سلسله گزارش‌های فیچر: سازمان ملل متحد در عرصه‌ی حل منازعات و تأمین صلح در افغانستان چه کارهایی را انجام می‌دهد؟

خلاصه: در یکی از ولایات دورافتاده افغانستان، سازمان ملل متحد تلاش می‌ورزد تا تنش میان یگانه والی زن و رسانه‌ها را از میان بردارد.
درباره‌ی این گزارش: هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) مأموریت دارد تا از دولت و شهروندان افغانستان حمایت کند تا به هدف مشترک ثبات و داشتن ملتی آزاد و صلح‌آمیز برسند. این گزارش قصد دارد تا از طریق داستانی درباره‌ی چگونه‌گی همکاری افغانستان و سازمان ملل متحد برای مقابله با چالش‌ها برای رسیدن به این هدف، صحبت کند.
نیلی، افغانستان

یکی از مدیران یک رادیوی خصوصی ادعا می‌کند که شبکه‌ی رادیویی او که والی از آن به شدت انتقاد می‌کند، قرار است برای پروژه‌ی ساختن سرک عامه تخریب شود و می‌گوید او تهدیدهای مداوم از طریق پیام‌های فیس‌بوکی ناشناس دریافت می‌کند. مدیر یکی دیگر از شبکه‌های رادیویی می‌گوید مهاجمان ناشناس و کسانی که دشمن آزادی بیان هستند، او را اختطاف کردند و مورد ضرب و شتم قرار دادند.
این تهدیدها در ولایت کوهستانی و مرکزی دایکندی، جایی که روستاهای کوچک با راه‌های باریک به یک‌دیگر متصل می‌شوند و درخت‌های بادام کوه‌های آن را پوشانده است، صورت می‌گیرد.
در بسیاری از حالت‌ها، ولایت دایکندی بخش کوچکی از کشور است و نمونه‌ای برای آینده‌ی پایدار افغانستان. مسافران خسته در سماوارهای کنار جاده توقف می‌کنند تا داستان‌هایی را در مورد جنگی که در اطراف ولایت جریان دارد، اما هنوز به این ولایت وارد نشده است و تعداد انبوهی از بی‌جاشده‌گان داخلی که خواهان سرپناه هستند، بیان کنند.
مسوولان ملل متحد در دایکندی می‌گویند برای داشتن افغانستانی باثبات در سطح محلی دولت نیاز دارد، خودش را به اثبات برساند و به تمام شهروندانش احترام بگذارد. برای عملی‌شدن این موضوع فرهنگ آزادی که در آن رسانه‌ها اجازه دارند تا بدون تهدید فعالیت کنند، ضروری است. به همین دلیل هیأت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) تلاش دارد تا از طریق کار با دفتر والی و نماینده‌گان رسانه‌ها به نهادینه‌ساختن اصول اخلاقی خبرنگاری،‌ هم‌چنان حق مردم برای دست‌رسی به اطلاعات به عنوان ارکان اصلی جامعه‌ای آزاد و دولت پاسخ‌گو، کمک کند.
والی دایکندی در دفتر کاری‌اش که با میزهای چای یک‌رنگ مزین شده است در حال صحبت با مدیر یکی از لیسه‌های این ولایت است. او دو سال پیش به سمت والی یکی از جدیدترین، فقیرترین و پرچالش‌ترین ولایات افغانستان گماشته شد. خانم معصومه مرادی که ۳۸ سال دارد و در حال حاضر تنها بانوی والی در افغانستان است، ادعا می‌کند که کارش از سوی رسانه‌های بسیار منتقد که به صورت افراطی به بی‌اعتبار ساختن او به شمول پُست مطلب در فیس‌‌بوک و ضبط گفت‌وگوهای شخصی به شمول گفت‌وگوهای شوهرش پرداخته‌اند، ممانعت شده است.
خانم مرادی گفت: «وقتی که من رسیدم مخالفت‌های زیادی نبود، فقط بعضی مردم نمی‌خواستند یک زن به عنوان رهبر آن‌ها باشد.» وی افزود: «احزاب سیاسی و جامعه‌ی مدنی به مخالفت با من پرداختند اما مشکل اصلی من رسانه‌ها بود، آن‌ها نمی‌دانستند نقش‌شان چیست.»
تیم ارتباطات استراتژیک هیأت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) خبرنگاران و والی را در کنفرانسی در یکی از رستورانت‌های محلی گرد هم آورده است.
جعفر رحیم، افسر معلومات عامه دفتر یوناما در زون مرتفع مرکزی که چندین سال برای ملل متحد در افغانستان کار کرده است، گفت: «ما دیدیم که مشکلات بدتر می‌شود و از خودم پرسیدم ملل متحد چه کمکی می‌تواند انجام دهد؟» وی افزود: «من گفتم بیایید گفت‌وگویی داشته باشیم و در مورد اخلاق مسلکی و این که مطبوعات چطور می‌تواند به اطلاعاتی که نیاز دارد، دست‌رسی داشته باشد تا مردم را آگاه سازد، صحبت کنیم، اساساً ما نیاز داریم تا در این بحث به دو طرف کمک کنیم تا منافع‌شان را مشخص کنند و در مورد معیارهای کار با یک‌دیگر فکر کنند.»
آقای رحیم با هادی غفاری خبرنگار وظیفه‌شناس و ارشد از نزدیک کار می‌کند کسی که تأکید می‌کند، «یک داکتر بد می‌تواند یک مریض را بکشد، اما یک خبرنگار بد می‌تواند تمام جامعه را ناراحت بسازد.»
از اثر تلاش‌های ملل متحد، دفتر والی دایکندی، کنفرانس‌های مطبوعاتی منظم برگزار می‌کند تا به خبرنگاران اجازه دهد که سوالات‌شان را در فضایی آزاد بپرسند. بر علاوه مسوولان دولتی مصاحبه‌های منظمی را با تلویزیون ملی نیز انجام می‌دهند.
رسانه‌ها می‌گویند که در استفاده از منابع ناشناس و ضبط گفته‌های مسوولان دولتی بدون آگاهی‌شان بیشتر محتاط هستند. هنوز هم تلاش‌ها برای برقراری ارتباط میان رسانه‌ها و دولت در جریان است. نماینده‌گان رسانه‌ها از دفتر والی به دلیل ارایه نکردن اطلاعات به موقع و چیزی که آن‌ها تهدیدهای غیر مستقیم تلقی می‌کنند، هنوز ناراضی و ناراحت هستند. هم‌چنان والی باید خدمات امنیتی کسانی که غالباً در پشت صحنه با قوه قضایی کار می‌کنند را متقاعد بسازد تا به دولت شفاف و آزاد بپیوندند.
انور شهاب مسوول رادیو دایکندی، شهاب ۳۸ و خبرنگار در نیلی گفت: «ما اجازه نداریم آزادانه کار کنیم و من از سوی افراد نزدیک به والی تهدید شده‌ام.» وی افزود که حوادث اخیر زمانی آغاز شد که او در صفحه‌ی شخصی فیس‌بوکش شایعه‌ای را از دفتر والی نشر کرد که شخصی بعد از این‌که شنیده قرار است والی از این پست برکنار شود، قالین‌ها را دزدیده است. دفتر والی این ادعاها را رد کرده است.
شهاب گفت: «از آن زمان من پست‌های ناشناس دریافت می‌کردم که در آن والی نیز برچسب زده شده و حاکی از آن است که گفته می‌شود همسر و دختر من مورد تجاوز قرار گرفته‌اند.» وی گفت: «من پولیس را در رابطه به این تهدیدات اطلاع دادم، اما تهدیدات هم‌چنان ادامه داشتند.» او گفت که رادیویی «اف.ام» وی در بالای یکی از تپه‌های بزرگ در نیلی قرار دارد و اکنون دولت تهدیدکرده است که سرکی را در این مسیر اعمار می‌کنند.
رضا واحدی، مدیر رادیو نسیم و کارمندان او شکایت‌های مشابه از آزار و اذیت‌شان دارند. رضا گفت که معمولاً تهدیدات به هیچ یک از افراد مورد پی‌گیری قرار نمی‌گیرد و مقام‌های محلی در تحقیق این تهدیدها کندی می‌کنند. واحدی ۳۲ ساله که در یکی از هوتل‌های مشهور با تعدادی دیگری از گزارش‌گران نشسته بود، گفت: «مهم‌تر از همه، ما دست‌رسی به اطلاعات مورد نیاز نداریم، ما می‌خواهیم در رابطه به فساد گزارش‌هایی را تهیه کنیم و به عمق قضایا برسیم.»
واحدی گفت که مقام‌های دولتی دایکندی عادت ندارند قضایا را روشن سازند، او گفت: «زمانی که یکی از مسوولین ریاست زراعت بنا بر عوامل فساد توسط اداره‌ی امنیت ملی بازداشت می‌شود، ما نمی‌توانیم در این رابطه جزئیات را دریافت کنیم.» تنها چیزی را که برای ما می‌گویند این است که او اخطار دریافت کرده است، ولی در باره‌ی چیزی که ما نمی‌دانیم جزئیات دریافت نمی‌کنیم. معلوماتی را که دریافت می‌کنیم، در گزارش‌های مهم قابل استفاده نیست.»
مانند کارمندان جوان رسانه‌های دیگر، واحدی در عرصه‌ی روزنامه‌نگاری آموزش رسمی ندارد، ولی متخصص تکنالوژی کامپیوتر بوده و به حرفه‌ی جدید خویش متعهد است. وی افزود: «ما مسوولیت پوشش مسایل اجتماعی را داریم، اما در این بخش نیز همکاری لازم صورت نمی‌گیرد. به گونه‌ی مثال، ما یک مشکل جدی در زمینه‌ی خشونت بر زنان داریم که بعضی اوقات منجر به خودسوزی می‌شود و آمار را می‌بینیم، اما هیچ‌کس حاضر نیست با ما در باره‌ی دلایل نوع خشونت صحبت کند.»
اگر چه پیش‌رفت‌هایی صورت گرفته، ولی در دایکندی هراس از این است که بدون تمرکز بر مطبوعات آزاد و یک حکومت باز، شهروندان باورشان به دولت را از دست می‌دهند و این منجر به اختلافات بیشتر و منازعات مسلحانه خواهد شد.
این منطقه‌ی دور افتاده و اغلب نادیده گرفته شده‌ی افغانستان در هر صورت به تلاش‌های سازمان ملل متحد برای کمک در عرصه حل منازعات باز بوده است. رحمت‌الله شریعتی، که از دو گروه بزرگ جامعه‌ی مدنی در نیلی نماینده‌گی می‌کند، گفت: «سازمان ملل متحد برای تمام جناح‌ها یک فرصت را فراهم کرد که یک نیاز مبرم بود تا مردم بتوانند نظریات و پیشنهادهای خویش را مطرح کنند.» وی افزود: «ما منتظر تحقق‌یافتن این امر هستیم، زیرا مردم باید بدانند و حق دارند که آگاه باشند.»

اشتراک گذاري با دوستان :