در نگرش اقتصاد چطور می‎توان آلوده‌گی هوا را کاهش داد؟

- احمد نوید نور

اقتصاد به‌حیث پایه‌ی علوم اجتماعی که اهمیت آن در همه‌ی ابعاد زنده‌گی هر روز برجسته‌تر می‌شود در مسایل محیط زیست هم به حیث راه‌کار و عامل، نقش بسیار مهم و ارزنده دارد. از آن‌جا که جهان امروز در اثر توسعه‌ی تکنالوژی، تنوع بزرگ در تولیدات صنعتی و توجه سرمایه‌گذاران به شهرها که از یک‌طرف نیروی عظیم کارگر در آن‌جا جمع شده‌اند و از جانب دیگر دسترسی نزدیک به مارکیت عرضه محصولات محسوب می‌شوند باعث شده که بیش‌تر فعالیت‌های صنعتی در مراکز شهرها که از آلوده‌گی رنج می‌برند صورت گیرد.اقتصاد به‌حیث پایه‌ی علوم اجتماعی که اهمیت آن در همه‌ی ابعاد زنده‌گی هر روز برجسته‌تر می‌شود در مسایل محیط زیست هم به حیث راه‌کار و عامل، نقش بسیار مهم و ارزنده دارد. از آن‌جا که جهان امروز در اثر توسعه‌ی تکنالوژی، تنوع بزرگ در تولیدات صنعتی و توجه سرمایه‌گذاران به شهرها که از یک‌طرف نیروی عظیم کارگر در آن‌جا جمع شده‌اند و از جانب دیگر دسترسی نزدیک به مارکیت عرضه محصولات محسوب می‌شوند باعث شده که بیش‌تر فعالیت‌های صنعتی در مراکز شهرها که از آلوده‌گی رنج می‌برند صورت گیرد.آلودگی هوا یکی از چالش‌های پیوسته در حال رشد در مرکزشهرها است. حتا در بحبوحه‌ی بحران اقتصادی، امنیتی و سیاسی پایه‌های آلوده‌گی هوا در استفاده‌ی غیر موثر منابع طبیعی نهفته است، تنوع‌بخشیدن اقتصاد کشورها و ایجاد زیرساخت‌ها و پروژه‌های بزرگ، در جهانی که هر روز به سوی صنعتی‌شدن به خصوص در غول‌های بزرگ اقتصادی گام برمی‌دارند در همان حال آلوده‌تر شدن محیط زیست را آسیب پذیرتر می‌کنید و انهدام محیط زیست در حال کشتن مردم به ویژه کودکان و اشخاص مسن است.   تخریب جنگل‌ها، بیابان‌زایی، سؤ تغذیه و دور ریختن مواد غذایی محیط زیست را آلوده، انواع امراض را گسترش و بخش‌های مختلف اقتصاد کشورها را تضعیف می‌کند. متخصصان به این باورند که هر چه میزان ذرات آلاینده در هوا بیش‌تر شود سطح رفاه و استاندارد زنده‌گی را پایین می‌آورد چون کشورها همه‌ساله بودیجه‌های هنگفتی را که باید در بخش‌های توسعه و رفاه شهروندان مصرف کنند، برای حفظ هر چه بهتر محیط زیست در نظر می‌گیرند. آلوده‌گی هوا و جمع‌آوری زباله‌ها یکی از چالش‌های عمده‌ی بزرگ شهرها در کشورهای در حال توسعه است چون در این کشور‌ها از یک‌طرف رشد نفوس و سرازیرشدن جمعیت به زنده‌گی در حال توسعه شهری رو به افزایش بوده و از جانب دیگر فرهنگ ضعیف حاکم در اثر سطح پایین سواد در استفاده از ابزارها و نوآوری‌های شهر و تاثیر ناگوار استفاده‌ی غیر موثر این ابزار می‌باشد که حیات انسان‌ها و سایر موجودات زنده را به چالش کشیده است. اگر در کوتاه‌مدت اقدامات جدی نشده و سرلوحه برنامه‌های مهم نهاد‌های مسوول قرار نگیرد پیامد خیره‎کننده را به وجود خواهد آورد که با هزینه‌های گزاف و صرف زمان زیادی نخواهیم توانست با این چالش بزرگ مبارزه کنیم. از سوی دیگر شکاف طبقاتی در سطح شهر به خوبی هویدا است. محرومیت‌های اجتماعی در حومه شهر منجر به تشکیل محله‌های فقیر و ثروتمندنشین شده است. غذاهای اضافی که روزانه در اثر بی‌توجهی خانواده‌های ثروتمند سطل‌های زباله را پر می‌کند، از یک‌طرف باعث افزایش حجم زباله‌ها و از جانب دیگر بی‌توجهی به شکم هزاران شهروند گرسنه را در پی دارد. سازمان‌های جنایت‌کار با هم‌دستی سیاست‌مداران در همه جا نفوذ کرده‌اند. چگونه این وضعیت می‌تواند تغییر کند و برای جلوگیری از آلوده‌شدن به چنین چیزی چه کار باید کرد؟ پیش از همه باید قانون اعمال شود و دولت افغانستان راه حل‌های بلند مدت را روی دست گیرد که تمامی شهروندان از آن محروم نشوند.باید شهر را از نو بسازیم و این کاری است که از طریق سرمایه‌گذاری در پروژه‌های شهری، سیستم حمل و نقل پایدارتر و ایجاد فضاهای جدید برای توسعه پروژه‌های جوانان به دست می‌آید. برای حفظ جایگاه خود نسبت به این چالش‌ها باید واکنش سریع نشان بدهیم. چالش کلان این است که چگونه می‌توان آلوده‌گی هوا را کاهش داد؟ شهرداران نخستین کسانی هستند که باید سریع واکنش نشان داده و برای حل بحران محیط زیستی اقدام کنند. در نگرش اقتصاد می‌توان از چنین راه‎کارهایی برای کاهش آلوده‌گی هوا سود برد:فعالیت‌های صنعتی باید بیرون از شهر صورت گیرد، مارکیت‌های محصولات با در نظر داشت تنوع تولیدات آن‌ها با سیستم‌های عصری میکانیزه و در برگیرنده مسایل محیط زیست ساخته شود. مواد نفتی با کیفیت وارد گردد، از قاچاق مواد نفتی جلوگیری شده و کیفیت تانک‌های تیل از طرف مسوولین نظارت شود. شرکت هایی که مواد نفتی کم کیفیت را روانه بازار می‌کنند باید جریمه شوند. سیستم مالیات محیط زیست بر نهادها، شرکت‌ها و سایر اشخاص و سازمان‌هایی که از قوانین محیط زیستی عدول می‌کنند ایجاد شود. بالای خرید، فروش و واردات موترهای رده کهنه مالیات گزاف وضع شده و نهادهای مسوول مانع تردد آن از گمرگات و در سطح شهر شوند. به‌خصوص به موترهای باربری توجه شود.سرمایه‌گذاری روی ساخت دانشگاه‌ها برای توسعه تحقیقات محیط زیستی از دیگر مواردی است که روند زنده‌گی با استاندارد شهری را گسترش می‌دهد. حمل و نقل، زیر ساخت‌های شهری، نوآوری، آب و مدیریت زباله‌ها از جمله حوزه‌هایی هستند که با هدف توسعه شهری و متناسب با اصول محیط زیست پایدار باید در کانون توجه قرار بگیرد. توسعه شهرک‌ها با استاندارد محیط زیستی و ایجاد دانشگاه‌های تحقیق‌کننده در مسایل مربوط به محیط زیست. برنامه‌ریزی برای ایجاد خطوط دوچرخه‌سواری و گسترش آن، که باعث کاهش ترافیک و هزینه رفت-آمد شهروندان از یک جانب شده و در ضمن  باعث سلامتی شهروندان می‌گردد. دولت می‌تواند از سیاست‌های مبتنی به بازار برای ایجاد انگیزه در بخش محیط زیست استفاده کند. دولت باید از مالیات پیگوسی (مالیاتی که جهت اصلاح و رفع آثار جانبی منفی وضع می‌شوند) استفاده کند. این نوع مالیات می‌تواند با هزینه‌های اجتماعی اندک منجر به کاهش آلوده‌گی شوند.وضع مالیات بر انتشار آلوده‌گی به طور موثر باعث کاهش آلوده‌گی می‌شود مالیات در مقایسه به مقررات و قوانین به گونه‌ی کاراتر باعث می‌شود تا کارخانه‌ها با استفاده از فن‌آوری پاک‌تر تشویق شوند زیرا استفاده از این فن‌آوری باعث کاهش آلوده‌گی و در نتیجه کاهش پرداخت‌های مالیاتی کارخانه می‌شود.  سوخت‌های فسیلی مانند تیل بیش‌ترین نقش را در افزایش دمای کره زمین دارد. وضع مالیات بر تیل باعث کاهش ترافیک از طریق تشویق مردم با استفاده از وسایط حمل و نقل عمومی می‌شود، خطر تصادف در جاده‌ها کاهش می‌یابد و در نتیجه مقدار انتشار آلوده‌گی را پایین نگه می‌دارد.تربیت فرزندان در خانواده‌ها و مدارس تحصیلی، فعالیت‌های مدنی در منطقه، جلوگیری از قطع بی‌رویه‌ی درختان از عوامل اثرگذار در کاهش آلوده‌گی بوده می‌تواند. گاز طبیعی جای‌گزین خوبی است زیرا پاک‌تر، مقرون به صرفه‌تر و فراوان است، هم‌چنین ایمنی آن‌هم بالاتر است فقط از نظر محیط زیستی نیست که گاز تمیزتر است و باعث کاهش در تولید گازهای گلخانه‌یی می‌شود، بلکه در تعمیر و نگهداری تجهیزات و وضعیت عمومی ساختمان‌ها نیز موثر است. از مهم‌ترین راه‌کار در کاهش آلوده‌گی هوا کاهش آلوده‌گی در مبدا است. استفاده از رسانه‌ها در امر آموزش شهروندان برای جلوگیری از آلوده‌گی هوا و مصرف سوخت‌های فسیلی امری است قطعی و موثر. در ضمن ما نیاز به کاشت درخت داریم و باید از قطع درختان جلوگیری کنیم زیرا غرس هر نهال در هرکجای دنیا گوهری است پر بها.

اشتراک گذاري با دوستان :