رییس «یو.ان.دی. پی» در افغانستان: جهان جای بهتری برای زندگی بود اگر زنان رهبری‌اش می‌کردند
بخش دوم وپایانی

- گفتگوکننده: نورالعین

۸صبح: در کندز، ما شاهد بودیم که در برنامه‌ی ادغام مجدد، شماری از کسانی که به صلح پیوسته بودند، کنارهای تپه‌ها و کوه‌ها را می‌کندند و گفته بودند که پسته می‌شانند، اما با آن‌که بیش از پنج سال از آن زمان می‌گذرد، دیگر هیچ پسته‌ای در آن‌جا سبز نکرده و وجود ندارد و این حفره‌هایی که کنده شده بودند، سنگرهای طالبان شده است. این موضوع، که کار پروژه پسته‌شانی به شکل درست تطبیق نشده و «از رو رد» شده، می‌تواند نمونه‌ای از فساد در پروژه‌های توسعه‌ای و به ویژه در پروژه‌ی ادغام مجدد باشد. شما که در زمینه‌های توسعه کار می‌کنید، فساد چقدر در پروژه‌های توسعه‌ای در افغانستان تاثیر گذاشته است؟

داگلاس کی: در باره‌ی فساد در افغانستان می‌خواهم بگویم که کمک‌های جامعه‌ی جهانی به افغانستان، مثل یک «پایپ» است و فساد، سوراخ‌هایی است که در مسیر راه در این «پایپ» ایجاد شده است. کمک‌ها، مثل آب از این «پایپ» می‌ریزد و مقدار کافی پول برای افغانستان نمی‌رسد. یک چیز را می‌خواهیم تصریح کنم که در ۱۵ سال گذشته پول بسیار زیادی به افغانستان آمد، اما موثریتش هنوز هم زیر پرسش است. یکی از دلایلش این است که ساحه‌ی تمرکز کمک‌ها توسعه نبود، جذب‌کننده‌ی اصلی کمک‌ها بخش‌های مبارزه با تروریسم بود، هزینه برای بازداشت و پی‌گیری اسامه بن‌لادن بود. بخش زیادی از این پول‌ها در این بخش‌ها به مصرف رسیدند. شما دیدید که تیم‌های بازسازی ولایتی یا «پی.آر.تی»‌ها، در ولایت‌های مختلف کار می‌کردند. آن‌ها ظاهرا برای این بودند که برای توسعه کار می‌کنند، ولی حقیقت این بود که هدف اصلی آنان، کار در بخش‌های نظامی بود.
با این همه، چهار سالی که ما در پیش رو داریم، کنفرانس بروکسل هم روی آن تمرکز دارد، یک فرصت بسیار بزرگ و واقعی برای توسعه در افغانستان است، این چهار سال، فقط و فقط با بلندرفتن ظرفیت دولت افغانستان و کاهش فساد می‌تواند یک دوره‌ی طلایی برای توسعه در افغانستان باشد. فساد یک مشکل قابل ملاحظه‌ای را که ایجاد کرده، کاهش اعتماد مردم به نظام و به دولت است. حکومت هر قدر تلاش بکند یک پروژه‌ی بسیار کلان را راه‌اندازی بکند، تمام مردم خود را در آن پروژه دیده نمی‌توانند. تا زمانی که حکومت صاحب ظرفیت و با فساد مبارزه نشود، هر کس به‌صورت انفرادی به خودش و به منافع خودش فکر می‌کند، یعنی منافع جمعی شکل نمی‌گیرد.

۸صبح: در بسیاری موردها، شماری از کسانی که به صلح پیوسته‌اند، دوباره به جبهه‌های طالبان برگشته‌اند و این موضوع، در کنار ناکامی‌های شورای عالی صلح، دیگر ناکامی برای پروژه‌ی ادغام مجدد است. فکر نمی‌کنید یکی از دلیل‌هایی که این ناکامی را به وجود آورده، این بوده باشد که در فرایند ادغام مجدد و صلح، به خانم‌های مردان جنگجو نقش داده نشده است؟

داگلاس کی: بدون شک. یکی از عمده‌ترین و مهم‌ترین پرسش‌ها است که زنان در تمامی روندها و مراحل صلح باید نقش داشته باشند. چند سال پیش شورای امنیت سازمان ملل متحد در یک نشست فوق‌العاده مصوبه‌ای را به نام «مصوبه ۱۳۲۵» که در آن نقش زنان را در روند صلح و ادغام مجدد مشخص می‌کندتصویب کرد . دولت افغانستان و هم‌چنان بخش سیاسی سازمان ملل متحد «یوناما» حالا بالای این مساله کار می‌کنند که چطور ما ماده‌های این مصوبه را در روند صلح در افغانستان عملی بکنیم. اما یک مساله که ما از آن انکار کرده نمی‌توانیم که مشکل‌های اجتماعی و فرهنگی در افغانستان وجود دارد که همین روند را به چالش مواجه می‌کند، مقاومت‌های محلی و مقاومت‌های مردمی در این قسمت هست که سد واقع می‌شود؛ اما ما باید قدم‌به‌قدم آهسته آهسته به پیش برویم و یک روز به این مساله[ که نقش زنان در پروسه‌ی ادغام مجدد و صلح است] دست یابیم.

۸صبح: به باور شما که در جریان یک و نیم‌دهه همکار دولت افغانستان بوده‌اید، میزان حکومت‌داری چقدر در این مدت تغییر کرده؟ چی خوبی‌ها و چی بدی‌هایی به وجود آمده؟

داگلاس کی: در چند ساحه وقتی ببینیم، بسیار بهبودی آمده است. مثلا توانایی‌های تخنیکی افزایش یافته و ما نهادهای تخنیکی بسیار خوب داریم، ما بخشی از جوانان تحصیل‌کرده را در نظام داریم. در سطح معینیت‌های وزارت‌ها، ما جوانان تحصیل‌کرده را می‌بینیم که این یک دست‌آورد مهم است برای افغانستان. در ضمن، شما اگر هم‌زمان فکر کنید که در وضعیتی که صلح وجود ندارد، چطور می‌شود این کارها را بکنید. مثلا وقتی مقداری از پول می‌آید که باید در زمینه‌ی توسعه و صحت و رفاه اجتماعی به مصرف برسد، ولی هزینه‌ی جنگ می‌شود. افغانستان هنوز هم از لحاظ تامین مخارجش به کمک‌های جامعه‌ی جهانی وابسته است. البته قدم‌هایی هم برای حکومت‌داری خوب برداشته شده است، اما هنوز هم بسیار و شاید تا دوصد قدم باقی مانده که ما به سطحی برسیم که افغانستان دارنده‌ی یک حکومت‌داری خوب باشد.

۸صبح: از بس که فساد در حکومت افغانستان گسترده شده است، یک فرق و تفاوت کلان میان نهادهای سازمان ملل و نهادهای خصوصی به میان آمده است. مردم افغانستان شاید خیلی مایل استند که بدانند که سازمان ملل، در هزینه‌کردن‌ها و جلوگیری از فساد، چگونه پیش می‌رود؟ آیا حکومت افغانستان می‌تواند از این نسخه الگوبرداری کند؟

داگلاس کی: کارکردن در کشوری مثل افغانستان بدون شک پر از چالش است و «یو.ان.دی.پی» در چندسال آخر تجربه به دست داشتن یک پول هنگفت را داشت که وجود پول بسیار زیاد خود به خود فسادزا است. در این شکی نیست که در سال‌های گذشته، ما مشکل‌ها و چالش‌های زیاد در عرصه‌های شفافیت و مدیریت موثر در مصرف پول‌ها داشتیم، یکی از دلیل‌هایی که ما یکی از بزرگ‌ترین دفترها در سطح جهان استیم، پروژه‌ی پولیس ما است. ما با پولیس کار می‌کنیم، بحث پولیس‌های خیالی که بیشتر برمی‌گردد به وزارت داخله است و در بخش‌های دیگرش ما کار می‌کنیم و شفافیت را در نظر می‌گیریم. «یو.ان.دی.پی» افغانستان یکی از تنها «یو.ان.دی.پی»های جهان است که بخش مالی‌اش توسط یکی از کلان‌ترین پست‌ها در «یو.ان.دی.پی»ها مدیریت می‌شود. این مقام، «یو.ان.دی.پی»، از لحاظ پس‌زمینه‌ی تحصیلی‌اش بسیار بلند و کرسی بزرگی است. زیرا ما می‌خواهیم که بسیار به دقت بخش مالی ما بازرسی شود و تحت مدیریت باشد و بسیار خوب از آن مدیریت صورت بگیرد. ما از طریق گزارش‌دهی به کلان‌ترهای‌مان بسیار به جدیت بحث شفافیت را در مصرف پول‌مان در نظر می‌گیریم. مورد دیگری که ما توانستیم در چند سال اخیر از مشکل‌های [کم‌بود شفافیت و فساد] بیرون شویم و بتوانیم بیشتر به طرف شفافیت برویم، یا به مرحله‌ی کاملا شفاف برسیم، بحث تفتیش است که ما تفتیش‌های خود را به شکل منظم اجرا می‌کنیم. در گذشته‌ها توصیه های تفتیش دنبال نمی‌شد، اما حالا با جدیت آن را دنبال می‌کنیم و در نظر می‌گیریم که توصیه‌ای که آنان کرده بودند، نواقص را برطرف کرده یا خیر. سیستمی در دفترهای ملل متحد وجود دارد که تمام بخش‌ها را در دسته‌بندی می‌کنند و بر هر بخش شاخص‌هایی را تعیین می‌کنند. بخش منابع بشری و بخش مالی دسته‌بندی می‌شود. تا سالی که گذشت، هنوز هم بخشی از شاخص‌های ما به «رنگ سرخ» [با کم‌ترین میزان شفافیت] بود، اما خوش‌بختانه حالا در شش ماه گذشته، تمامی شاخص‌های ما آهسته آهسته به رنگ سبز [با بیش‌ترین میزان شفافیت] درآمده است و ما شفافیت را به طور ۱۰۰درصد در تمامی بخش‌های مان تامین کردیم و مایه‌ی افتخار است.

۸صبح: زمان‌بندی‌ای برای پایان کار «یو.ان.دی.پی» در افغانستان وجود دارد؟

داگلاس کی: ضرورت حضور «یو.ان.دی.پی» در افغانستان و کار این دفتر برای مردم، بستگی به توانایی‌های حکومت و مردم افغانستان دارد. هر زمانی که مردم و حکومت افغانستان به ما نیاز نداشتند، همان زمان، وقتی است که ما در افغانستان کار نخواهیم کرد که آرزو داریم هرچه زودتر این اتفاق بیفتد.
بحث دیگری که در باره‌ی زمان‌بندی وجود دارد، این است که افغانستان در حالت جنگ است. مرحله‌ی اصلی توسعه‌، پس از جنگ آغاز می‌شود، وقتی که جنگ توقف بیابد، کار برای توسعه آغاز می‌شود و آن مرحله، مرحله‌ای طولانی‌ای است که ما به خاطر انکشاف این کشور کار می‌کنیم، دولت را می‌توانیم کمک کنیم که مالیات خود را بهتر جمع‌آوری کند و نیازمند به کمک‌های جامعه‌ی جهانی نباشد و پول جمع شده از مالیات، به شکل درستش برای مردم به مصرف برسد. ضمنا دولت بتواند کشور را به شکل بسیار سالم، رهبری بکند.

۸صبح: به عنوان آخرین پرسش، از این‌که در افغانستان با دفتر توسعه‌ای سازمان ملل کار می‌کنید، چی تعریفی از کارتان دارید؟

داگلاس کی: هر زمانی که من در باره‌ی کار در ملل متحد فکر می‌کنم، سازمان ملل را به یک بیمارستان تشبیه می‌کنم که بخش‌های مختلف دارد. یک بخش‌اش هم بخش عاجل است که مثل سازمان صحی جهان، سازمان غذایی جهان، کارهای عاجل و اضطراری را انجام می‌دهند. وقتی می‌آیم به «یو.ان.دی.پی»، من این دفتر سازمان ملل را به یک زایشگاه تشبیه می‌کنم که کودکان به دنیا می‌آیند و برای بزرگ‌ساختن این کودکان، ما یک روند طولانی و کلان را نیاز داریم. بیشتر کار ما فکر می‌کنم این است که برای مردم امیدواری خلق کنیم. من اگر تعریفی از کار خود داشته باشم، یک تغییر درازمدت است. تغییر برای حکومت‌داری بهتر است. ما تلاش می‌کنیم که حکومت را قادر بسازیم که برای مردم خود زندگی بهتر فراهم و تغییر مثبت ایجاد و ضمنا مردم را به شکل درست‌ترش مدیریت و رهبری کند.
۸صبح: ممنون از این‌که وقت گذاشتید.
داگلاس کی: تشکر. بسیار تشکر.

اشتراک گذاري با دوستان :