انترنت و معتادان آن

- عاطفه طیب

ابداع انترنت به عنوان یکی از ابعاد تکنولوژی نوین و همه‌گانی‌شدن عرضه آن در اوایل دهه نود میلادی، نقش انکارناپذیری را در تحول و تکوین جوامع انسانی ایفا کرده است. یکی از خصیصه‌های انترنت را می‌توان «جذابیت» آن برشمرد که کاربران با افزایش مواجهه و خشنودی‌ای که از استفاده انترنت عاید حال‌شان می‌شود، پیوسته به سمت آن سوق می‌یابند. طبق برآوردهای صورت گرفته توسط کمپنی نئو در سال ۲۰۰۰، در سراسر جهان حدود ۴۰۷٫۱ میلیون کاربر انترنت وجود دارد که بیشترین آن جوانان هستند. بر مبنای آمار دیگر تحقیقی، در سال ۲۰۰۵، بیش از ۷۷ میلیون کودک وارد فضای سایبر شده‌اند، این نشان‌دهنده گسترش رو به افزایش استفاده از انترنت است.
هرچند مزایای گسترده انترنت را نمی‌توان کتمان کرد، اما زمانی که این تکنولوژی بدون هیچ قید زمانی و به طور افراطی به کار گرفته شود، این مزیت‌ها رو به ضعف می‌گذارند.
این‌جاست که عواقب زیان‌بار انترنت هشداردهنده بوده و اصطلاحاتی هم‌چون وابسته‌گان به انترنت، معتادان به تکنولوژی، استفاده‌کننده‌گان مشکل‌دار انترنت، استفاده‌کننده‌گان پتالوژیک انترنت و سوءاستفاده کننده‌گان انترنت معنادار می‌شود. «اعتیاد انترنتی» اصطلاحی است که برای اولین بار توسط «یانگ» به معرفی گرفته شد. این اعتیاد مانند انواع دیگر اعتیادها، تنوّع گسترده‌ای از رفتارها و مشکلات مربوط کنترل وسواس و انگیزش را در بردارد. اعتیاد انترنتی نوعی اختلال و بی‌نظمی روانی-اجتماعی با مشخصه‌هایی چون علایم کناره‌گیری (به ویژه اضطراب و بی‌حوصله‌گی)، اختلالات عاطفی (افسرده‌گی، تندخویی، بدخلقی) و از هم گسیخته‌گی روابط و مناسبات اجتماعی است، طوری که بر اساس یژوهش‌ها، ۱۴ درصد از کاربران انترنت، دچار علایم رفتارهای وسواسی، حالت روان‌شیدایی، افسرده‌گی و جز این‌ها هستند.
بسیاری از معتادان انترنت به طور اوسط ۳۸ ساعت در هفته را صرف تماس با انترنت می‌کنند در حالی که این استفاده مربوط به عملکردهای اقتصادی و یا علمی نیست. معتادان به انترنت به طور خواب خود را فدای برقراری ارتبـاط کرده و خوردن و نوشیدن را فراموش می‌کنند. گزارش‌هایی در مورد مرگ در حین استفاده از انترنت، بـر اثـر حملـه قلبـی داده شده که می‌تواند به دلیل اختلالات فزیکی مانند خواب، کم‌تحرکی و خودکشی در اثر اعتیاد به انترنت در اثر استرس وارده باشد.
مسأله قابل توجه این است که چرا برخی به انترنت وابسته می‌شوند و این وابسته‌گی به خود شکل اعتیاد را می‌گیرد؟
ویژه‌گی‌های شخصیتی را می‌توان به عنوان یکی از عوامل اصلی‌ای قلم‌داد کرد که فرد را برای این اختلال مستعد می‌سازد. امروزه یکی از نظریات جامع در عرصه مطالعه شخصیت، نظریه پنج عاملی شخصیت است که متشکل از پنج نشانه بزرگ شخصیتی (درون‌گرایی یا روان‌رنجورخویی، برون‌گرایی، با وجدان‌بودن، انعطاف‌پذیری و خوش‌آیندی‌) است. پژوهش‌گران بعد از واکاوی ارتباط بین ابعاد شخصیتی و اعتیاد به انترنت به این نتیجه دست یافتند که بین عامل درون‌گرایی و اعتیاد به انترنت رابطه مستقیم وجود دارد در حالی که برون‌گرایی با اعتیاد به انترنت در تضاد هستند.
افراد برون‌گرا دارای رفتاری گرم و دوستانه، مردم‌دوست، جسور، فعال، در جست و جوی تهیج و دارای هیجان‌های مثبت هستند، در حالی که درون‌گراها به دلیل علاقه‌نداشتن به زنده‌گی جمعی و ترجیح‌دادن تنهایی، انترنت را یگانه دوست و هم‌دم خود می‌دانند.
افزون بر این، باید در نظر داشت که بعضی از عوامل محیطی نیز باعث تقویت استفاده از انترنت می‌شوند.
«جانسون» طی بررسی‌ای که در این زمینه انجام داده، محیط‌های آموزشی مانند مکتب و دانشگاه را محل‌های مناسبی برای اعتیاد به انترنت معرفی کرده است. موارد دیگری، مثل توجه نداشتن و کنترول استفاده از انترنت توسط خانواده‌ها، موجودیت شبکه‌ای از دوستان، خصوصی‌سازی انترنت، نبود زمان‌بندی مشخص برای استفاده از انترنت و تبدیل‌شدن آن به یکی از ابزارهای مهم برای آموزش نیز فاکتورهای مهم در اعتیاد به انترنت به شمار می‌روند.
موضوع دیگر میزان آگاهی افراد جامعه است. برخی از افراد جامعه استفاده از انترنت را نوعی تجمل و تظاهر به روشن فکر بودن دانسته و به یکی ازجلوه‌های آشکار دنیای مدرن مبدل ساخته‌اند. برای بسیاری مردم، مفهوم و تعریف اعتیاد به انترنت قدری مبالغه‌آمیز است و اعتیـاد را مربوط به مصرف دوا یا الکل می‌دانند.
اعتیاد به انترنت عواقبی مثل تغییر سبک زنده‌گی و صرف زمان بیشتر در انترنت، کاهش عمومی فعالیت بدنی، بی‌توجهی به سلامت خود در نتیجه کار با انترنت، دورماندن از فعالیت‌های مهم زنده‌گی، کاهش روابط اجتماعی، نادیده‌گرفتن خانواده و دوستان، مشکلات مالی ناشی از هزینه‌های انترنت، مشکلات تحصیلی، به دنبال دارد. با در نظر داشت چنین عواقبی پیشنهاد می‌شود از انترنت بر مبنای نیاز و با در نظر داشت اهمیت زمان، استفاده شود.
فراتر از این، اهمیت و ابعاد منفی یا استفاده‌های زیان‌آور و نامطلوب از انترنت از آن‌جایی در جامعه ما بیشتر و گسترده‌تر است که کنترول‌هایی در سطوح فردی، خانواده‌گی، گروهی و در سطح دولت از طریق رسانه‌هایی مانند روزنامه یا رادیو و تلویزیون به طور معمول صورت نمی‌گیرد، در مواردی هم که چنین اقداماتی شده، از مؤثریت بالایی برخوردار نبوده است.

اشتراک گذاري با دوستان :