نام من کجاست؟ تلاش بانوان افغان برای شکستن یک تابوی قدیمی

- وحید پیمان

شماری از دختران در افغانستان با برگزاری کمپینی تاکید دارند که باید گرفتن نام زنان و دختران در جامعه همه‌گانی شود. آنان می‌گویند که زنان با عناوینی چون (خواهر، مادر و یا همسر فلانی) شهرت دارند و بخشی از جامعه افغانستان از گرفتن نام زنان عضو خانواده‌شان، احساس شرم می‌کنند.
زنان و دختران تصمیم دارند با راه‌اندازی این کمپن تابوی نام نگرفتن زنان و دختران در جامعه را بشکنند و به سال‌ها پنهان‌ماندن هویت زنان پایان دهند. دخترانی که این کمپین را شروع کرده‌اند می‌گویند که گرفتن نام زنان در قانون، شرع و فرهنگ شرم نیست و عُرف موجود ساخته و پرداخته ذهن افراد بی‌سواد و کسانی است که از جوامع متمدن عقب مانده‌اند.
در جامعه‌ی افغانستان زنان معمولاً با نام پدر، همسر یا فرزندان‌شان شناخته می‌شوند، مثلاً پزشکان به‌جای نوشتن نام یک بانوی مریض، می‌نویسند مادر فلانی.
این همه باعث شده تا این بانوان کارزاری را با هشتک «#نامم_کجاست» در شبکه‌های اجتماعی راه‌اندازی کنند. این کارزار به شدت از سوی زنان و مردان در جامعه‌ی مجازی مورد استقبال قرار گرفته است.

ما تصمیم داریم صدای خود را به گوش فرد فرد برسانیم

بانو لاله عثمانی از آغازگران این کمپین می‌گوید که آنان جمعی از زنان و مردان، از هرات تا کابل، از کابل تا مزار و کندز و بدخشان و متر متر این سرزمین، منسجم، متعهد و قوی و مصمم، با همه‌ی زیروبم زنده‌گی از جمله وضعیت سیاسی موجود و نابه‌هنجاری‌های نفس‌گیر، پا روی زمین گذاشتیم و با واقع‌بینی پیش می‌رویم و برای دریدن تابو‌های زن‌ستیزانه، دست به کنش می‌زنیم.
او می‌گوید: «کمپین «#نامم_کجاست» حرکتی است خودجوش و مردمی که به‌دور از هر وابسته‌گی سیاسی، حزبی و انتفاعی، در تلاش تحقق هویت‌بخشیدن زنان و دختران سرزمینی است که کارگران و کارگردانان بی‌هویت روزگار اند.»
خدیجه‌ نبی‌یار استاد دانشگاه کندز و از اعضای این کمپین می‌گوید که اهداف کلی این کمپین، آگاه‌سازی زنان جامعه سنتی افغانستان از حقوق‌شان و هم‌چنان مبارزه با فرهنگ مردسالارانه و زن‌ستیز در افغانستان است.
بانو نبی‌یار تاکید می‌گوید: «ما تصمیم داریم که صدای‌مان به گوش فرد فرد افغانستان برسانیم. ما با بزرگان تبانی خواهیم کرد و از علمای دینی کمک خواهیم خواست، ما می‌خواهیم این ذهنیت را ایجاد کنیم که هویت آنان امر خیلی مهمی است، و عجالتاً جامعه مجازی زودتر می‌تواند صدای ما را به گوش همه برساند.»
خانم خدیجه نبی‌یار تاکید دارد زنی که هویتش مشخص نباشد از حق خود نیز دفاع کرده نمی‌تواند.
به گفته خانم نبی‌یار، قانون در افغانستان برگرفته از شریعت اسلامی است و شریعت اسلامی هویت زنان را به رسمیت می‌شناسد و مخالفتی با گرفتن نام زنان ندارد. او می‌گوید، شرمیدن از گرفتن اسم زنان در مجامع عمومی ریشه در عرف دارد و ناشی از یک غرور کاذب در میان بخشی از جامعه است.
راضیه حیدری از دیگر اعضای این کمپین می‎‌گوید که فقر فرهنگی در جامعه افغانستان و مردسالاری عامل اصلی نبردن نام زنان در جامعه است. به گفته او در افغانستان خانم‌ها در بسیاری از موارد از حقوق اساسی خود محروم‌اند، یکی از محرومیت‌ها، هویت آنان است.
خانم راضیه می‌گوید که اکثریت مردها در مواجهه با یک مرد دیگر به جای گرفتن نام خود خانم خود می‌گویند (خانه) و خانه، دختر و یا همسر نیست. او هم‌چنان می‌گوید که حتا مشکل شرمیدن از گرفتن نام زنان در جامعه‌ی مجازی نیز دیده می‌شود. بانو راضیه می‌گوید: «دختر خانم‌هایی که به جامعه‌ی مجازی هم دست‌رسی دارند، با چالش مواجه هستند، مثلاً یک برادر، از خواهرش می‌خواهد تا با نام اصلی خود در صفحه اجتماعی ننویسد، تا مایه‌ی آبروریزی او در میان دوستانش نگردد.»
به گفته وی بسیاری از صفحات اجتماعی بانوان و دختران در افغانستان نام‌های مستعاری است که با توصیه اعضای خانواده توسط دخترخانم‌ها انتخاب شده است.
وی می‌گوید: «من می‌دانم بانوانی که سکوت کرده‌اند نیز حامی این روند هستند و این نهالی است که ما توقع نداریم که در کوتاه‌مدت به ثمر برسد، اما در دراز مدت ما مطمینیم که به خواست خود می‌رسیم.»
در همین حال، شمار زیادی از کاربران صفحات اجتماعی به رسم حمایت از این کارزار، عکس‌های پروفایل‌شان را تغییر داده و متن‌هایی را در خصوص این موضوع نگاشتند.
بانو مومنه حسینی در صفحه فیس‌بوک خود نوشته است: «از خیلی وقت‌ها پیش با خودم درگیر بودم که فلسفه اسم گذاشتن روی آدم‌ها چیست وقتی کسی، کسی را به اسم اش صدا نمی‌زند؟»
زرمینه حسنا رسولی دیگر کاربر شبکه اجتماعی با گذاشتن هشتگ #نامم_کجاست خطاب به مردان و زنان جامعه گفته است: «مرا نام خودم صدا زنید.»
تهمینه از دیگر کاربران شبکه‌های اجتماعی نوشته است: «انسجام زنان مبارز افغانستان از این کمپین که دغدغه‌ای اجتماعی و همه‌گیر برای زنان افغانستان است، حمایت می‌کند. زنان در کنار هم با حمایت هم‌دیگر می‌توانند به آن‌چه که حق‌شان است برسند.»
بانو زهرا اسرافیل در صفحه مجازی خود نگاشته است که: «در جامعه‌ی افغانستان که دارای ساختار و زبان پدرسالارانه است، نگاه مالکانه به زن حتا در خود زنان هم نهادینه گردیده، در چنین بستری سانسور زنان و نام زن بدیهی به نظر می‌رسد، سانسور حضور زنان و حتا نام‌های زنانه در جامعه‌ی ما ریشه‌های محکمی در ساختار و عرف جامعه دارد که برای پرداختن به این موضوع نخست باید به بحث هویت زنان و نیاز به باز تعریف اجتماعی آنان پرداخت.»
به گفته او «از آن‌جا که در ساختار پدرسالارانه جامعه‌ی اقتدار همیشه چهره‌ی مردانه دارد، زنان کمتر می‌تواند جایی برای ابراز وجود داشته باشد. بناً ما در مورد مسأله‌ی هویت زنان با یک کلیت و ساختار تاریخی و عرفی روبه‌رو استیم که بدون شناخت ممیزهای جامعه و آسیب‌شناسی دقیق این موضوع، نمی‌توان به حل کلی آن پرداخت، اما می‌توان برای آگاهی‌رسانی در باره‌ی این حق زنان قدم‌های نخست را گذاشت، ما با حمایت از کمپاین هشتک زن هویت و نام نخستین قدم‌ها را بر می‌داریم.»
بانو فریده ایثار از دیگر کاربران شبکه‌ اجتماعی فیس‌بوک در صفحه خود نوشته است: «هر زنی قبل از این که مادر، خواهر، همسر یا دختر کسی باشد، یک زن است، یک موجود و یک انسان، کسی که از خود هویت دارد و هیچ کسی حق ندارد هویت زنان را مخفی کند و او را به عنوان کسی که متعلق به یک مرد (پدر، برادر، شوهر یا برادر) معرفی کند.
امروزه در جامعه مردسالار ما یکی از بزرگ‌ترین مشکلات همین مشکل مخفی‌کردن هویت زن است و به مردان ما غیرت و ننگ افغانی و اسلامی‌شان اجازه می‌دهد تا هویت زنان را از آن‌ها بگیرند و آنان را به عنوان کسانی که متعلق به وی‌اند، معرفی نمایند و جامعه او را به نام همسر کسی، خواهر کسی و دختر کسی بشناسد.»
هدف اساسی ایجاد این جنبش مبارزه با تابوی «نبردن اسم زن در افغانستان» و مبارزه علیه باور‌هایی که زن را به عنوان یک شخصیت وابسته و نه مستقل شناسانی می‌کند و او را از طبیعی‌ترین حق‌اش محروم می‌کند، خوانده شده است.
این کمپین از اوایل هفته جاری آغاز شده و شمار زیادی از مردان نیز از این کارزار حمایت کرده‌اند.

اشتراک گذاري با دوستان :