تنظیم امور شهروندان و بهبود وضعیت زنده‌گی آنان در پرتو عدالت، امنیت و رفاه خواهد شد.
البته حمیدی خودش به این اعتقاد است که اصلاح اداره‌ی لوی‌سارنوالی امر ممکن و شدنی است و اگر حمایت سیاسی لازم و منابع وجود داشته باشد، این کار به سرعت نیز ممکن است اجرا شود. شرط این کار اما آن است که وقتی اداره سارنوالی به دنبال دانه‌های درشت فساد می‌رود، مردم نباید این چنین اقداماتی را سیاسی ساخته و به آن رنگ و بوی قومی و سمتی دهند. او به این باور است که اکثر چهره‌های کلان فساد با استفاده از پناه‌گرفتن در سنگرهای قومی و سیاسی تلاش می‌کنند تا اتهامات بر خودشان را دروغ جلوه داده و در برابر روند اصلاحات در اداره‌ی قضا، مانع ایجاد کنند.
خوشبختانه رییس‌جمهور غنی تا کنون از فرید حمیدی و طرح‌های او برای اصلاح اداره سارنوالی حمایت کرده و دست حمیدی را در این زمینه باز نگه‌داشته است. اما در کنار حمایت سیاسی رییس جمهوری، اصلاحات در اداره سارنوالی مستلزم حمایت عمومی مردم نیز است. تا زمانی که مردم از سیاست‌مداران فاسد، رشوه‌خور و جنایت‌کار خویش تنها به دلیل تعلق قومی آنان حمایت کنند، گرفتاری و محاکمه عادلانه این افراد نه تنها سخت است، بلکه می‌تواند منجر به ایجاد شکاف‌های بیشتر قومی و سیاسی شود.
بنا بر این لازم است تا ما همه یک‌صدا از فرید حمیدی که برای افغانستان با ثبات، دموکراتیک، عادل و مرفه می‌اندیشد، حمایت کنیم و او را در این زمینه کمک رسانیم. چرا که بدون داشتن یک نظام عدلی و قضایی مستقل، غیر سیاسی و دارای اقتدار مشروع و قانونی، امکان گذار افغانستان به یک جامعه با ثبات و دموکراتیک که در آن عزت و مصونیت تمامی شهروندان در پرتو قانون محفوظ باشد، ناممکن است. من به این باورم که فرید حمیدی هم تعهد و توانایی لازم را برای ایجاد اصلاحات در اداره سارنوالی دارد و هم از دانش و تخصص کافی در این زمینه برخودار است.

اشتراک گذاري با دوستان :