افغانستان و زیلاند جدید، همکاری‌ها از دو گوشه دنیا

- اجمل کابلی

هفته گذشته وحیدالله ویسی، فرستاده افغانستان به آسترالیا، اعتمادنامه خود را به گورنر جنرال زیلاند جدید، خانم پتسی ریدی، به حیث سفیر غیر مقیم کشور برای زیلاند جدید سپرد. این پنجمین سفیر غیر مقیم برای زیلاند جدید است که طی مراسم ویژه و منحصر به فرد مردمان ماوری (بومی‌های آن کشور) تقدیم اعتمادنامه می‌کند. اما پیوند رابطه این دو کشور از دو گوشه دنیا چگونه با هم آمیخته است؟
پس از سال ۲۰۰۱ میلادی و سقوط رژیم طالبان، افغانستان حمایت‌های گسترده بین‌المللی را جلب کرد و یک فرصت تاریخی فراهم شد تا از یک طرف افغانستان از انزوای بین‌المللی بیرون شود و از طرف دیگر، پس از چند دهه جنگ و ویرانی، دوباره نهادهای سیاسی و زیرساخت‌های اقتصادی آن بازسازی و نوسازی شود. از امریکا گرفته تا کشورهای آسیایی و اروپایی، خاورمیانه و کشورهای منطقه مثل هند، همه به افغانستان کمک کردند. فراتر از این، کشورهای حوزه اقیانوسیه مثل استرالیا و زیلاند جدید نیز افغانستان را کمک کردند. تنها موضوع کمک‌های مالی در میان نیست، بلکه این کشورها افغانستان را در سطح بین‌المللی از نظر سیاسی نیز مورد کمک و حمایت قرار دادند. به دلیل طولانی‌بودن لیست کشورهای کمک‌کننده، بسیاری از مردم افغانستان فقط نام چند کشور را می‌دانند و در مورد تعداد زیادی از کشورهای دیگر چیزی نمی‌دانند. در این یادداشت در مورد رابطه افغانستان با زیلاند جدید در حوزه اقیانوسیه پرداخته می‌شود.
سابقه روابط دیپلوماتیک افغانستان و زیلاند جدید به سال ۲۰۱۰ بر می‌گردد. در این سال برای اولین‌بار زیلاند جدید به افغانستان سفیر مقیم فرستاد و اما افغانستان هیچ‌گاهی به زیلاند جدید سفیر مقیم نداشته است. سفارت افغانستان در آسترالیا، زیلاند جدید را نیز پوشش می‌داده است. پس از آن‌که ایالات متحده امریکا استراتژی خروج نظامی خود را در سال ۲۰۱۴ اعلام کرد، زیلاند جدید نیز در دسامبر ۲۰۱۴ سفارتش در کابل را بست. در حال حاضر، سفارت زیلاند جدید از تهران، افغانستان را پوشش می‌دهد.
زیلاند جدید در جنگ علیه تروریسم در کنار ناتو سهم گرفت و سه فروند هواپیمای ترانسپورتی به افغانستان فرستاد و از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳ برای ده سال در قالب تیم بازسازی ولایتی، در ولایت بامیان موقعیت داشت. اما در اپریل ۲۰۱۳ تیم بازسازی ولایتی زیلاند جدید بامیان را ترک کرد. از آن‌جایی که ولایت بامیان یک ولایت امن افغانستان بوده است، کمک‌های زیلاند جدید بیشتر در بخش‌های اصلاحات حکومتی، حقوق بشر و توسعه زراعتی مترکز بوده است. هرچند که حجم کمک‌های زیلاند جدید در مقایسه با سایر کشورها کم‌تر بوده است. در کلیت، زیلاند جدید بالاتر از ۳۰ میلیون دالر به افغانستان کمک کرده است. علاوه بر آن، این کشور در کنفرانس‌های بروکسل و وارسا بیشتر از ده میلیون دالر به افغانستان تعهد کرده است. این کمک‌ها قرار است در راستای آموزش و تقویت نیروهای امنیتی افغانستان و نیز حاکمیت قانون مصرف شود.
کمک‌های خارجی در بخش حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان، به خصوص آموزش این نیروها، بسیار مهم است. پس از خروج قوای بین‌المللی، زیلاند جدید نیز نیروهای جنگی‌اش را از افغانستان خارج کرد و اما مربی‌های نظامی آن کشور برای حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان هنوز در کشور حضور دارند. از سال ۲۰۱۳ به این طرف، به تعداد هشت نفر از مربی‌های نظامی این کشور مصروف تربیت نیروهای امنیتی افغانستان در اکادمی نظامی نیروهای افغان در کابل مستقر هستند و در سال ۲۰۱۶ حکومت زیلاند جدید مأموریت آن‌ها را تمدید کرد.
پس از آن‌که دونالد ترمپ، رییس‌جمهوری امریکا، در آگست سال جاری، استراتژی جدیدش در خصوص افغانستان را اعلام کرد و بر جنگ علیه تروریزم تاکید نمود، ناتو از کشورهای عضو و متحد خود درخواست کرد تا نیروهای‌شان را در افغانستان افزایش دهند. زیلاند جدید به این تقاضا پاسخ مثبت داد و در ۲۴ آگست امسال تعداد مربی‌های نظامی خود را به ۱۳ نفر افزایش داد. نخست‌وزیر زیلاند جدید، دلیل افزایش این نیروها را نقش آن کشور در مبارزه با تروریزم در عرصه بین‌المللی توصیف کرده است.
در کلیت در سطح بین‌المللی زیلاند جدید بر مبارزه با تروریزم، همکاری‌ها در راستای حمایت از نیروهای دفاعی افغانستان و آموزش مسلکی آن‌ها تأکید کرده است. در سال ۲۰۱۵ زیلاند جدید عضو غیر دایمی شورای امنیت سازمان ملل متحد بود و در راستای جلب حمایت‌های بین‌المللی برای افغانستان، نقش بازی کرد و دیپلوماسی افغانستان را در سازمان ملل متحد و سطح جهانی حمایت کرد. به خصوص که در این زمان موضوع تداوم کمک کشورهای خارجی و حضور آن‌ها در افغانستان به عنوان محور دیپلوماسی افغانستان مطرح شده بود.
علاوه بر این، زیلاند جدید میزبان نزدیک به دوازده تا پانزده هزار مهاجر افغان است و این در حالی است که افغانستان در تناسب با نفوس خود، بیشترین مهاجر را در سطح دنیا دارد. امروز بخشی از اقتصاد خانواده‌های افغان در داخل کشور، متکی بر حمایت مالی مهاجرین است. امروز پناهجویان افغان در کشورهای مختلف، بدل به نیروی کار و سرمایه فرهنگی شده‌اند. بنا بر این، مساله مهاجرین یکی از محورهای اصلی در روابط خارجی افغانستان باید در نظر گرفته شود. در عصر جهانی‌شدن، پدیده مهاجرین تنها ابعاد اقتصادی نداشته، بلکه فکتور مهم در تحول و تکوین فرهنگی کشورها نیز به حساب می‌رود. روی هم رفته جمعیت بزرگی از مهاجرین در کشورهای پیش‌رفته دنیا، تأثیرات مثبت بر اقتصاد و فرهنگ افغانستان خواهد داشت. به خصوص در دموکراتیک‌سازی فرهنگ افغانستان، پس از این فکتور مهاجرین بسیار مهم است؛ همان‌گونه که در محافظه کارسازی فرهنگ افغانستان، مهاجرین افغان در پاکستان و کشورهای عربی نقش بسیار بازی کردند. علاوه بر این، افغانستان کشوری است که همواره از ناحیه انزوای بین‌المللی آسیب دیده است و در دهه‌های اخیر قرن بیستم میلادی انزوای بین‌المللی سبب شد که افغانستان به لانه تروریسم بدل شود. اما جمع بزرگی از مهاجرین افغانستان در امریکای شمالی، اروپا، اقیانوسیه و سایر کشورهای جهان فکتور تعیین‌کننده، نه تنها در جلوگیری از انزوای بین‌المللی افغانستان است، بلکه عامل مهم در دموکراتیک‌سازی فرهنگی نیز هستند. اما این فکتور بسته‌گی به حکومت افغانستان دارد که چگونه فکتور مهاجرین را در سیاست خارجی و اقتصادی خود تعریف کرده یک رابطه عمیق و معنا‌داری را میان مهاجرین و اهداف ملی و پیش‌رفت فرهنگی تعریف می‌کند. بنا بر این، هزاران مهاجر افغان در زیلاند جدید یک فکتور مهم در روابط دو کشور می‌تواند تعریف شود.
زیلاند جدید کشوری است با شاخصه‌های بلند در عرصه‌های حکومت‌داری خوب، شفافیت و مبارزه با فساد، رفاه اجتماعی، تجارت، تولید با کیفیت و ساده‌سازی ارایه خدمات عامه. سفیر جدید غیر مقیم برای افغانستان در صحبت خود که در مقر گورنر جنرال آن کشور پس از تقدیم اعتمادنامه بیان کرد، روی توسعه رابطه میان افغانستان و زیلاند جدید تاکید کرده و زمینه همکاری‌ها در ساحات زراعت، مال‌داری، مدیریت تجارت خارجی، رشد صادرات، استفاده موثر از تکنولوژی در تولید، تحصیلات مسلکی و مدیریت سکتور عامه را عوامل جدید رابطه میان دو کشور خواند.
جمعیت زیلاند جدید اکنون به ۴.۵ میلیون نفر می‌رسد اما این کشور با استفاده از ابزار هوشمند تکنولوژی زراعتی، توانسته است مواد غذایی معادل به ۸۰ میلیون نفر را برای خارج از مرزهای خود تولید کرده و آن‌ را صادر کند. این رقم در مقایسه با مساحت کشور و نفوس بیشترین نرخ در سطح جهان به شمار می‌رود. زیلاند جدید ۹۰ فی‌صد محصولات تولیدی خود را به خارج صادر می‌کند. این مساله زیلاند جدید را به کشور پیشتاز در عرصه رفاه اجتماعی، جذب سرمایه و مدیریت رو به رشد اقتصادی تبدیل کرده است. این همه، تجربه‌هایی است که از این کشور محاط به آب می‌توان آموخت و برداشت کرد.
همان‌گونه که در آغاز بر حمایت‌های بین‌المللی پس از سال ۲۰۰۱ اشاره شد، قابل ذکر است که این حمایت‌ها بالاخره در سال ۲۰۱۴ کاهش یافت. این در حالی بود که جنگ با تروریزم شدت گرفت و وضعیت اقتصادی کشور در بدترین شرایط قرار داشت. در شرایط فعلی، یکی از محورهای اصلی در سیاست خارجی افغانستان باید جلب دوباره حمایت‌های بین‌المللی در درازمدت باشد. در حوزه آسیا پاسفیک، آسترالیا و زیلاند جدید از جمله کشورهایی اند که متحد اصلی امریکا، ناتو و اتحادیه اروپا در عرصه بین‌المللی می‌باشند. بنا بر این، تعمیق و گسترش روابط با این کشورها اهمیت اساسی برای آینده افغانستان دارد. به خصوص که زیلاند جدید و آسترالیا در حوزه آسیا پاسیفیک، نفوذ قابل توجه بر کشورهای مسلمان حوزه جنوب شرق آسیا مثل اندونیزیا و مالیزیا نیز دارند و افغانستان می‌تواند از طریق گسترش روابط با این دو کشور، بر کشورهای حوزه جنوب شرق آسیا نیز تأثیر بگذارد تا در حمایت از حکومت افغانستان سهم فعال‌تری بگیرند. کشورهای جنوب شرق آسیا در فرایند مبارزه با تروریسم فعالیت‌های موثر بین‌المللی نداشته‌اند؛ اما این در حالی است که حوزه جنوب شرق آسیا، یک منطقه به شدت نگران‌کننده از نظر امنیتی برای زیلاند جدید و آسترالیا به حساب می‌روند. بنا بر این، این نکته می‌تواند نقطه مشترک روابط افغانستان با حوزه اقیانوسیه قلمداد شود. به این اساس نقش سفارت افغانستان در حوزه آسترالیا در این راستا خیلی با اهمیت است.

اشتراک گذاري با دوستان :