کارشناس محیط زیست: نقشه‌ای بـــرای رفتن وجود ندارد

محیط آلوده و زباله‌ها در شهر کابل این روزها، «سوژه نو با دردهای کهنه» شده، اما «نقشه‌ای برای رفتن وجود ندارد.» به گفته او، غیرمعیاری بودن شهر، فقر فرهنگی، نبود زیرساخت‌ها، شرایط اقلیمی، حاکمیت بازار آزاد به شکل لجام گسیخته و دیگر عامل‌های تاثیرگذار بالای محیط زیست، راه‌حل‌ها برای حفاظت از محیط‌زیست را از بین برده است.
کاظم همایون کارشناس محیط‌ زیست روز چهارشنبه ۸ قوس در نشست «بررسی بحران محیط زیست کابل» می‌گوید که هوای آلوده و موجودیت زباله‌ها در شهر کابل محیط‌ زیست را به بحرانی تبدیل کرده که یک «سوژه نو با دردهای کهنه» در کنار دیگر نگرانی‌ها از جمله امنیت، مهاجرت‌ها و بی‌کاری شده است. به باور او، سیاست سبزنگری در افغانستان وجود ندارد و هوای کابل با خشک‌سالی‌های پی‌درپی، بهره‌برداری ناپایدار از منبع‌ها، سرازیر شدن مهاجران از بیرون کشور و بی‌جاشدگان داخلی، کوچ‌کردن مردم از ده‌ به شهر، واردشدن کالای بد ‌کیفیت و دیگر عامل‌ها، به یک بحران جدید تبدیل شده است.
این کارشناس محیط زیست می‌گوید: «متاسفانه تا حال هیچ آماری در رابطه به آلاینده‌ها از منبع‌های سیار و ثابت در افغانستان وجود ندارد، اما آمارهای جهانی نشان می‌دهد که بیش از نیمی از آلاینده‌ها، از منبع‌های سیاراند.» به‌گفته او، تنها آماری که از چگونگی کیفیت هوای شهر کابل با همکاری بانک انکشاف آسیایی برآورد شده، از تقریبا ۹سال پیش به دست داریم. او گفت که هنوز آمار جدیدی در رابطه به کیفیت هوای کابل در دست نیست.
طبق آمار بانک انکشاف آسیایی که در سال ۱۳۸۶ به نشر رسیده، ذره‌های معلق بالای ۱۷ تُن، نایتروجن‌دای‌اکساید بالای ۱۶ تن، اکساید سلفر بالای ۲ تن و کاربن مونواکساید حدود ۹۷ تن و کاربن‌دای‌اکساید بالای ۶۵۰ تن در هوای کابل برآورد شده بود، اما نگرانی بانک انکشاف آسیایی بیشتر از موجودیت آلوده‌کننده‌های نایتروجن‌دای‌اکساید، سلفر‌دای‌اکساید و ذره‌های معلق در هوای کابل بوده است.
کاظم همایون کارشناس محیط زیست می‌گوید که ذره‌های معلق در هوا، بالای جان‌داران از جمله انسان‌ها و حیوان‌ها و محیط سبز تاثیر منفی دارد و در کل ۳۰ درصد اشعه خورشید را بازتابش می‌دهد و این باعث می‌شود که نور خورشید مستقیم نتابد. هم‌چنین، تاثیرات منفی سلفردای‌اکساید، نایتروجن‌دای‌اکساید و دیگر آلاینده‌ها، نقش زیادی در تولید باران‌های اسیدی یا «فومارو»، کم‌کردن قدرت دید، کمبودی ویتامین دی، باعث مریضی در گیاهان، سرطان‌ و دیگر مریضی‌ها در انسان‌ها و حیوان‌ها می‌شود.
براساس تحقیق این کارشناس محیط زیست، خاکستر زغال سنگ از خود مصرف زغال سنگ خطرناک‌تر است، این در حالی است که اکثر شهرنشینان کابل بیشتر از زغال سنگ برای گرم کردن خانه‌های‌شان استفاده می‌کنند.
هم‌چنین او گفت آلاینده‌های فضایی و استفاده از زغال سنگ و خاکستر آن تاثیر زیاد بالای افزایش انواع سرطان دارد. آقای همایون در راه‌کارها برای مبارزه با آلودگی هوا و زباله‌ها در شهر کابل می‌گوید که در دولت‌های دموکرات، فعالیت‌های مربوط به حفاظت از محیط زیست از سه طریق تنظیم می‌شود که شامل سیاست‌های مالیاتی بر واردات بی‌کیفیت و با کیفیت، حمایت مستقیم مالی از چیزهایی که آلایندگی کمتر دارند، تدوین قانون‌ها و مقرره‌های موثر مربوط به حفاظت از محیط زیست است.
آقای همایون به این باور است که اداره ملی حفاظت از محیط زیست در ۱۳سال گذشته باید «با سکتورهای مشترک هماهنگی عمودی و افقی» می‌کرد که هنوز انجام نداده است. این کارشناس می‌گوید که ارایه راه‌کارها به خاطر بستن مالیات بر انتشار فلزات سنگین، راه‌کارها برای ادامه سیاست‌های مالیاتی انرژی، قانون منع استفاده از مواد کیمیاوی پایدار، ارایه راه‌کارهای مالیات زیست محیطی، قانون مالیات برآلوده سازی، شامل‌کردن مشکل تغییرات اقلیم در برنامه‌های توسعه‌ای دیگر اداره‌ها را باید اداره حفاظت از محیط زیست در برنامه‌های خود می‌داشت.
در باره‌ی دیگر راه‌کارها برای حفاظت از محیط زیست و مبارزه با آلودگی هوا و زباله‌ها در شهر کابل آقای همایون می‌گوید که راه‌کارهای «نرم» مانند، اعلامیه‌ها، آموزه‌های درست دینی، تبلیغات برای احترام به طبیعت، راه‌اندازی همایش‌های تخصصی، اموزش مضمون‌های محیط زیستی در مکتب‌ها و دانشگاه‌ها و دیگر روش‌های اجتماعی می‌تواند در مبارزه با آلودگی هوا و زباله‌ها در شهر موثر باشد.
در همین حال، نمایندگان مجلس با فراخواندن همایون رسا وزیر تجارت و صنایع، مصطفا ظاهر رییس اداره محیط زیست و عبدالله حبیب‌زی سرپرست شاروالی کابل برای پاسخ‌گویی در رابطه با آلودگی هوا و موجودیت زباله‌ها در شهر کابل سه هفته پیش، پاسخ‌های آنان را قانع کننده ندانستند و از آنان خواستار برخورد مسوولانه و قاطع با زباله‌ها و آلودگی هوا شدند.
عبدالرووف ابراهیمی در انتقاد از عدم پاسخ‌گویی مسوولان گفته بود که نمایندگان استراتژی پاسخ‌گو برای مبارزه با آلودگی هوا و موجودیت زباله‌ها از مسوولان دریافت نکرده و آنان انتظار مجلس را برآورده نتوانسته‌اند.
هوای شهر کابل به طور بی‌پیشینه‌ای آلوده شده است، نمایندگان از شهرداری کابل در نشست پاسخ‌گویی این اداره به خاطر آلودگی هوای کابل انتقاد کرده و گفته بودند که «عامل‌های آلودگی ‌هوا در شهر کابل را شما بیشتر از هر کسی دیگر می‌دانید، [اما] آن‌چه که ما اعضای مجلس از شما خواهانیم تدبیرها و اقدام‌هایی عملی است. برنامه شما برای جلوگیری آلودگی هوا چگونه است و چه اقدام‌ها کردید و برنامه بعدی شما چه است؟ اما شما مانند ما نمایندگان از آلودگی هوا شکایت دارید. ما پاسخ‌ شما را می‌خواهیم.»
با این حال، مصطفا ظاهر رییس اداره محیط زیست به مجلس آلودگی هوا در کابل را خطرناک توصیف کرده و گفته بود که موجودیت موتر‌های زیاد در شهر کابل باعث شده است که هوای کابل بیشتر آلوده باشد. او گفت ۷۲ درصد آلودگی هوا توسط موتر‌ها ایجاد شده است و ۳۱ درصد آلودگی‌ها از مرکزگرمی‌ها، داش‌ها، خانه‌ها و ۱۲درصد آلودگی‌ها از داش‌های خشت‌پزی است. رییس اداره محیط زیست می‌گوید که ۹۰ درصد داش‌های خشت‌پزی در شهر کابل قرار دارد و هر کدام این داش‌ها تا ۲۵ کیلومتر در چهارسویش، محیط را آلوده می‌کند. هم‌چنین به گفته او اکثر موترهای غیر معیاری و سه درصد نانوایی‌ها و ۱۰ درصد نیز تیل موترها در آلودگی هوا نقش داشته‌اند.
رییس اداره محیط زیست گفته بود که نزدیک به ۱٫۲ میلیون موتر در شهر کابل وجود دارد که ۷۰ درصد موترهای تمام افغانستان را تشکیل می‌دهد و هر ماه نزدیک به ۶۰۰ پلیت برای موترهایی توزیع می‌شود که از چندین سال پیش‌اند. او راه حل کاهش آلودگی هوا در کابل را کم کردن شمار موترها دانسته و گفته بود که هم‌چنان نانوایی‌ها و حمام‌ها به جای استفاده از زغال سنگ، باید از گاز استفاده کنند.
کاظم همایون کارشناس محیط زیست، آلاینده‌های فضایی را نیز از جمله عامل‌های اساسی آلودگی هوا و ناپاکی محیط زیست خوانده می‌گوید که اگر از وارد کردن داروها و دیگر کالای بد کیفیت از کشورهای دور و نزدیک جلوگیری صورت نگیرد، آلودگی هوا و زباله‌ها برای محیط زیست خطری جدی‌تر خواهد بود. او در انتقاد از دولت می‌گوید که در رابطه با محیط زیست حکومت افغانستان کم کاری کرده است.
با این حال، مردم از موجودیت زباله‌ها در هر گوشه‌های از شهر کابل انتقاد می‌کنند. عبدالباقی فعال مدنی و از شهروندان کابل می‌گوید: «محیط زیست ما در کابل از هر نگاه با تاسف روز به روز بدتر شده می‌رود. آلودگی هوا چنان خفقان‌آور است که گویی کابل را زهرآلود نموده باشند.» به گفته او، شهرداری و شهروندان هر دو در آلودگی خیابان‌ها و کوچه‌ها مسوول‌اند و هزاران درخت بریده شده، هر شب و روز دود می‌شوند و مردم با استفاده از زغال سنگ با دود زهرآگین خود برای مردم چاشنی شب‌های چله است.
محمدحسین جوهری از دیگر شهروندان کابل می‌گوید: «دولت باید از ورود تیل‌های بی‌کیفیت در داخل شهر جلوگیری کند. نظارت بر مواد سوختی در کارخانه‌ها، نانوایی و حمام‌ها و [دیگر مکان‌هایی که مواد سوختی در آن استفاده می‌شوند]داشته باشد.» به گفته او، زباله‌ها در گوشه‌های سرک‌ها زود تخلیه نمی‌شوند و باید زباله‌ها از سوی شهرداری در بیرون شهر انتقال یابد.
عارف سرشار از جوانان کابل، در آلودگی هوا و موجودیت زباله‌ها هم مردم و هم دولت را مقصر می‌داند. به گفته او دولت از امکان‌های دست داشته‌اش برای بهبود وضعیت شهر تلاش نمی‌کند و مردم در زندگی‌شان به فرهنگ شهر‌نشینی و زندگی صحی خود توجه ندارند. به باور او: «تا هنگامی که دولت در بهبودی وضعیت اقتصادی و فرهنگی مردم، ساخت‌و‌ساز زیربنای شهری و سرک‌ها چاره‌ای نیندیشد، سخن گفتن از یک کابل زیبا، لاف گزافی بیش نیست.»

اشتراک گذاري با دوستان :