تاپی؛ فراتر از یک پروژه بزرگ اقتصادی

- منبع: العربیه برگردان: ضیا صادق

رهبران ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند روز دوشنبه بیست‌و‌سوم قوس، پروژه ۱۰ میلیارد دالری پایپ‌لاین گاز تاپی را افتتاح کردند. این پروژه برعلاوه این‌که کمبود انرژی کشورهای آسیای جنوبی را رفع می‌کند، سبب کاهش تنش‌ها بین کشورهای عضو این پروژه خواهد شد. قربان قلی‌بردی محمدوف، رییس‌جمهور ترکمنستان، اشرف‌غنی رییس‌جمهور افغانستان، نواز شریف نخست‌وزیر پاکستان و محمد حامد انصاری معاون رییس‌جمهور هند، در محفلی که در صحرای قراقروم در قسمت جنوب‌شرقی شهر ترکمن ماری برگزار شده بود، کار پروژه گاز ترکمنستان- افغانستان- پاکستان- هند را افتتاح کردند. رییس‌جمهور ترکمنستان طی سخنانی گفت: «امروز ما شاهد یک رویداد مهم و تاریخی بودیم و کار پروژه بزرگ پایپ‌لاین گاز تاپی را افتتاح کردیم».
به‌گفته کشور ترکمنستان، انتظار می‌رود کار ساخت پایپ‌لاین بزرگ گاز تاپی، با ظرفیت انتقال سالانه ۳۳ میلیارد متر‌مکعب گاز، الی سال ۲۰۱۸ تکمیل گردد. اگرچه کشورهای همسایه مثل افغانستان- پاکستان و هند- پاکستان در گذشته روابط پرتنشی داشتند، اما کابل، اسلام‌آباد و دهلی جدید، به‌طور مکرر از تعهدات خود نسبت به راه‌اندازی این ‌پروژه اطمینان داده‌اند. رهبران چهار کشور عضو پروژه تاپی روز دوشنبه، این پایپ‌لاین را یک پروژه سیاسی خواندند که باعث استحکام روابط میان کشورهای منطقه خواهد شد. نواز شریف، نخست‌وزیر پاکستان در جریان افتتاح این‌پروژه گفت: «پروژه پایپ‌لاین گاز تاپی، سبب به‌وجود آمدن صلح و تشویق تجارت بین کشورهای منطقه خواهد شد.»
معاون رییس‌جمهور هند نیز در این نشست بیان داشت: «تاپی در مقیاس و اندازه‌گیری اهمیت بیشتر از یک پروژه اقتصادی را دارد و نخستین‌ گام برای وحدت کشور‌های منطقه می‌باشد.» اشرف‌غنی رییس‌جمهور افغانستان نیز در محفل افتتاحیه گفت که راه‌اندازی این پروژه، اراده سیاسی کشورهای شرکت‌کننده را نشان می‌دهد. او گفت: «ما متعهد به توسعه پایدار در داخل کشورهای منطقه هستیم، این مهم تنها در صورتی که ما با یک‌دیگر هماهنگی و همکاری داشته باشیم، امکان‌پذیر خواهد بود.»
آگاهان مسایل انرژی می‌گویند پروژه تاپی این ظرفیت بالقوه را دارد تا سبب گسترش روابط بین کشورهای عضو این پروژه گردد. چارلس هیندری، وزیر اسبق انرژی بریتانیا گفت: «تاپی به‌خاطر تنش‌های دوجانبه بین کشورهای عضو این پروژه، می‌تواند یک پروژه پر‌چالش باشد.» آقای هیندری ماه گذشته در جریان کنفرانس انرژی در عشق آباد پایتخت ترکمنستان به خبرگزاری فرانسه گفت: «اما من فکر می‌کنم که چنین پروژه‌های بزرگ و مشترک از نظر جغرافیای سیاسی و به‌دلایل منافع مشترکی که برای کشورهای عضو دارد سبب متحد شدن آن‌ها می‌شود.» قربان قلی بردی محمدوف، روز دوشنبه هم‌چنان گفت که آن‌ها فاز سوم توسعه میدان گازی گلکنش را که گاز پروژه تاپی را تهیه می‌کند نیز آغاز کرده‌اند. به‌گفته او، توسعه فاز بعدی، میدان گازی گلکنش، که دومین میدان گازی بزرگ در جهان محسوب می‌شود، توسط کنسرسیومی از شرکت‌های ترکی و جاپانی نظارت خواهد شد.
در حالی که پروژه تاپی راه‌اندازی شده است، اما در مورد این پروژه تردید‌هایی نیز وجود دارد که هزینه آن را افزایش می‌دهد. این تردیدها شامل وضعیت بد امنیتی و عدم سرمایه‌گذاری‌های بزرگ تجارتی روی این پروژه می‌باشد و در مواردی مانع خوشبینی‌ها در رابطه به پایپ‌لاین گاز تاپی می‌گردد. لوکا انسیشی، کارشناس مسایل آسیای مرکزی در دانشگاه گلاسکو، به خبرگزاری فرانسه گفت: «در ابتدای کار پروژه تاپی این سوال مطرح بود که آیا ترکمنستان به اندازه کافی و به همان پیمانه گاز که هند و پاکستان به آن نیازمند است دارد.» او اضافه کرد: «پس از ارزیابی‌هایی که در میدان گازی گلکنش صورت گرفت و وضعیت در تمام کشورهای اشتراک‌کننده در پروژه تاپی، سوالات قبلی که وجود داشت به‌شکل مثبت پاسخ داده شد. اما سوال در مورد وضعیت امنیتی که به‌صورت جدی درباره پروژه موجود است، هزینه‌ها برای این پروژه را افزایش داده است.»
شرکت‌های بزرگ انرژی غربی، از دور تمایل خود را نسبت به سرمایه‌گذاری روی این پروژه نشان داده‌اند. به‌گونه مثال شرکت بزرگ نفتی مستقر در شهر دبی، که در بخش سکتور پترولیم ترکمنستان نیز کار می‌کند، علاقه‌مندی خود را در زمینه سرمایه‌گذاری اعلام کرده است. با این همه، سخنگوی کمپنی ترکمنستان طی بیانیه‌ای ماه گذشته گفت، که «هیچ تصمیم رسمی در مورد اشتراک شرکت‌های متذکره در پروژه گرفته نشده است.»

اشتراک گذاري با دوستان :