اهداف حداقلی اصلاح‌طلبان

- فردوس

گزارش‌های ابتدایی نشان می‌دهد که میزان مشارکت شهروندان ایران در انتخابات مجلس نمایند‌گان و مجلس خبر‌گان این کشور بسیار بالا بود. سیاستمداران مربوط به جناح‌ اصلاح‌طلب و هم‌چنان سیاستمدار‌های نزدیک به رییس‌جمهور محمد حسن روحانی نقش مهم در بسیج مردم ایران داشتند. محمد خاتمی، ‌رییس‌جمهور پیشین ایران با فراخواندن مردم به پای صندوق‌های رای، موج کلانی خلق کرد. دعوت او از مردم برای رای‌دهی، میزان مشارکت در انتخابات را بالا برد. آقای محمد خاتمی‌ در دوم جوزای ۱۳۷۶ با رای بیست میلیونی به ریاست‌جمهوری ایران رسید. پس از همین انتخابات اصلاح‌طلبی به یک جنبش اجتماعی در ایران بدل شد.
همین جنبش اصلاح‌طلبی در انتخابات ۱۳۸۸ از نامزدی میرحسین موسوی حمایت کرد. جنبش سبز هم از دل جنبش اصلاحات برآمد. محمد خاتمی ‌از همان سال ۱۳۷۶ تا حال چهره‌ی محوری اردوی اصلاح‌‌طلبان باقی مانده است. به قول یک روزنامه‌نگار ایرانی محمد خاتمی‌ چنان محبوب است که «وقتی لب تر می‌کند، موج خلق می‌شود.»
هاشمی‌ رفسنجانی سیاستمدار پرقدرت دیگر ایرانی که از چهره‌های مهم جناح معروف به «اعتدالیون» است، هم فهرستی از نامزدان مورد حمایتش بیرون داد و از هوادارانش خواست در انتخابات شرکت کنند. آقای رفسنجانی از چهره‌های کلیدی انقلاب ۱۳۵۷ ایران بود. اما از سال ۱۳۸۸ به این‌سو اختلاف‌نظرهای او با آقای سید علی خامنه‌ای رهبر ایران، رسانه‌ای شد. او در انتخابات پرماجرای ۱۳۸۸ از موضع آقای خامنه‌ای حمایت نکرد. آقای خامنه‌ای در همان سال، محدودیت‌های بر آقای رفسنجانی وضع کرد. به‌عنوان مثال آقای رفسنجانی دیگر اجازه ندارد خطبه‌های نماز جمعه تهران را بخواند.
آقای رفسنجانی در شروع پیکارهای انتخاباتی امسال هم از نامزدی احتمالی حسن خمینی نوه مرحوم روح‌الله خمینی بنیان‌گذار نظام جمهوری اسلامی ‌ایران حمایت کرد. اما «شورای نگهبان قانون اساسی ایران» که صلاحیت‌های نامزدان انتخابات را بررسی می‌کند، حسن خمینی را واجد صلاحیت شرکت در انتخابات تشخیص نداد.
گفته می‌شود که داکتر محمد‌حسن روحانی، رییس‌جمهور کنونی ایران هم به نحوی با جناح اعتدالیون که آقای رفسنجانی چهره ‌محوری آن است گرایش دارد. آقای حسن روحانی خودش هم نامزد عضویت مجلس خبر‌گان در انتخابات دیروز بود. گزارش‌های ابتدایی نشان می‌دهد که هاشمی ‌رفسنجانی و آقای محمدحسن روحانی در صدر فهرست نامزدان برنده ‌مجلس خبر‌گان هستند. مجلس خبر‌گان ایران وظیفه دارد تا در صورت فوت رهبر یا مبتلا شدن او به مرض لاعلاج، از میان عالمان دینی زبده، یکی را به‌عنوان رهبر برگزیند.
از آن‌جایی که سن رهبر کنونی ایران، بالاتر از هفتاد است، انتظار می‌رود مجلس خبرگانی که در نتیجه ‌این انتخابات شکل می‌گیرد، نقش مهمی ‌در سیاست ایران در پنچ تا هفت سال آینده، بازی کند. پیش از برگزاری انتخابات سیاستمداران مشهور ایرانی در مورد صلاحیت‌های مجلس خبر‌گان و نحوه گزینش جانشین احتمالی آقای خامنه‌ای سخنان ضد و نقیض بر زبان راندند. برخی از سیاستمداران از جمله آقای رفسنجانی از به میان آمدن «شورای رهبری» در صورت فوت آقای خامنه‌ای صحبت کردند. اما عده‌ای دیگر می‌گویند که وظیفه مجلس خبر‌گان در آینده، «کشف رهبر» و حمایت از او است. برخی از سیاستمداران از «رد صلاحیت‌های گسترده‌ی نامزدان جناح‌های اصلاح‌‌طلب و اعتدالیون» از سوی شورای نگهبان انتقاد کردند و این شورا را به برخورد جانبدارانه متهم کردند.
آقای حسن روحانی و هاشمی ‌رفسنجانی هم پیش از برگزاری انتخابات به تلویح شورای نگهبان را به حمایت ضمنی از جناح تندرو حاکمیت ایران متهم کرده بودند. اعضای شورای نگهبان مفتی‌ها و حقوق‌‌دانانی هستند که آقای خامنه‌ای آنان را به عضویت این شورا منصوب می‌کند.
دولت آقای روحانی و مجموع جناح اعتدالیون که از حمایت اصلاح‌طلبان نیز برخوردار‌اند، دست‌آورد‌های کلانی در بهبود وضعیت اقتصادی و سیاست خارجی داشتند. حکومت آقای روحانی با غرب روی برنامه‌های اتومی ‌ایران به توافق رسید. این توافق سبب شد که سایه سنگین جنگ از سرایران پس شود. هم‌چنان این توافق سبب شد که اروپا، امریکا، جاپان و کانادا تحریم‌های اقتصادی ایران را لغو کنند. لغو تحریم‌ها اقتصاد ایران را رونق بخشید و موضع این کشور را در جامعه جهانی تقویت کرد. این دست‌آورد‌ها میزان حمایت اجتماعی از حکومت حسن روحانی را بالا برد و نتایج ابتدایی انتخابات مجلس خبر‌گان بازتاب همین امر است.
رویداد جالب دیگر در انتخابات ایران استراتژی جناح اصلاح‌طلب بود. شورای نگهبان قانون اساسی ایران بسیاری از نامزدان جناح اصلاح‌طلب را رد صلاحیت کرد. اما این جناح بدون این‌که دست به برپایی همایش‌های خیابانی بزند یا سروصدا راه بیندازد، یک استراتژی حذفی تدوین کرد. براساس این استراتژی اصلاح‌طلبان تصمیم گرفتند با رای دادن به نامزدان معتدل، از میزان رای سیاستمدارانی که نمونه تندروی محسوب می‌شوند، کم کنند.
اصلاح‌طلبان آقایان احمد جنتی، مصباح یزدی و محمد یزدی را نمونه‌های تندروی می‌خوانند. این سه نفر شخصیت‌های قدرتمندی در ایران هستند، نفوذ مذهبی و سیاسی دارند و با برنامه‌های دولت حسن روحانی از جمله تفاهم با غرب، مخالفت می‌کنند. اصلاح‌طلبان از این سه نفر به مثلث جیم تعبیر می‌کنند و انتظار دارند که آنان در انتخابات مجلس خبر‌گان رای کم‌تری بیاورند.
اصلاح‌طلبان با مشارکت گسترده در انتخابات تلاش کردند، به حداقل خواست‌های‌شان برسند. جناح اصلاح‌طلب با آن‌که دارای پشتوانه اجتماعی و مبنای نظری محکم است، نمی‌خواهد با راه‌اندازی همایش‌های خیابانی و روش‌های پرهزینه دیگر مطالبات حداکثری خود را مطرح کند. بلکه این جناح در شرایط موجود به دستیابی به حداقل مطالبات خود بسنده کرده است. حمایت از نامزدان نزدیک به رییس‌جمهور حسن روحانی و جلوگیری از پیروزی مطلق تندروها اهداف اصلی، جناح اصلاح‌طلب بود، به‌نظر می‌رسد که این جناح به این دو هدف کلیدی‌اش رسیده است.
جناح اصلاح‌طلب ایران، خودش را وارث یک قرن مشروطه‌خواهی در این کشور می‌داند.

اشتراک گذاري با دوستان :