تغییرات اقلیمی و امنیت غذایی

- احسان الله رحمانی

عملکرد انسان از طریق قطع جنگل‌ها، تشدید صنعت و تکنولوژی، ازدیاد جمعیت بر روی کره زمین، سوخت بیش از حد تیل‌های فوسیلی باعث شده تا انتشار گازهای گل‌خانه‌ای تشدید یافته و اوسط درجه حرارت کره زمین بلند برود.
ازدیاد تراکم گاز کاربن دای اکساید در اتموسفیر باعث تغییر در الگوهای اقلیمی کره زمین شده که این از پدیده به‌نام تغییر اقلیم یا Climate Change یاد می‌شود.
تغییرات اقلیمی در مناطق مختلف، تاثیرات، چالش‌ها و تهدید‌های مختلفی به وجود آورده است مانند؛ آب‌شدن یخچال‌های طبیعی در مناطق سرد و بلند‌رفتن آب سطح بحر، افزایش سیلاب‌ها و طوفان‌ها در مناطق مرطوب، امواج حرارتی دراز مدت مانند بلند رفتن درجه حرارت به صورت ناگهانی و خشک‌سالی در مناطق گرم، خشک و نیمه خشک و غیره است.
امنیت غذایی Food Security نیز یکی از چالش‌ها و تهدید‌های بسیار مهم تغییرات اقلیمی Climate Change در کشوری که دارای اقلیم خشک و نیمه‌خشک بوده و از نظر تولیدات داخلی خود‌کفا نمی‌باشد.
عوامل دیگری که این چالش و تهدید را در افغانستان تشدید می‌بخشد، شامل محدودیت جغرافیایی به خشکه، درصدی پایین جمعیت با سواد، عدم آگاهی کافی به ارتباط اهمیت مصونیت و امنیت غذایی در بین مردم،… و بالاخره هدر رفتن و ضایعات غذایی است.
به اساس گزارش سازمان بین‌الملل، یک بر سه حصه غذای تولید شده در جهان بدون این که مصرف شود، ضایع می‌شود، در حالی که حدود ۸۰۰ میلیون نفر در جهان در فقر به‌سر می‌برند و ۲۰۰ میلیون تن در قحطی کامل. پس به این معنا است که ظرفیت تولید غذا در کره زمین در صورتی که ضایع نشود، معادل ضرورت ۱۰ میلیارد نفر در جهان است.
با بلند رفتن درجه حرارت شرایط تولید نباتی بیشتر متاثر شده طوری که ضرورت آبی نباتات بلند رفته است این در حالی است که محدودیت و کمبود آب در اکثر مناطق نمی‌تواند پاسخ‌گوی این نیاز باشد.
ضرورت احساس می‌شود تا قبل از ارایه جزییات بیشتر، تعریفی از امنیت غذایی داشته باشیم:
به اساس تعریف سازمان خوراک و زراعت سازمان بین‌الملل UN-FAO امنیت غذایی عبارت از وضعیتی است که تمام مردم در همه وقت، دسترسی فزیکی، اجتماعی و اقتصادی به غذای کافی، مصون و مغذی که پاسخ‌گوی نیازهای رژیم غذایی برای یک زندگی فعال و صحتمند را داشته باشند می‌باشد.
یکی از موثرترین روش‌ها راه‌کرد توافقی Adaptive approach در برابر چالش مذکور جلوگیری از به هدر رفتن و ضایعات غذایی در سطوح مختلف تولید، پروسس و مصرف می‌باشد.
۱٫ ضایعات غذایی در سطح تولید در فارم‌های زراعتی صورت می‌گیرد که این ضایعات یا از طریق تهاجم امراض و آفات و یا از طریق فعالیت‌های بعد از برداشت محصولات صورت می‌گیرد.
کنترول امراض و آفات زراعتی می‌تواند ضایعات تولید را تا حد زیادی کنترول کند، اما کنترول ضایعات بعد از برداشت مستلزم موجودیت سردخانه‌های زراعتی و سیستم‌های مواصلاتی و ترانسپورتی است. متاسفانه از آن جایی که زراعت و تولید در مناطق روستایی افغانستان بیشتر متمرکز است، نبود سردخانه‌ها و سرک‌های اسفالت‌شده باعث می‌شود یک قسمت از محصولات تولید شده (به خصوص سبزیجات، میوه جات و محصولات حیوانی) فاسد شده و از دسترسی برای استفاده خارج می‌شود.
۲٫ در زمان پروسس مواد غذایی مقداری از مواد غذایی از بین می‌رود که این ضایعات به خاطر کیفیت متفاوت و آسیب‌دیدگی محصولات در زمان برداشت و انتقال محصولات به وجود می‌آید. اگر چه پروسس مواد غذایی در افغانستان هنوز به پیمانه وسیع گسترش نیافته، اما ضایعات پروسس را می‌توان از طریق متنوع‌سازی پروسس، به حداقل کاهش داد، متباقی را در صورت ممکن برای تغذیه حیوانات و یا تهیه کودهای عضوی استفاده کرد.
۳٫ بیشترین قسمت ضایعات غذایی مربوط به مصرف می‌باشد. عدم آگاهی از منابع طبیعی که در تولید مواد غذایی استفاده می‌شود، رسوم و عنعنات اشتباه محیطی، پایین بودن فیصدی افراد باسواد، عدم آگاهی به ارزش غذایی غذا، و دیگر عوامل باعث شده تا مقدار زیاد غذا‌ها روزانه ضایع شود. مثلا در مجالس، رستوران‌ها، مهمانی‌ها، پخت غذای بیشتر از ضرورت و به زباله‌دان انداختن غذای باقی‌مانده، میل نکردن تمام غذا در رستوران‌ها به‌هدف (سیرنمایی) که (یک فرهنگ اشتباه)، است و غیره.
برای جلوگیری از ضایعات غذایی نه تنها دولت، بلکه ملت به خصوص عملکرد انفرادی شهروندان من‌حیث مصرف‌کننده گان رول بسیار عمده‌ای را بازی می‌کند.
بنا براین با جلوگیری از ضایعات غذایی، می‌توانیم به صورت مستقیم و غیر مستقیم در مصونیت و امنیت غذایی دیگران نیز سهیم باشیم.

اشتراک گذاري با دوستان :