بند کمال‌خان؛ آرزوی دیرینه نیمروزیان

- فرهاد حقیار

بیش از پنجاه سال می‌شود که باشند‌ه‌گان نیمروز در آروزی ساخت بند کمال‌خان بودند. اما اینک رییس جمهور غنی با هیأت‌ بلندپایه دولتی، در سفری به ولایت نیمروز کار ساخت بخش سوم بند کمال‌خان را رقم زد و باشند‌ه‌گان نیمروز در فضای مجازی پس از گشایش کار ساخت این بند نوشته‌اند: «مردم نیمروز به آرزوی دیرینه‌شان رسیدند.»
رییس جمهور افغانستان طی سخنانی در ولایت نیمروز اعمار بند کمال‌خان را به مثابه احیای مجدد سیستان باستان دانسته و گفته که دوباره این منطقه را مرکز تمدن خواهد ساخت. آقای غنی بند کمال‌خان را وسیله آبرومندی افغانستان خوانده می‌گوید با مدیریت آبها، دیگر آب‌های افغانستان هدر نمی‌رود. او اراده حکومت وحدت ملی را در تطبیق پروژه‌های بنیادی و اقتصادی قوی عنوان نمود. غنی روز افتتاح این بند را روز مردم نیمروز دانسته و می‌گوید بدون تکمیل‌شدن کار این بند، نیمروز متحول نمی‌شود و این پروژه سبب رفاه اقتصادی و اجتماعی مردم خواهد شد. هر چند همواره افغانستان روی مسأله آب‌ها، با کشورهای همسایه به ویژه ایران به چالش بر خورده است، اما رییس جمهور غنی مدیریت آب‌ها را موجب نزاع نه، بلکه موجب همکاری دانسته و می‌گوید این موضوعات در چارچوب معاهدات و قوانین تنظیم می‌گردد. غنی در زمینه تطبیق پروژه‌های زیربنایی کشور، خواهان همکاری مردم شد و خطاب به مخالفان افغانستان گفت: «هر کس که به فکر ساختن افغانستان است، قابل قبول مردم و دولت است، اما کسانی ‌که به فکر بربادی افغانستان می‌باشند، با آن‌ها مقابله می‌کنیم، زیرا مردم ما زندگی، آب، حیات و رفاه می‌خواهند و بربادی در اسلام جای ندارد.»
علی‌احمد عثمانی، وزیر انرژی و آب کشور مدعی است که کار اعمار پروژه بند کمال‌خان در چهار سال تکمیل می‌شود، او هزینه ساخت این بند را ۷۸ میلیون دالر از بودجه انکشافی دولت افغانستان بیان می‌کند.
مطابق گفته‌های وزیر انرژی و آب کشور، با استفاده از بند کمال‌خان، بیش از ۸۰ هزار هکتار زمین زراعتی آبیاری و بیش از ۹ میگاوات برق تولید خواهد شد. هم‌چنان عثمانی می‌گوید با ساخت این بند، برای شمار زیادی زمینه‌ی کار نیز فراهم خواهد شد. وی کار ساخت این بند را ادامه تلاش‌های وزارت انرژی و آب در راستای مدیریت و بهره‌برداری از آب‌های کشور می‌داند.
محمدسمیع، والی نیمروز گفته که مردم نیمروز به آرزوی دیرینه‌شان «که همانا ساخت بند کمال‌خان بود» رسیده‌اند. وی هم‌چنان ساخت این بند را روی زندگی باشنده‌گان ولایت نیمروز که با کمبود شدید آب دچار اند را موثر دانست. داده‌ها نشان می‌دهد که افغانستان آب‌های جاری فراوانی دارد، طبق اطلاعات نشر شده، افغانستان تنها می‌تواند از ۳۰ درصد آب‌های خود استفاده کند و سود بیشتر آب‌های شیرین افغانستان را کشورهای همسایه می‌برند. هر چند رییس جمهور افغانستان و وزیر انرژی و آب تأکید بر مدیریت آب‌های کشور دارند، اما ادعاهای زیادی مبنی بر دخالت کشورهای همسایه و ناامن‌ساختن مناطق بندهای آب افغانستان نیز، در رسانه‌های افغانستان دست‌به‌دست می‌شود که این کشورها نمی‌گذارند تا افغانستان از آب‌های خود، استفاده موثر کند.
به اساس اطلاعات وزارت انرژی و آب، کار بند کمال‌خان در سال ۱۳۴۵ شروع شده بود که به آغاز جنگ‌های و تحولات سیاسی، کار این بند نیز تا سال‌ها متوقف ماند. مرحله نخست پروژه اعمار این بند در ماه اسد سال ۱۳۹۱ بوده و مرحله دوم آن در ماه میزان ۱۳۹۴ و پس از ماه‌ها اینک حکومت افغانستان وعده داده تا ظرف چهار سال آینده اعمار این بند را تکمیل کند. بند سلما در هرات، بند بخش‌آباد در فراه و بند کمال‌خان در نیمروز، از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین بندهای آبی افغانستان محسوب می‌شوند. با آن ‌که بند کمال‌خان نسبت به بند سلما ظرفیت پایین دارد، اما دارای اهمیت حیاتی و مهم می‌باشد.

نیمروز گدام آسیا

فواد عثمانی از باشنده‌گان نیمروز، به روزنامه ۸صبح می‌گوید آب‌ یک مایع استراتژیک است و باید خوب کنترول و مدیریت شود. عثمانی مدعی است که ایجاد بند کمال‌خان و بهره‌برداری از آن، افغانستان را از لحاظ روابط سیاسی با همسایه‌گانش وارد مرحله‌ی جدیدی خواهد ساخت و ولایت نیمروز را که اکنون آن‌چنان قابل توجه حکومت افغانستان نیست، به یک ولایت کلیدی در سطح کشور مطرح خواهد ساخت. وی در ادامه می‌گوید: «با ساختن این بند، نیمروز دوباره نام سابق خود را که «گدام آسیا» بود، به خود می‌گیرد، نبود بندهای آب‌گردان و نبود مدیریت آب‌ها در ولایت نیمروز باعث شده است تا کشاورزان گاهی به دلیل نبود آب، نتوانند کشت کنند و گاهی هم گاهی ترس دارند که سیلاب، زمین‌های‌شان را ویران سازد.
صادق محمدی یک‌تن از کابران فیس‌بوک دیدگاهش را در باره‌ی بند کمال‌خان این گونه نگاشته است: «با شروع [کار ساخت] فاز سوم بند کمال‌خان نیمروز، بیش از هزاران هکتار {زمین زراعتی} تحت کشاوزی و آب‌یاری قرار می‌گیرد و برای بیش از هفت میلیون نفر زمینه‌ی کار مساعد می‌شود، با این کار نیک، نیمروز دوباره نام خود را در بر می‌گیرد، یعنی گدام آسیا که شهر غلغله‌ی زرنج تا لاش جوین فراه زیر آب می‌شود، نیمروز دارای دشت‌های هموار و آماده کشت است، امیدمان به خداوند بزرگ که چین روزی برسد.»
عزیز نیک‌یار، خبرنگار آزاد، چشم‌دیدش از ولایت نیمروز را در جریان افتتاح بخش سوم بند کمال‌خان این‌گونه نگاشته است: «نیمروز شهری بی آب و علف؛ آب آشامیدنی و کشاورزی بزرگ‌ترین مشکل مردم این ولایت است. اگر بند کمال‌خان به خوبی به بهره‌برداری سپرده شود؛ بدون شک بزرگ‌ترین مشکل مردم نیمروز حل خواهد شد، با وجود استقبال زیاد مردم از آغاز مرحله سوم کار بند کمال‌خان، عده‌ای از مردم از مداخله گروه‌ها و کشورهای همسایه هراس دارند که بارها مانع پیش‌رفت کار این بند شده بودند.»
۴۴ سال پیش قراردادی میان افغانستان و ایران برای استفاده از آب‌ رودخانه هلمند امضا شده بود. رییس جمهور غنی نیز پیش از این افغانستان را متعهد به اجرای این قرارداد دانسته است.
ولایت نیمروز سخت دچار کم‌آبی است و گفته می‌شود بسیاری از زمین‌های زراعتی این ولایت به دلیل کمبود آب از کشت بازمانده‌اند. باشنده‌گان ولایت نیمروز به ساخت بخش سوم بند کمال‌خان خوشبین هستند، اما شماری هم نگران دخالت کشورهای همسایه در استفاده از آب‌های افغانستان می‌باشند.
پس از روی کار آمدن حکومت وحدت ملی توجه بیشتری روی اعمار بندهای مهم آب در افغانستان شده است. پیش از این بند سلما که گفته می‌شود ظرفیت دخیره بیش از ۶۰۰ میلیون مترمکعب آب را دارد به بهره‌برداری سپرده شده است، از سویی هم گفته می‌شود کار روی ساخت بند بخش‌آباد فراه که طبق ادعاهای موجود، ظرفیت ذخیره بیش از یک میلیارد متر مکعب آب را دارد نیز ادامه دارد.

اشتراک گذاري با دوستان :