وزیر صحت: سکتور خصوصی در عرصه صحی قانون‌مند نشده است

- فریدون آژند

سالانه میلیون‌ها دالر مردم افغانستان صرف برای تداوی و علاج مریضی‌های مختلف به خارج از کشور انتقال می‌یابد. زیرا هنوز مردم به کیفیت خدمات صحی در داخل کشور باور ندارند. با این که در طول ۱۵ سال گذشته، سکتور خصوصی نیز در این راستا به فعالیت آغاز کرده، اما بیشترین شکایت هم از بخش خصوصی صورت می‌گیرد. فساد اداری، نظارت بر عملکرد شفاخانه‌های خصوصی و اتهام‌هایی که علیه وزیر صحت در رابطه به سوءاستفاده از موقفش مطرح است را در مصاحبه‌ای با فیروز الدین فیروز وزیر صحت در میان گذاشتم.
۸صبح: تشکر جناب وزیر صاحب از زمانی که در اختیار ۸صبح گذاشتید. نخستین سوال را از نخستین روز‌های آغاز به کار‌تان شروع می‌کنم. شما به محض ورود به وزارت صحت، اقدام

به کنار گذاشتن عده‌ای در وزارت صحت و به کار گماریدن عده‌ای دیگر کردید. دلیل این جابه جایی به این سرعت چی بود؟

فیروز: با سپاس، وقتی ما از پارلمان رای گرفتیم تعهد ما در آن‌جا این بود که می‌رویم و یک سلسله اقدامات را برای بهبود وضع صحی مردم افغانستان انجام می‌دهیم. توقع آنان نیز همین بود که ما باید با فساد اداری مبارزه کنیم. حتی در پروسه اصلاحات اداری هم وضع طوری بود که یک تعداد افراد را به‌طور غیر‌شفاف استخدام می‌کردند. با این وجود وقتی ما آمدیم یک سلسله ارزیابی‌ها را انجام دادیم. با این معنی که ارزیابی‌های ما نشان داد که یک تعداد بیشتر از پنج سال یا ده سال بر اریکه قدرت و کرسی‌های‌شان تکیه زده بودند، اما نتایج کار شان صحیح نبود. از منابع به طور درست استفاده نشده بود. منابع در آن زمان بسیار زیاد هم بود، در حالی که حالا منابع به مراتب کم‌تر است. باید از این فرصت برای مردم کار‌های زیادی می‌شد که متاسفانه به دلیل بی‌توجهی آنان هیچ کار درخوری برای مردم صورت نگرفته بود. پس از ارزیابی این‌ها، ما تصمیم گرفتیم یک تعداد از کادر‌های متخصص‌تر را بیاوریم. زیرا دولت افغانستان به یک دولت فاسد مشهور شده بود و وزارت صحت هم جز آن بود. مسلما فساد را زیر‌ساخت‌ها صورت نمی‌دهد. فساد توسط افراد و یک سلسله پروسیجر‌های بروکراتیک صورت می‌گیرد و این افراد به نفع خود از این پروسیجر‌ها استفاده می‌کنند. ما به ریاست‌جمهوری پیشنهاد دادیم که یک تعداد را که نه توانایی کاری دارند و نه به درد سیستم می‌خورند. هرچند آنان سر و صدا کردند که ما را به صورت غیرقانونی اخراج کردند. در حالی که ما به ریاست‌جمهوری پیشنهاد دادیم که این افراد به دردبخور نیستند. از سوی دیگر این افراد ادعا دارند که حدود ۲۸ نفر توسط ما اخراج شده، در حالی که این مساله درست نیست. یک تعداد قبل از آمدن ما استعفا داده و در جا‌های بهتری استخدام شده بودند، یک تعداد هم ترک وظیفه کرده و حتی تعدادی به خارج پناهنده شده بودند. در کل حدود ۱۲ – ۱۳ نفر از این گروه قبل از ما ترک وظیفه کرده بودند. ۱۴ – ۱۵ نفر دیگر را هم ما منفک نکردیم، بلکه آنان را به پست‌های دیگر نظیر مشاوریت و ریاست‌های دیگر گماردیم. یعنی در کل هیچ‌کس بی‌وظیفه نماند. به همین دلیل از ریاست‌جمهوری امر گرفتیم که این افراد تغییر کنند و افراد جدید که از هر گوشه افغانستان و نخبه‌اند جایگزین آنان شوند.

۸صبح: خوب با این تغییراتی که وارد کردید، حالا چقدر وضعیت بهتر شده، شفافیت چی مقدار به وجود آمده و چی دست‌آوردی داشته این تغییر و جا‌به‌جایی؟

فیروز: البته هنوز هم ما از وضعیت ایده‌آل به دور هستیم. ولی تغییراتی که ملموس است و به‌وجود آمده این‌ها است.
اول: در اکثریت ولایت‌های کشور شفاخانه‌ها یا به‌وجود آمده‌اند یا هم در دست ساخت‌اند. دوم: در هر ولایت کشور یک مکتب قابلگی را برای جبران کمبود قابله ایجاد کرده‌ایم. سوم: در اکثریت قریه‌ها و ولسوالی‌ها مراکز صحی را اضافه کرده‌ایم. با امکانات مالی‌ای که در دسترس داریم می‌توانیم حدود ۳۰۰ – ۴۰۰ مرکز جدید را نیز بسازیم. در بخش مبارزه با دوای بی‌کیفیت، طرحی را پیشنهاد کردیم که اداره تنظیم دوا را خواهیم ساخت. زیرا در گذشته وضعیت طوری بود که کنترول دوا توسط دو سه نهاد که مربوط وزارت صحت بودند به‌طور موازی صورت می‌گرفت و این مساله یک سردرگمی را ایجاد کرده بود. وارد‌کننده دوا و حتی فارمسیست نیز نمی‌دانست که به کدام نهاد جوابگو است و همین مساله باعث انکشاف فساد می‌شد. ما یک اداره متمرکز را در این زمینه ساختیم که هفته آینده به بهره برداری می‌رسد. هم‌چنان ما شورای طبی را ساختیم که در اصل یک فلتر است. یعنی هرکسی که در رشته طب چه در خارج و چه در داخل افغانستان تحصیل کرده باشد باید از این فلتر بگذرد، تا ما بتوانیم افرادی را به جامعه معرفی کنیم که توانایی ارایه خدمات را داشته باشند. متاسفانه در یک تعداد از فاکولته‌های خصوصی رشته طب، کیفیت درس بسیار پایین است. حتی فاکولته‌هایی‌اند که دانشجویان در آن روزانه دو ساعت درس می‌خوانند و بعد اسناد فراغت می‌آورند که گویا در رشته طب درس خوانده اند. این‌ها اقدامات و دست‌آورد‌هایی است که ما پس از ساختن تیم جدید به‌دست آورده‌ایم. در عرصه مبارزه با مرض پولیو هم ما به مراحل ختم نزدیک می‌شویم در گذشته، سالانه ده‌ها واقعه پولیو را ثبت می‌کردیم. امسال خوش‌بختانه فقط شش واقعه که چهار آن در ننگرهار و یکی در هلمند و یکی هم در قندهار ثبت شده است. در عرصه نظارت بر شفاخانه‌های خصوصی تلاش‌های خود را تشدید کرده‌ایم. هرچند به شرایط ایده‌آل نرسیدیم و زمان بیشتری نیاز است ولی با این حال پیشرفت‌های خوبی کرده‌ایم. همین چند روز قبل ما صدمین عملیات باز قلب را که تا یک سال قبل در افغانستان نمی‌شد با موفقیت انجام دادیم.

۸صبح: به تازگی علیه شما در رسانه‌ها گزارش‌های زیادی نشر شد که شما را متهم به فساد می‌کرد. جالب است که این گزارش‌ها مبتنی بر حجم گسترده اسنادی بود که از وزارت شما بیرون شده است. پاسخ شما در این رابطه چی است؟

فیروز: همان گروه از میان ۲۸ نفر چند ماهی با ما نیز همکار بودند. بیشتر اسنادی که بیرون شده جز دیپارتمنت‌های همین افراد بود. آنان برای پنهان کردن فساد خود شان طوری سند سازی کردند که اذهان عمومی مردم را مغشوش بسازند و توجه را از خود شان به طرف دیگری سوق بدهند. البته این اسناد هم اسنادی نیست که فعالیت‌های غیرقانونی را نشان بدهد. حالا هم یک تیم متشکل از اداره مبارزه با فساد و دیگر ارگان‌ها در حال بررسی همین اسناد است. من معتقدم به همان گفته معروف که «کسی را که کار پاک است از محاسبه چی باک است». من خودم از کمیته ارزیابی و نظارت اداره مبارزه با فساد، دعوت کردم که یک ارزیابی از وزارت صحت داشته باشند تا ما براساس مستندات آنان در مورد فساد یک استراتژی و طرحی برای مبارزه با فساد را به وجود بیاوریم. از روزی که این ارزیابی آغاز شده حملات علیه من نیز بیشتر شده است.

۸صبح: خوب اگر کسانی هستند که علیه شما کار می‌کنند آنان را نام ببرید.

فیروز: اکثریت آنان کسانی هستند که از وزارت اخراج شده‌اند و حالا در پی پروپاگندا می‌باشند. یک تعداد نیز در وزارت با این افراد هم‌دست‌اند و این اسناد را به هر جا انتقال داده‌اند و به ریاست‌جمهوری نیز برده اند. ولی ما بیشتر تلاش خود را برای کار اختصاص داده‌ایم و زمانی مناسبی است تا فعالیت‌ها برای بهبود وضعیت مردم را بیشتر کنیم.

۸صبح: این روز‌ها طرحی از سوی وزارت صحت مطرح شده که به (پی‌پی‌پی) مشهور شده است. می‌شود در مورد این طرح بیشتر توضیح بدهید؟

فیروز: پی‌پی‌پی طرح مشارکت دولت با سکتور خصوصی است. این سیستم در هر جای دنیا وجود دارد. زیرا سکتور خصوصی زمینه بیشتر سرمایه‌گذاری را دارد. شما می‌دانید که دولت به تنهایی نمی‌تواند در عرصه خدمات طبی سرمایه‌گذاری کند. بنا ما از سکتور خصوصی دعوت می‌کنیم که در این طرح سهم بگیرند و از امکانات دولتی برای توسعه خدمات صحی استفاده‌کننده. شما می‌دانید که سالانه حدود ۳۰۰ میلیون دالر افغان‌ها برای اخذ خدمات طبی به خارج می‌رود. زیرا در داخل کشور خدمات هنوز با استندرد برابر نیست. ما می‌خواهیم که به عوض خروج پول از کشور در داخل کشور سرمایه‌گذاری کنیم. بهترین داکتر‌ها به کشور دعوت شوند. تشخیص بهتر و دقیق‌تر شود، امکانات خوب و پیشرفته به کشور آورده شود. سکتور خصوصی برای سرمایه‌گذاری در این عرصه بهتر است. زیرا امکانات دولت برای ارایه خدمات صحی محدود است. ما با این پول موجود نمی‌توانیم دستگاه‌های مدرنی مانند سی‌تی اسکن، ام‌آر‌ای، و غیره را به کشور وارد کنیم. از داکتر‌هایی که بتوانند عملیات‌های فوق تخصصی را در کشور انجام دهند دعوت کنیم. ولی سکتور خصوصی این ظرفیت را دارد. ما با این کار دو مزیت را به دست می‌آوریم. هم پول مردم به خارج نمی‌رود و هم نیاز‌های مردم در داخل کشور رفع می‌شود.

۸صبح: همین حالا هم سکتور خصوصی در عرصه صحی فعال است. اما گاه گداری شکایت مردم از عرضه خدامت صحی توسط سکتور خصوصی بالا می‌گیرد. نظارت شما برای بالا رفتن کیفیت عرضه خدمات صحی توسط سکتور خصوصی چگونه است؟

فیروز: سکتور خصوصی در عرصه صحی، سمارق‌وار و بدون قانونمند شدن رشد کرده است. هرکس در ‌هر جایی که شده چه دکان بوده چه خانه شخصی یا حتی گاراج و سرای، رفته شفاخانه و کلنیک ساخته است. بدون آن که خدمات معیاری به مردم ارایه کند. ما در نخستین قدم شهر کابل را زیر نظارت گرفتیم. در کابل حدود ۱۲۸ شفاخانه فعال است که بعضی‌ها در دکان‌ها، خانه‌های شخصی و مارکیت‌ها ساخته شده اند. متاسفانه اکثریت این شفاخانه‌ها حداقل خدمات معیاری را ارایه داده نمی‌توانند. ما اول یک تعداد از شفاخانه‌ها را بستیم، یک تعداد را از شفاخانه به یک مرکز سراپا تنزیل دادیم. به آنان شرایطی را که وزارت در نظر دارد دادیم که خود را براساس همان معیار‌ها تنظیم کنند. در اول توقع این بود که ما با خشونت برخورد کنیم. یعنی شفاخانه‌ها را ببندیم و کار شان را تعطیل کنیم. ولی دیدیم این سیستم جوابگو نیست. حالا ما نظارت حمایوی را در پیش گرفتیم. تیم‌های ما روزانه به شفاخانه‌های خصوصی مراجعه می‌کنند و هدایات لازم را برای بهبود وضعیت به آنان ابلاغ می‌کنند. در شهر‌های هرات، مزار شریف، ننگرهار و قندهار هم این سیستم را پیش بردیم. شرایط به ایده‌آل نرسیده ولی بهبود پیدا کرده است. ولی مراکزی که به هیچ معیاری برابر نبود را بستیم و جواز شان را نیز از نزد شان گرفتیم. شفاخانه‌هایی‌اند که در رسانه‌ها تبلیغات گسترده دارند، ولی وقتی به شفاخانه مراجعه کردیم هیچ چیزی نداشتند. ما گفتیم همان پولی را که به تبلیغات اختصاص دادید به بهتر شدن کیفیت کار تان اختصاص بدهید.

۸صبح: به‌عنوان آخرین سوال، گاه‌گداری گزارش‌هایی از انتشار امراض واگیر، مانند انفولانزای مرغی، گاوی و غیره جهان را تکان می‌دهد و هشدار‌ها برای کشور‌ها که برای جلوگیری از شیوع آن باید تلاش بیشتر کنند شروع می‌شود. در افغانستان با توجه به کیفیت پایین خدمات صحی روی مقابل با این گونه امراض واگیر دار چی تدابیری اندیشیده شده؟

فیروز: واقعات امراض ساری چه به شکلی که از خارج وارد افغانستان شود و چه به شکلی که از افغانستان خارج برود، همیشه یک بحث و نگرانی است. ولی خوشبختانه تا هنوز چنین وضعیتی در افغانستان مشاهده نشده است. واقعاتی نظیر ملاریا یا توبرکلوز که آن‌ها نیز واقعات واگیرداراند، بوده ولی به ندرت. ما برای جلوگیری از شیوع چنین واقعات در داخل کشور چند راهکار داریم. زمانی که متوجه شویم اپیدمی در منطقه‌ای شکل گرفته و امکان ورود آن به کشور است. سریعا تیم‌هایی را در میدان‌های هوایی تنظیم می‌کنیم که با کسانی که وارد کشور می‌شوند مصاحبه می‌کنند. اگر مشکلی مشاهده شد سریعا به قرنطین فرستاده می‌شوند. هم‌چنان امکانات و دستگاه‌هایی از سوی سازمان صحی جهان به ما کمک شده که سریعا ویروس‌ها را تشخیص می‌دهد. در راه‌های ورودی کشور تیم‌هایی وجود دارد که نظارت می‌کنند بر رفت و آمد‌ها. هم‌چنان با کشور‌های همسایه روابط نزدیکی ایجاد کردیم که معلومات را در این زمینه‌ها با همدیگر تبادله می‌کنیم. اگر در کشور همسایه مرضی رشد می‌کند ما براساس میکانیزمی که ساختیم مشترکا با آن مبارزه می‌کنیم. در مورد مرض ایدز نیز خوشبختانه در کشور ما این مشکل آنقدر حاد نیست. به دلیل فرهنگ و اعتقادات ما این مرض رشد نکرده تنها در میان معتادان آنهم به دلیل استفاده مشترک از یک سرنگ می‌توان انتقال ایدز را تماشا کرد. به صورت کل ما هنوز با مشکل اپیدمی روبه‌رو نشده‌ایم.

اشتراک گذاري با دوستان :