قمر بجوا و تغییر دیپلوماسی ارتش پاکستان در برابر شورای همکاری خلیج فارس و ایران

- مصطفی آرین، دانشجوی کارشناسی ارشد امنیت بین‌الملل

ارتش پاکستان نهاد قوی و تصمیم‌گیرنده‌ی اصلی در پاکستان است. ریاست ستاد ارتش پاکستان که عملاً به عنوان فرمانده ارتش معرفی می‌شود، و مسوولیت تنظیم استراتژی کشور را به عهده دارد، یکی از پرنفوذترین و قدرت‌مندترین مقام‌ها در پاکستان است.
جنرال فرینک والتر میسروی افسر نظامی هند بریتانیایی از ۱۵ آگست ۱۹۴۷ تا ۱۰ فبروری ۱۹۴۸ به حیث نخستین رییس ستاد ارتش پاکستان کار کرده است. میسروی، در جنگ‌های جهانی اول و دوم نیز شرکت کرده بود. از سال ۱۹۴۸ تا ۲۰۱۶ به ترتیب، جنرال دگلس دیوید گریسی، مارشال محمدایوب خان، جنرال محمدموسی، جنرال آغامحمد خان، جنرال گل‌حسن، جنرال تیکه‌خان، جنرال ضیاءالحق، جنرال میرزا اسلم‌بیگ، جنرال آصف‌نواز جنگه، جنرال عبدالوحید کاکر، جنرال جهانگیر کرامت، جنرال پرویز مشرف، جنرال اشفق پرویز کیانی و جنرال راحیل شریف ریاست ستاد ارتش پاکستان را به عهده داشته‌اند.
جنرال قمر جاوید بجوا به تاریخ ۲۹ نومبر سال ۲۰۱۶ به حیث رییس ستاد ارتش پاکستان گماشته شد. او کمتر در رسانه‌ها ظاهر میشود و بیشتر روی تقویت دیپلوماسی دفاعی ارتش پاکستان کار می‌کند. رؤسای پیشین ستاد ارتش پاکستان مثل جنرال مشرف یا جنرال اشفق کایانی بیشتر در رسانه‌ها و برنامه‌های عمومی دیده می‌شدند.
در دوره‌ی کاری جنرال بجوا، در پالیسی و دیپلوماسی ارتش پاکستان تغییرات چشم‌گیر به وجود آمده است. بجوا، بیشتر روی تقویت روابط پاکستان با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران تمرکز داشته است. رییس ستاد ارتش پاکستان در سه سفر نخست خارجی خویش به عربستان، امارات متحده عربی و قطر، با مقامات آن کشورها روی تقویت روابط و گسترش همکاری‌ها، بحث و گفت‌وگو کرده است.
در عین زمان، محمد بن‌سلمان وزیر دفاع عربستان و ولی‌عهد فعلی آن کشور نیز سه بار برای تقویت همکاری‌های امنیتی و دفاعی به پاکستان سفر کرده است. هم‌چنان، برای نخستین بار نیروهای امنیتی ویژه عربستان در یک رژه نظامی در اسلام‌آباد شرکت کردند، که این اولین حضور آن‌ها در منطقه‌ی بیرون از خلیج بوده است.
بجوا در گفت‌وگو با مقام‌های امارات متحده عربی از حمایت دوام‌دار آن کشور از پاکستان اطمینان حاصل کرد و روی تقویت آن تاکید داشت. پیشینه روابط میان امارات متحد عربی و پاکستان نیز خوب بوده است.
هم‌چنان، بجوا در دیداری که با مقام‌های قطر داشت، تقویت روابط پاکستان با قطر را آغاز فصل جدید روابط میان دو کشور خوانده و آن را به نفع ثبات در منطقه تلقی کرده است. در همین حال، مقام‌های قطر از رییس ستاد ارتش پاکستان خواهان همکاری ارتش پاکستان در تأمین امنیت جام جهانی فوتبال ۲۰۲۲ در قطر، نیز شده‌اند.
جواد بجوا تلاش کرده است تا با کشورهای دیگر خاورمیانه نیز روابط خود را گسترش دهد. چهارمین سفر بجوا به ایران صورت گرفته است. بجوا در جریان سفر خویش به ایران با وزیرخارجه و سایر مقام‌های آن کشور دیدار کرده و روی چالش‌های منطقه‌ای، تقویت روابط و منافع دوجانبه دو کشور، گفت‌وگو کرده است.
در چند دهه گذشته، روابط پاکستان با اکثر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بهتر بوده است، در حالی که روابط آن کشور با ایران در سطح پایین قرار داشته است. بجوا در مقایسه با مقام‌های نظامی گذشته پاکستان، روابط بهتر با ایران برقرار کرده است.
ارتش پاکستان تلاش دارد تا اعتماد ایران را جلب کند و نشان دهد که پاکستان رقیب ایران در کنار عربستان نیست. این در حالی است که سخنگوی ارتش پاکستان نیز رسماً اعلان کرد که پاکستان خواهان حفظ تعادل میان روابط خویش با عربستان و ایران است. هم‌چنان، در یک اقدام بی‌سابقه ارتش پاکستان روز ملی ایران را با حضور مقام‌های نظامی ایران در دانشگاه ملی دفاعی پاکستان تجلیل کرد. با این حال، پاکستان با حفظ روابط با عربستان، خواهان گسترش روابط با ایران بوده و در این زمینه‌ی اقدام‌های عملی را نیز روی دست گرفته است.
با توجه به کارکردهای جنرال بجوا تا اکنون، به نظر می‌رسد که دیپلوماسی ارتش پاکستان در حال تغییر بوده و حالا فقط به حمایت عربستان در خاورمیانه اکتفا نمی‌کند. پس از روی کار آمدن جنرال قمر جواد بجوا به حیث رییس ستاد ارتش پاکستان، گسترش روابط پاکستان با ایران مهم‌ترین تغییر در دیپلوماسی ارتش پاکستان در خاورمیانه محسوب می‌شود.
در حال حاضر اختلاف میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس نیز به نقطه‌ی عطف خود رسیده است. ایران در این میان تلاش کرده تا با قطر روابط خویش‌ را گسترش دهد. این در حالی است که ایران و عربستان در عراق، سوریه و یمن با هم در یک جنگ نیابتی نیز درگیر اند. با توجه به تغییر دیدگاه ارتش پاکستان، سوال‌هایی مطرح می‌شود که آیا نزدیکی پاکستان با ایران منجر به تیره‌گی روابط میان عربستان سعودی و پاکستان خواهد شد؟ با گذشت زمان دیده خواهد شد که تغییر دیپلوماسی ارتش پاکستان در تعامل با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و تلاش ارتش پاکستان برای بهبود و تقویت روابط با ایران، روی روابط پاکستان با عربستان و سایر کشورهای منطقه و جهان چه تأثیر خواهد گذاشت.

اشتراک گذاري با دوستان :