۹۳ درصـد کودکان کارگر مزد دریافت نمـی‌کنـند

- ظفرشاه رویی

یافته‌های یک تحقیق تازه کمیسیون مستقل حقوق بشر نشان می‌دهد که ۵۱ درصد کودکان در افغانستان کار می‌کنند که از جمع، حدود ۹۳ درصدشان از کار خود مزدی دریافت نمی‌کنند.
این تحقیق که در جریان سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۵ برای بررسی وضعیت حقوق بشری کودکان صورت گرفته است، در آن با پنج‌هزار و ۷۰۰ کودک به شمول شماری از کودکانی که در مناطقی مرزی مشغول کار هستند و یا هم در پرورشگاه‌ها به سر می‌برند، در ۲۸ ولایت در باره چگونگی وضعیت‌شان مصاحبه صورت گرفته است.
یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق بشر نشان می‌دهد که کودکان کارگر در هفته از دو تا هفت روز و هم‌چنین در روز از دو تا دوازده ساعت کار می‌کنند. به گفته این کمیسیون، شماری از کودکان گفته‌اند که از طرف شب نیز از یک تا دو ساعت کار می‌کنند.
کمیسیون مستقل حقوق بشر می‌افزاید که یافته‌هایش در باره وضعیت کودکان نشان می‌دهد که اکثریت کودکان کارگر مزدی در قبال کارهای‌شان به دست نمی‌آورند. در این تحقیق آمده است که مزد این کودکان مستقیما توسط خانواده‌‌های‌شان دریافت می‌شود و یا هم در خانه کار می‌کنند. به گفته کمیسیون مستقل حقوق بشر، از مجموع کودکانی که گفته‌اند‌ کار می‌کنند، حدود ۹۳ درصدشان در قبال کارشان مزدی دریافت نمی‌کنند.
کمیسیون مستقل حقوق بشر در تحقیق خود نوعیت کار کودکان را شاق و محیط کارشان را نامناسب توصیف کرده می‌افزاید که نزدیک به چهار درصد کودکان در نتیجه انجام کارهای شاق در محیط‌های نامناسب صدمه دیده و یا هم بیمار شده‌اند.
هم‌چنین یافته‌های تحقیق کمیسیون مستقل حقوق بشر نشان می‌دهد که نزدیک به ۹ درصد از کودکان جدا و به دور از خانواده‌های‌شان زنده‌گی می‌کنند.
یافته‌های این تحقیق هم‌چنین حاکی است که ۲ درصد از کودکان زیر سن قانونی متاهل و چهار درصد دیگرشان گفته‌اند که نامزد هستند. کمیسیون مستقل حقوق بشر می‌گوید که ازدواج‌های قبل از وقت یکی از چالش‌های عمده‌ی اجتماعی در کشور به شمار می‌رود. به گفته این کمیسیون، فقر، وجود فرهنگ و عرف‌های ناپسند در جامعه و ناآگاهی مردم از حقوق زنان عامل اصلی ازدواج‌های قبل از وقت به شمار می‌روند. این کمیسیون تاکید کرده که ازدواج‌های قبل از وقت عواقب ناگواری از جمله طلاق، انواع خشونت‌ خانواده‌گی و مشکلات صحی را در قبال دارد.
هم‌چنین یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که نزدیک به ۳۸ درصد کودکان هنوز هم از رفتن به مکتب محروم هستند. به گفته کمیسیون مستقل حقوق بشر، کودکان مصاحبه‌شونده دلیل‌های زیادی را در باره محرومیت‌شان از مکتب عنوان کرده‌اند. در این تحقیق حدود ۲۴ درصد کودکان گفته‌اند که برای کارکردن مجبور اند و از همین‌‌رو نمی‌توانند به مکتب بروند. ۱۲ درصد هم گفته‌ که خانواده‌های‌شان اجازه رفتن به مکتب نمی‌دهند و ۸ درصد دیگر هم مشکلات مالی را دلیلی بر محرومیت‌شان از مکتب بیان داشته‌اند. چهار درصد کودکان هم دوری راه را دلیلی برای نرفتن به مکتب بیان داشته و چهار درصد دیگر هم از ناامنی‌‌ها شکایت‌ کرده‌اند. در این میان دو درصد کودکان گفته‌اند که ازدواج‌های قبل از وقت، مانع رفتن‌شان به مکتب شده است.
کمیسیون مستقل حقوق بشر می‌گوید که دست‌رسی‌نداشتن کودکان به خدمات صحی نیز از جمله عواملی است که روی وضعیت حقوق بشری کودکان در افغانستان تاثیر گذاشته است. به گفته این کمیسیون، دور بودن مراکز صحی، بلندبودن قیمت دارو، نبود داکتران مسلکی و متخصص از جمله چالش‌های عمده فرا راه دست‌رسی کودکان به خدمات صحی به شمار می‌رود. در این تحقیق ۱۴ درصد از کودکان گفته‌اند مراکز صحی از خانه‌های‌شان از یک تا دو ساعت فاصله دارد و هم‌چنین یک درصد دیگر هم‌ گفته‌‌اند که بیشتر از دو ساعت را طی می‌کنند تا به مراکز صحی برسند.
کمیسیون مستقل حقوق بشر می‌افزاید که یافته‌هایش نشان می‌دهد که هنوز ۱۷ درصد از کودکان واکسین نشده‌اند.

حضور کودکان در صفوف گروه‌های نظامی

کمیسیون مستقل حقوق بشر در این تحقیق دریافته که شماری از کودکان در صفوف گروه‌های نظامی نیز حضور دارند. این کمیسیون در این تحقیق با ۵۷ کودکی مصاحبه کرده که عملاً در میدان‌های جنگ حضور داشته‌اند. ۲۳ درصد این کودکان فشار خانواده‌ها، ۱۷ درصد مشکلات اقتصادی، ۱۴ درصد نیاز به اشتغال، ۲ درصد دلایل مذهبی و یک درصد هم فشار نیروهای مسلح را دلایلی برای پیوستن‌شان به صفوف گروه‌های نظامی عنوان کرده‌اند.
کمیسیون مستقل حقوق بشر می‌گوید که از مجموع ۵۷ نفری که در صفوف نیروهای نظامی حضور داشته‌‌اند، ۲۹ نفرشان گفته‌اند که از سوی نهادهای دولتی به صفوف گروه‌های نظامی جذب و استخدام شده‌اند. هم‌چنین ۱۴ نفر دیگرشان گفته‌اند که از سوی افراد غیردولتی مسلح شده‌اند. به گفته کمیسیون مستقل حقوق بشر، ۱۴ تن از این کودکانی که در صفوف گروه‌های نظامی حضور دارند، اصلا نمی‌شناسند که از سوی چگونه افرادی، دولتی یا غیردولتی به آنان سلاح داده شده است.
کمیسیون مستقل حقوق بشر می‌گوید که استخدام کودکان توسط مخالفان مسلح دولت از نگرانی‌های اساسی به شمار می‌رود. این کمیسیون آمار مشخصی در باره این که چه تعداد از کودکان در صفوف گروه‌های مسلح مخالف دولت قرار دارند، ارایه نکرده است.
کمیسیون مستقل حقوق بشر با انجام این تحقیق از خشونت‌های گسترده علیه کودکان در خانواده‌های‌شان نیز خبر داده است. بر اساس این تحقیق، ۳۸ درصد از کودکان گفته‌‌اند که خانه‌ محل اصلی اعمال خشونت بر آنان به شمار می‌رود. این کمیسیون تاکید کرده که اعضای خانواده عامل اصلی خشونت‌ها بر کودکان به شمار می‌روند. هم‌چنین ۱۳ درصد از کودکان مصاحبه‌شونده در مکاتب، ۱۰ درصد در مساجد، ۱۰ درصد در محیط کار، ۷ درصد در جامعه هدف خشونت قرار گرفته‌اند. ۴۴ درصد از خشونت‌ها بر کودکان فزیکی و ۴۴ درصد دیگر هم روانی بوده است.
کمیسیون مستقل حقوق بشر از خشونت‌های جنسی در جامعه،‌ مکتب، مدرسه و محل کار از نگرانی‌های اساسی در باره چگونه‌گی وضعیت کودکان در افغانستان یاد کرده است. این کمیسیون می‌گوید که شماری از واقعات شدید خشونت جنسی از جمله تجاوز و سوء استفاده جنسی رسانه‌ای می‌شوند، اما بیشتر این خشونت‌ها پوشیده باقی می‌مانند. به گفته کمیسیون مستقل حقوق بشر، نزدیک به ۱۳ درصد از کودکان گفته‌اند که مورد خشونت‌های جنسی قرار گرفته‌اند.

کودکان پرورشگاهی

کمیسیون مستقل حقوق بشر در تحقیق تازه خود با ۲۴۷ تن از کودکانی که در پرورشگاه‌ها زنده‌گی می‌کنند نیز مصاحبه کرده است. از مجموع این کودکان ۷۵ درصدشان در پرورشگاه‌های دولتی و ۱۵ درصد دیگر در پرورشگاه‌های خصوصی زنده‌گی می‌کنند.
۲۸ درصد از این کودکان از مزدحم‌بودن اتاق‌های‌شان و ۲۲ درصد دیگر هم از نداشتن تشاب و حمام‌ مناسب شکایت کرده‌اند. ۷۷ درصد دیگر هم از نداشتن لباس، ۴۴ درصد از دست‌رسی‌نداشتن‌شان به لحاف و بستر خواب مناسب شکایت کرده و ۱۲۸ نفرشان گفته‌اند که در اتاق‌های خود تلویزیون ندارند و ۷۴ تن هم بیان داشته‌اند که کتاب و مجله در اختیارشان قرار ندارد.
کمیسیون مستقل حقوق بشر در تحقیق خود وضعیت کودکانی را که در نتیجه گسترش‌ ناامنی‌‌ها، فقر، بی‌کاری و حوادث طبیعی از مناطق اصلی‌شان بی‌جا شده‌اند نیز مورد بررسی قرار داده است. ۱۹ درصد از کودکان گفته‌‌اند که از مناطق اصلی‌شان بی‌جا شده‌اند.
این کمیسیون نسبت به وضعیت کودکانی که رد مرز شده‌اند، نیز ابراز نگرانی کرده می‌گوید به قضایایی دست یافته که نشان می‌دهد این کودکان با تهدیدهای جدی از جمله قاچاق، تجاوز جنسی و سوء استفاده مواجه‌اند. به گفته کمیسیون حقوق بشر، کودکان رد مرز شده با انواعی از آزار و اذیت‌ها و چالش‌های مشقت‌بار مواجه بوده‌اند. این کمیسیون تاکید کرده است کودکانی که به صورت گروهی رد مرز شده‌‌اند، مورد لت و کوب نیز قرار گرفته‌اند.
با این حال، کمیسیون مستقل حقوق بشر، از وضعیت کودکان در کشور ابراز نگرانی کرده و وضعیت حقوق بشری آنان را در افغانستان فاجعه‌بار و اسف‌ناک خوانده است.
داکتر ثریا صبحرنگ از کمیشنران کمیسیون مستقل حقوق بشر، می‌گوید که هر چند طی سال‌های اخیر در راستای بهبود وضعیت حقوق بشری و حمایت‌های قانونی از کودکان تلاش‌های زیادی در افغانستان صورت گرفته، اما با آن هم‌ وضعیت حقوق بشری کودکان «دردناک» است.
این گزارش در حالی نشر می‌شود که سه روز قبل سازمان ملل متحد نیز از خشونت‌های جنسی علیه کودکان در مناطق جنگی خبر داده بود.

اشتراک گذاري با دوستان :