آیا پاکستان کنار زده می‌شود؟

- سیدمهدی پارسا

بارک اوباما، رییس‌جمهور امریکا، با موافقت بر خواست نظامیان این کشور مبنی بر تشدید حملات علیه گروه‌های تروریستی در افغانستان، پیام روشنی به پاکستان فرستاد که در صورت پایان‌ندادن به حمایت از گروه‌های تروریستی، امریکا در کنار افغانستان خواهد ایستاد. در همین حال، چندی قبل کانگرس امریکا برخی از کمک‌های این کشور را به مبارزه جدی پاکستان با گروه حقانی و تحویل‌دهی «شکیل آفریدی» مشروط ساخت. هم‌چنین امریکا، فروش جنگنده‌های «اف-۱۶» خود به پاکستان را نیز متوقف کرد. در حال حاضر ظاهرا امریکایی‌ها، بیشتر تمایل دارند که با هندی‌ها روابط نیکی داشته باشند و پاکستان را به حاشیه بکشانند. گشودن دروازه‌های امریکا به‌روی هند، مشخص می‌سازد که امریکایی‌ها دیگر از روابط و بازی‌های چندگانه‌ی پاکستان خسته شده‌اند. پاکستان اکنون در حالت خوب اقتصادی قرار ندارد و هم‌زمان، از گروه‌های تروریستی حمایت می‌کند. در این مقطع زمانی، فشارهای امریکا بر پاکستان که حامی تروریستان است، می‌تواند کارساز باشد. اما، در صورت قطع کمک‌هایی که قرار است در سال روان – توسط صندوق بین‌المللی پول به اجرا درآید – امریکا می‌تواند فشار مضاعفی بر پاکستان وارد کند. در نخستین روزهای تصویب صلاحیت‌های نیروهای امریکایی برای مبارزه جدی با گروه‌های هراس‌افگن، پاکستانی‌ها نیز متوجه شدند که دوری از امریکا به نفع‌شان نیست. سنای این کشور تصمیم به‌برگزاری یک جلسه ویژه برای تجدید نظر در سیاست خارجی پاکستان دارد. از سویی هم تعدادی از مقام‌های بلند‌پایه‌ی این کشور به «راولپندی» مرکز «آی‌اس‌آی» رفته و با راحیل شریف در این رابطه گفتگو کرده‌اند. افزون بر این‌ها، سرتاج عزیز نیز اعلام کرد که نیاز است تا پاکستان براساس منافع امریکا، در سیاست خارجی خود تجدید نظر داشته باشد.
هندی‌ها پنجمین کشور حمایت‌کننده افغانستان بعد از امریکا، انگلیس، آلمان، جاپان و اتحادیه اروپا استند که نقش بارزی در بازسازی افغانستان ایفا کرده‌اند. به این لحاظ، غربی‌ها دیدگاه مثبتی نسبت به این کشور دارند و به گسترش روابط نیک با این کشور علاقه‌منداند، تا بتوانند فشار بر پاکستان را افزایش بدهند. امریکایی‌ها برای ساخت بندر چابهار، عکس‌العملی نشان ندادند، این نشان می‌دهد که تمایل به تقویت نقش هند در افغانستان دارند. در عین حال، سفر اخیر نرندرا مودی به امریکا و سخنرانی وی در کنگره آن کشور، بیشتر متمرکز بر موضوع افغانستان بود. این به نحوی می‌تواند نقشی در دستور تازه‌ای اوباما داشته باشد.
در عین حال، بیشترین عملیات تجسسی و حملات هوایی توسط پهپاد را سازمان «سیا»ی امریکا مدیریت می‌کند. اما کشتن ملا منصور آن‌هم در خاک پاکستان، به‌همکاری نیروهای افغانستان، نشان می‌دهد که در کنار «سیا»، نیروهای افغانستان نیز وارد کارزار شده‌اند. با این‌ حال می‌توان گفت که امریکایی‌ها به‌دنبال هدف‌گیری مهره‌های مهم طالبان و گروه‌های هراس‌افگن دیگر که توسط پاکستان و دیگر جناح‌ها حمایت می‌شوند، استند . تصمیم جدید کاخ سفید، به ادامه‌ی کشتن ملا منصور، این انگیزه را قوت بخشیده است که امریکا دوست ندارد بار دیگر از طریق افغانستان، امنیتش مورد تهدید قرار گیرد و اعتبار خود را در جنگ با طالبان و القاعده از دست بدهد.
در همین حال، فشارها بر پاکستان در زمانی افزایش می‌یابد که همواره این کشور، امریکا و افغانستان را به‌گونه‌های مختلف، بازی داده است. چندین ماه از آغاز نشست‌های چهارجانبه صلح می‌گذرد، اما این نشست‌ها، بدون کدام دست‌آوردی به پایان و به بن‌بست رسیده است. در عین حال، حکومت افغانستان در یک‌ونیم سال گذشته، از تمام امکانات خود برای راضی‌کردن پاکستان استفاده کرده است. اما این تلاش‌ها بی‌نتیجه مانده‌اند.
بدون شک، تقویت گروه‌های تروریستی در منطقه، خطر جدی بر پاکستان نیز به حساب می‌آید. در سال‌های ۱۳۸۸، تحریک طالبان دره‌ی سوات را برای شش ماه به تصرف خود درآوردند. (دره سوات در ۶۰-۷۰ کیلو متری اسلام‌آباد قرار دارد). هم‌چنین، هر از گاهی، پاکستان گواه حمله‌های انتحاری مرگبار است که نشان می‌دهد که این کشور در آتش افروخته‌ی خود، می‌سوزد.
پاکستانی‌ها با تزریق دالرهای کمک‌شده توسط امریکا به هراس‌افگنان در یک‌ونیم دهه‌ی گذشته، جان هزاران امریکایی را گرفت و ماموریت غربی‌ها را به چالش کشید و افزون بر آن، باعث تقویت گروه‌های ناپیدا شد. اکنون پانزده سال از آمدن امریکا به افغانستان می‌گذرد و میلیاردها دالر در افغانستان به مصرف رسیده است. اما اینک دوباره گروه‌های تروریستی در منطقه فعال شده‌اند. براساس گزارش‌ها، نیروهای القاعده دوباره در مناطق مرزی افغانستان با پاکستان، اردوگاه‌های خود را ایجاد کرده‌اند. داعش هم هنوز با آن که تضعیف شده، حضور دارد. گروه حقانی و طالبان یک‌جا شده‌اند. حاکمیت طالبان بر بخش‌هایی از خاک کشور ادامه دارد. کشت مواد مخدر افزایش یافته است. افغانستان را گروه‌های هراس‌افگن به‌عنوان مرکز خود برای برنامه‌ریزی تهدید جهان می‌دانند.
این در حالی است که قدرت‌هایی چون امریکا و ناتو در افغانستان حضور دارند.
امریکا همواره از پاکستان خواسته است تا گروه حقانی را هدف قرار دهد، اما، این گروه نه تنها که هدف گرفته نشده، بل با نفوذ همیشگی پاکستان بر طالبان، به‌عنوان معاون گروه طالبان مقرر شده است. با این حال، دیده می‌شود که پاکستان تمایلی برای کنارزدن گروه‌های هراس‌افگن زیر حمایتش ندارد و برای منافع خود در منطقه، در پی ویران‌گری است.
دیده می‌شود که امریکا پاکستان را در منطقه به انزوا رانده و به‌دنبال شریک استراتژیک دیگر یعنی هند است. استقبال سناتوران امریکایی از نرندرا مودی، نشان می‌دهد که دیدگاه‌ها نسبت به پاکستان تغییر کرده و آن کشور همانند قبل دوست استراتژیک امریکا در منطقه نیست. پاکستان با حمایت‌های خود از گروه‌های هراس‌افگن، آهسته آهسته به قرارگرفتن در لیست کشورهای حامی تروریسم نزدیک شده است.

اشتراک گذاري با دوستان :