دانش‌آموزان در غور به کتاب و ساختمان درسی نیاز دارند

- فرهاد حقیار

شماری از فعالان مدنی و اعضای شورای ولایتی غور، وضعیت معارف در این ولایت را بد توصیف کرده و مدعی‌اند که بسیاری از مکتب‌ها در غور از امکانات درسی برخوردار نبوده و دانش‌آموزان حتا خیمه ندارند.
ناامنی‌ها، نبود آموزگاران مسلکی، فقر و بی‌توجهی حکومت مرکزی عمده‌ترین دشواری‌هایی عنوان می‌شوند که معارف غور را با چالش‌های فراوانی مواجه ساخته است.
به باور محمدنذیر نصرت فعال مدنی در غور، غورنشینان از آدرس معارف با مشکل‌های زیادی مواجه هستند. نصرت تأکید بیشتر روی ناامنی‌ها داشته و مدعی است که تهدیدهای بلند امنیتی در تمام ولایت غور، سبب‌شده تا فعالیت معارف گسترده و مطلوب نباشد. وی در ادامه نبود امکاناتی را که باید یک دانش‌آموز و در کل مکتب‌ها داشته باشد را در ولایت غور قابل تامل و نگرانی می‌داند. آقای نصرت تأکید دارد که بیشتر مکتب‌ها در غور ساختمان درسی ندارند و دانش‌آموزان نمی‌توانند در یک فضای مناسب آموزش ببینند. وی این موضوع را یک چالش عمده خوانده و می‌گوید در هم‌چون شرایطی نه آموزگار میلی به درس‌دادن دارد و نه دانش‌آموز انگیزه‌ای برای درس‌خواندن.
طبق گزارش‌ها، معارف ولایت غور به شدت با کمبود معلمان مسلکلی مواجه است. گفته می‌شود بسیاری از معلمان توانایی لازم برای آموزش‌دهی را ندارند و در صنف‌ها به قصه‌پردازی یا تلف‌کردن وقت دانش‌آموزان می‌پردازند. حضور آموزگاران غیر مسلکی نیز چالشی است که معارف غور را نیم‌جان ساخته است. نصرت می‌گوید: «در فیروزکوه مکاتب ساختمان ندارند چه برسد به ولسوالی‌ها. ساختمان‌هایی هم که ساخته‌شده‌اند، ظرفیت لازم را ندارند، حتا بعضی مکاتب خیمه هم ندارند که دانش‌آموزان زیر آن درس بخوانند.»
از سوی دیگر، عبدالاحد ناطقی عضو شورای ولایتی غور، در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح در باره‌ی وضعیت معارف غور این‌گونه دیدگاه دارد: «غور با در نظر داشت ساحات کوهستانی آن و وضعیت بد امنیتی، خیلی از وضعیت نامناسب نه بلکه از وضعیت بدی برخوردار است. وضعیت دانش‌آموزان بد است، زیرا کتاب به مکاتب نمی‌رسد، معلمان هم حضور ندارند، ریاست معارف هم نمی‌تواند در جایی که لازم است نظارت داشته باشد. روی همین اساس است که مکاتب در گرو یک سری آدم‌های بانفوذ قرار دارد.»
این عضو شورای ولایتی غور در ادامه ادعا دارد که مکتب‌های غور نیز آن گونه که باید فعال باشند، نیستند و مردم نیز در هم‌چون شرایطی انگیزه‌ای برای آموزش ندارند. آقای ناطقی در ادامه گفت: «در قسمت‌های فیروزکوه و سایر مناطقی که همواره جنگ است و مخالفان حضور دارند، خبری از مکاتب نمی‌باشد.»
بر بنیاد آمارهای که از سوی آقای ناطقی ارایه شد، حدود ۸۵۰ مکتب در غور اسماً و رسماً وجود دارد، از آن جمله ۷۱ مکتب در ولسوالی لعل‌سرجنگل، بیش از ۴۰ مکتب در ولسوالی دولتیار، حدود ۵۰ مکتب در ولسوالی شهرک و ۶۴ مکتب هم در ولسوالی پسابند به ثبت رسیده‌اند. وی می‌گوید دو سال پیش معاون ولایت غور گزارشی را که از ولسوالی شهرک ارایه کرد، از میان حدود ۵۰ مکتبی که در این ولایت به ثبت رسیده، طبق ادعای معاون ولایت غور تنها ۳ مکتب فعال بوده است. آقای ناطقی به گونه نمونه از ولسوالی پسابند یاد کرده، می‌گوید از میان ۶۴ مکتب در این ولسوالی ارقام کم آن قابل نظارت و فعال استند: «به صورت کل گفته می‌توانیم که در قسمت زیاد پسابند، در منطقه غلمین، مرغاب از مربوطات فیروزکوه، در قسمت‌های از چهارسده، در قسمت‌های دولینه و قسمت‌های از شهرک مکاتب فعالیت نمی‌توانند.»
گفته می‌شود مکتب‌های غور به صورت جدی با چالش کمبود کتاب‌های درسی نیز مواجه استند. گزارش‌های نشر شده نشان می‌دهد که در شماری از ولایت‌های افغانستان با آن ‌که نزدیک به یک‌ماه از زدن زنگ معارف امسال می‌گذرد، اما تا اینک کتاب درسی ندارند. ناطقی می‌گوید: «وقتی کتاب نباشد، معلم چی را برای شاگرد درس بدهد؟»

عوامل وضعیت نامناسب معارف در غور

هرچند بیشتر باشندگان غور و فعالان مدنی به این باور اند که ناامنی‌ها در غور و این ‌که بیشتر مناطق این ولایت به نوعی از سوی مخالفان نظارت می‌شوند و تفنگ‌داران غیر مسوول نیز حضور گسترده دارند، سبب بدترشدن وضعیت آموزش و پرورش در غور شده اند، اما عبدالاحد ناطقی عضو شورای ولایتی غور صحبت از عوامل دیگر نیز دارد. به باور وی نخسین عامل موضوع ناامنی‌ها است. طبق گزارش‌های قبلی روزنامه ۸صبح، ولایت غور از چندین منطقه با ولایت‌هایی مرز مشترک دارد که بیشتر هدف مخالفان دولت قرار دارند. مثلاً ولایت غور با کوهستانات سرپل، ولایت هلمند، فراه و سایر نقاط دیگر نزدیکی دارد که بیشتر این مناطق به لانه‌های هراس‌افگنان مشهور می‌باشد. در کنار مسأله امنیتی، موضوع دیگری را که آقای ناطقی مطرح می‌کند، نبود روحیه‌ی معارف‌پروری در میان باشندگان غور می‌باشد. به باور وی بیشتر گروه‌های قدرتمند و مسلح که بر مردم غور حاکم هستند تا حدودی این انگیزه را از آن‌ها گرفته و فکر مردم را از معارف‌پروری به دور ساخته‌اند. از سویی هم، بیشتر باشندگان غور ده‌نشین بوده و هنوز درس‌خواندن را یک پدیده مؤثر نمی‌دانند و به فکر زندگی قبیله‌ای و غیر متمدن خودشان هستند. مطابق به گفته‌های عبدالاحد ناطقی، بی‌کاری گسترده و چشم‌گیر در غور، توانسته فکر باشندگان این ولایت را دورتر از آموزش و پرورش بسازد.

او می‌گوید جوانانی از غور که دانشگاه را تمام کردند، بسیاری‌شان اکنون بی‌کار و بی‌روزگار هستند. با دیدن شرایط افراد تحصیل کرده و این که با وجود درس‌خواندن هم‌چنان بی‌کار هستند؛ بسیاری از باشندگان غور رغبت‌شان را از درس‌خواندن از دست داده‌اند. هم‌چنان وی در ادامه می‌گوید بیشتر خانواده‌های غورنشین فقیر هستند و سروکارشان با زندگی زراعتی می‌باشد. به همین اساس به جای آن ‌که فرزندان‌شان به مکتب بروند مجبور اند تا برای پیداکردن لقمه‌نانی هم‌دست بزرگان خانواده شوند. فرهنگ بومی و سنتی نیز به باور ناطقی سبب‌شده تا مردم تمایلی برای آموزش پیدا نکنند. وی تأکید دارد که این سنت‌ها پیشتر در بی‌سوادماندن دختران نقش بازی کرده است.
آقای ناطقی هم‌چنان شماری از عمل‌کردهای وزارت معارف کشور را نیز دلیل عقب‌مانی معارف غور و سایر ولایت‌ها می‌داند. یکی از عمل‌کردها و برنامه‌های که از سوی وزارت معارف همواره راه‌اندازی شده و ناطقی با آن مخالفت دارد، برگزاری ورکشاپ‌های آموزشی برای آموزگاران است. ناطقی می‌گوید: «یک عامل رشد نکردن، وزرات معارف است، در معارف بسیار بودجه مصرف می‌شود اما غیر مؤثر. بسیاری از بودجه‌ها را تحت عنوان ورکشاب‌ها مصرف می‌کند که مؤثر نیست، معلمان را از ولسوالی‌های دوردست طلب می‌کنند و برای دو روز ورکشاب برگزار می‌کنند، بسیاری پول‌ها در همین زمینه مصرف می‌شود که سودمند نبوده حتا در جاهای پول مصرف می‌شود اما ورکشاپ هم برگزار نمی‌شود.»
کمبود بست برای جذب آموزگاران نیز از عوامل دیگری عنوان می‌شود که معارف غور را دچار مشکل ساخته است. شماری از افراد با گرفتن حق‌الزحمه به صورت مقطعی به عنوان آموزگار جذب می‌شوند. به باور ناطقی وقتی افراد رسماً استخدام نشوند، انگیزه‌ی چندانی برای آموزش‌دادن نخواهند داشت: «هم‌چنان در بعضی از نقاط وقتی معلم از خود منطقه نباشد مردم نمی‌گذارند که درس بدهد.»
در همین ‌حال، نوریه نوید فعال حقوق زنان در غور می‌گوید دختران دانش‌آموز در غور وضعیت بدتر نسبت به پسران دانش‌آموز دارند. خانم نوید ادعا دارد که تنها در فیروزکوه دختران به مکتب‌ها دسترسی دارند و در قریه‌ها و ولسوالی‌ها دسترسی دختران به آموزش اندک است. وی از مکتب سلطان راضیه غوری که یکی از مکتب‌های نخبه در سطح غور می‌باشد یاد نموده و می‌گوید با وجودی که این مکتب دخترانه است، اما از سوی یک مرد اداره می‌شود. خانم نوید می‌گوید بسیاری از خانواده تنها به همین دلیل که مردان در راس مکتب‌ها هستند نمی‌گذارند تا دختران جوان‌شان درس بخوانند. وی تأکید می‌کند که سهم زنان در معارف غور به مراتب کمتر از مردان است و وقتی خانواده‌ها بیننده این وضعیت هستند، دیگر نمی‌گذارند تا دختران‌شان به مکتب بروند. نوریه نوید هم‌چنان کیفیت درسی در مکتب‌های غور را پایین عنوان کرده و می‌گوید: «در کل وضعیت معارف در غور نامناسب است، حتا دانش‌آموزان پسر و دختر وقتی از دوازده فارغ می‌شوند، نمی‌توانند خط را نوشته کنند و بخوانند. به خاطر این ‌که صنف‌ به صنف آن‌ها را کامیاب می‌کنند، درسی وجود ندارد و از صنف دوازده بی‌سواد فارغ می‌شوند.»
در همین ‌حال، عبدالحی خطیبی سخنگوی والی غور می‌گوید حدود ۲۰درصد مکتب‌های ولایت غور، ساختمان دارند و متباقی آن ساختمان درسی ندارند تا در آن به صورت درست درس بخوانند. خطیبی هم‌چنان می‌گوید بسیاری از خیمه‌های مکتب‌ها فرسوده و کهنه شدند و اکنون دانش‌آموزان حتا خیمه ندارند تا به دور از سرما و گرمای غور زیر آن درس بخوانند. سخنگوی والی غور کتاب درسی و مکان مناسب برای آموزش را از نیازهای اساسی معارف غور عنوان کرده و می‌گوید: «حکومت مرکزی در این بخش نتوانسته تا حال قناعت مردم را به دست بیاورد، اول از نگاه ساختمان‌های درسی، دوم از لحاظ ارسال کتاب و سوم از لحاظ کمبود معلم، این‌ها مسایلی استند که مردم ما از حکومت تقاضا دارند و ناراض هستند که هنوز به صدای‌شان لبیک گفته نشده است.» وی هم‌چنان می‌گوید بنا بر چالش‌های امنیتی شماری از خانواده‌ها می‌ترسند که فرزندان‌شان را به مکتب بفرستند. هم‌چنان سخنگوی والی غور بیان می‌کند: «مشکل دیگر این است که زیاد مردم فقیر استند، اولاد‌شان به مکتب نمی‌توانند بروند. از آن‌ها کار می‌گیرند تا لقمه‌نانی به دست بیاوند.»
ادعاهایی نیز از موجودیت آموزگاران و مکتب‌های خیالی در غور وجود دارد و منابعی که در این گزارش با خبرنگار ۸صبح گفت‌وگو کردند، با در نظر داشت شرایط امنیتی این روزهای غور، این ادعاها را تأیید می‌کنند.
ولایت غور این روزها در بخش‌های گوناگون سوژه‌ی رسانه‌های افغانستان شده و تا اکنون گزارش‌های زیادی در باره‌ی وضعیت این ولایت نشر شده است، اما هنوز باشندگان غور دست به دامان حکومت مرکزی اند و در هر گزارش، خواستار توجه جدی مقام‌های حکومت وحدت ملی برای رسیدگی به چالش‌های‌شان می‌باشند.

اشتراک گذاري با دوستان :