قطع خود‌سرانه درختان دانشگاه کابل

- مریم حسینی

منابعی از داخل دانشگاه کابل به روزنامه ۸صبح گزارش داده‌اند که درختان این دانشگاه به‌صورت خودسرانه و از سوی کارمندان بخش خدمات این دانشگاه قطع می‌شوند و برای سوخت مورد استفاده قرار می‌گیرند.
این منابع که نخواسته‌اند نام‌شان افشا شود، می‌گویند: درختان در برخی از بخش‌های این دانشگاه پوست می‌شوند تا خشک شوند. در برخی بخش‌های دیگر، شاخه‌های تازه و نازک درختان کهن‌سال بریده می‌شوند. و حتا درختان کهن‌سال و قطور اما خشک نشده قطع شده‌اند تا این‌که به خارج از دانشگاه منتقل شوند.
خبرنگار بخش محیط‌زیست روزنامه ۸صبح برای تایید و یا رد این گزارش به دانشگاه کابل رفت.
دانشگاه کابل، سر‌سبز، زیبا و با طراوت صبح‌گاهی عجین شده بود. برگ درختان تازه و شنبم زده به‌نظر می‌رسیدند و هوای دل‌کشی را برای تنفس سالم و به دور از دود و دم و غبار و خاک، ایجاد کرده بودند. دانشجویان در رفت‌و‌آمد بودند. شعف و شادی از چهره‌های آنان در داخل محوطه دانشگاه کابل به خوبی نمایان بود.
اگر گزارش رسیده به ۸صبح مبنی بر قطع درختان دانشگاه کابل درست از آب در می‌آمد، تامل و تاثر زیادی را بر جای می‌گذاشت. زیرا این کار در جایی رخ می‌داد که قرار است همکار علمی ‌دولت و اداره‌های مربوطه که حفظ و پاسبانی از محیط‌زیست را به‌عنوان یک فعالیت سبز در پالیسی و برنامه‌های خود گنجانیده‌اند، باشد.
دانشگاه کابل علاوه بر این‌که یکی از معتبرترین دانشگاه‌ها در زمان‌های پیش از جنگ‌های داخلی شمرده می‌شد، یکی از سر‌سبز‌ترین و با‌طراوت‌ترین مکان‌ها در شهر کابل به شمار می‌رفت و اکنون نیز با بازسازی و احیای مجدد، با آن‌که اعتبار علمی ‌سابقه را در سطح دنیا ندارد، اما هم‌چنان یکی از سر‌‌سبزترین نقاط کابل به شمار می‌رود.
به‌گفته یکی از استادان انجنیری دانشگاه کابل، مساحت این دانشگاه در حدود ۸۰ جریب زمین است که در دامنه‌های کوه علی‌آباد در غرب کابل قرار دارد. با توجه به تغییرات اقلیمی و پیامدهای منفی آن چون خشک‌سالی و کم‌آبی، زراعت، پوشش گیاهی و درختان، نیازمند توجه اساسی مسوولین چه در داخل دانشگاه کابل و چه از سوی نهادهایی که برای احیا و سازگاری و کاهش اثرات منفی تغییر اقلیم در کشور فعالیت می‌کنند، است.
افغانستان با آن‌که در ایجاد پدیده تغییر اقلیم، سهمی نداشته است، اما کارشناسان زیست‌محیطی می‌گویند نباید این را بهانه‌ای برای دست روی دست گذاشتن قرار داد و کاری برای مبارزه و رویارویی همه‌جانبه با تغییر اقلیم که دامنه‌اش روز به روز گسترده‌تر می‌شود، نکرد یا منتظر کمک‌های خارجی ماند. باید در این روند، به نقش مردم و نهادهای علمی ‌بیشتر توجه شود. تا یک بسیج محلی همگانی بر‌اساس معیارهای شناخته‌شده جهانی، برای مقابله با تغییر اقلیم در کشور ایجاد شود، زیرا دولت به تنهایی توانایی رویارویی با این پدیده را ندارد.
برای مقابله با تغییر اقلیم، کارها و فعالیت‌های محلی و مردمی ‌از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند. کارها و فعالیت‌هایی که زیاد به چشم نمی‌آیند، اما می‌توانند گامی ‌بزرگ برای کاهش اثرات منفی این پدیده جهانی باشند.
بنابراین قطع هر درخت، می‌تواند به خشک‌سالی و گستردگی دامنه بیابان‌زایی در کشور کمک کند. به‌خصوص قطع درخشان در دانشگاه کابل که قرار است به‌عنوان همکار علمی ‌اداره‌های دولتی برای رویارویی با اثرات منفی تغییر اقلیم در نظر گرفته شود، قابل اغماض و چشم‌پوشی نیست.
در همین حال اما مصطفی حسنی استاد در دانشکده محیط‌زیست دانشگاه کابل، در گفتگویی با روزنامه ۸صبح به قطع درختان در این مکان دید مثبت داشته و می‌گوید باید اثرات محیط‌زیستی برای شروع پروژه‌های جدید در دانشگاه کابل در نظر گرفته شود.
حسنی می‌گوید قطع درختان در داخل دانشگاه، دو سه سال پیش از سوی کارمندان بخش خدمات صورت می‌گرفت. بعد از ظهرها برخی از کارمندان بخش خدمات درختان قطع شده را به خارج از دانشگاه با بایسکل و موترسیکل و حتا موتر انتقال می‌دادند اما پولیس دروازه دانشگاه کابل مانع این کار شد. در حال حاضر، این کار انجام نمی‌شود. ولی اسناد و شواهد رسیده به روزنامه ۸صبح نشان می‌دهند که قطع درختان در داخل دانشگاه کابل به تازگی نیز صورت گرفته است.
اما حسنی می‌گوید: «در برخی موارد ضرورت ایجاب می‌کند که اگر ساحه پوشیده است، به دلایل امنیتی و سر‌سبزی مدیریت شده محیط دانشگاه، درختان قطع شده و یا شاخ و برگ اضافی آن‌ها بریده شود. و این کار را ممکن است آمریت بخش خدمات دانشگاه کابل انجام بدهد. این کار ممانعتی برای جنگل‌زایی نیست. قطع نوده‌های درختان در قسمت‌های پایینی درختان از سوی آمریت خدمات دانشگاه، گاهی اوقات ضرور است. این کار در کوتاه‌مدت، هیچ ضرر محیط‌زیستی برای آن ساحه ندارد و گاهی درختان برای برنامه‌های توسعه‌ای دانشگاه کابل قطع می‌گردنند و من به‌عنوان کارشناس در این باره، هیچ دیدگاه منفی ندارم. چون بعد از یکی دو سال دوباره باید ساحه تخریب شده را به ساحه سبز تبدیل بکنیم. ما باید گزینه‌های بهتر را بسنجیم اگر یک درخت مانع فعالیت‌های ما شود، باید ارزیابی کرد که کدامش بیشتر به نفع ما است.»
وی می‌گوید: «دانشگاه کابل جنگل نیست و ما می‌توانیم در ایجاد زیبایی و سر‌سبزی آن مداخله کنیم و حتا گاهی لازم می‌شود که برای جلو‌گیری از امراض، درختان را قطع کنیم و گاهی درختان را برای استفاده از چوب‌شان قطع کنیم تا بتوانیم برای تولید کاغذ و سوخت از آن استفاده کنیم.»
با آن‌که این استاد دانشکده محیط‌زیست دانشگاه کابل با قطع درختان در هنگام ضرورت موافق است و به‌دنبال سنجش و گزینش موارد بهتر برای زیست انسان‌ها است، اما برخی از کارشناسان منابع طبیعی می‌گویند درختان نقش به سزایی در پاکی هوا و زندگی سالم‌تر انسان‌ها دارد. شرایط طبیعی و پدیده تغییر اقلیم ایجاب می‌کند که افغانستان کمربندهای سبز بیشتری را با غرس انواع درختان مقاوم در اطراف خود ایجاد کرده و باید از داشته‌های سبز خود ولو یک درخت به خوبی مراقبت کند.
اما لازم بود برای تایید یا رد این‌که درختان در دانشگاه کابل قطع می‌شوند، با وجود شواهد، صحبت‌های آمر بخش خدمات دانشگاه نیز گرفته شود.
در داخل دانشگاه کابل در جاده‌ی ریاست این دانشگاه، دو‌صد متر مانده به بخش آمریت خدمات در دست چپ، درختی با قطر یک‌و‌نیم تا دو متر قطع شده و در پیاده‌رو گذاشته شده بود. هنوز شاخه‌های تازه سبزشده و نورسش بر تنه‌ی تنومند درخت ۷۰ ساله خود‌نمایی می‌کرد. عمر درخت در گفتگوی تند با آمر خدمات دانشگاه کابل دقایقی بعد معلوم شد.
آقای ناقرار در ابتدا قطع درختان در داخل دانشگاه کابل را تکذیب کرد و گفت قطعا چنین کاری در دانشگاه کابل صورت نمی‌گیرد. ولی وقتی خبرنگار ۸صبح همان درخت تنومند قطع شده سر راه را به‌عنوان شاهد آورد، آقای ناقرار، قرار از کف داد. بر‌آشفت و با عصبانیت زیاد به قوماندان دروازه دانشگاه کابل زنگ زد و از او خواست تا سربازی را برای اخراج خبرنگار ۸صبح به آمریت خدمات روان کند.
اما آقای ناقرار وقتی کمی ‌به خود آمد و قرار از کف‌رفته‌اش را کمی ‌بازیافت، خطاب به خبرنگار ۸صبح گفت: «تو چطور بدون ارایه کردن هیچ‌گونه اسنادی می‌خواهی با من مصاحبه کنی. من بدون اسناد با تو مصاحبه نمی‌کنم. من یک شهروند عادی نیستم که تو آمدی و می‌خواهی من با تو مصاحبه کنم. خبرنگار ۸صبح گفت که به ریاست دانشگاه کابل رفته و آن‌ها در جریان این مصاحبه قرار دارند و خودشان خواسته‌اند که با آمر بخش خدمات در مورد قطع شدن درختان دانشگاه کابل گفتگو شود، اما آقای ناقرار گفت تا سند نباشد اگر پدرم هم باشد، مصاحبه نمی‌کنم. این راز دانشگاه است که ما درخت را قطع می‌کنیم یا نمی‌کنیم، درخت می‌نشانیم یا نمی‌نشانیم. محیط را درست نگهداری می‌کنیم یا نمی‌کنیم. من گپ هیچ‌کسی را قبول نمی‌کنم. من هرگز با این کارت خبرنگاری با تو مصاحبه نمی‌کنم.»
آقای ناقرار گفت: «درخت افتاده سر راه که تو دیدی درخت ۷۰ ساله‌ای است که آن را شمال انداخته است.» این در حالی است که آثار برش بر تنه درخت با اره هویدا بود و این درخت از جای دیگری به این نقطه انتقال داده شده بود. اما آقای ناقرار بر سخن خود در حضور دیگران پافشاری داشت و می‌گفت این درخت را شمال سرنگون کرده است.
اینک در اتاق آقای ناقرار دونفر دیگر از اداره مبارزه با فساد اداری آمده بودند و سربازی که قوماندان دروازه روان کرده بود، نیز حضور داشت و شاهد این گفتگوی غیر‌رسمی‌، اما در حال ضبط بودند.
این گفتگو به نتیجه‌ای نرسید و آمر خدمات دانشگاه کابل که موهای سر و ریش بلند خود را سیاه رنگ کرده بود و فقط موهای شقیقه‌های خود را سفید باقی گذاشته بود، خود را بالاتر از آن می‌دید که با زنی خبرنگار درباره موضوعی مهم اما لو رفته، مصاحبه کند.
اما تنه درخت افتاده در اثر وزش شمال، باید حالا خاطره بدی را برای آمر خدمات دانشگاه کابل ساخته باشد. به یادش بیاورد که دموکراسی که او گفت آن را قبول ندارد کار خود را در بخش ارایه گزارش‌دهی و داشتن دیدگان ناظر به خوبی انجام می‌دهد.

اشتراک گذاري با دوستان :