رکای ششم؛ بزرگ‌ترین کنفرانس همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای برای افغانستان

- مهدی منادی

در میان تمامی‌حوادث دلخراش، این روزها، زمزمه برگزاری کنفراسی بزرگ در ۱۲-۱۳ سنبله با حضور نزدیک به ۲۵۰ اشتراک‌کننده از بیش از ۸۰ کشور و سازمان بین‌المللی جهان به گوش می‌رسد. این کنفرانس اولین و بزرگ‌ترین کنفرانس اقتصادی است که در کابل و در دوره حکومت وحدت ملی برگزار می‌شود. سه بخش عمده این کنفرانس عبارتند از: اجلاس اصلی که مقامات عالی‌رتبه و نمایندگان کشورها شرکت می‌کنند، اجلاس اکادمیک که اقتصاد‌دانان برجسته جهانی از کشورهای مختلف شرکت می‌کنند و در نهایت اجلاس تجارتی که تاجران بخش‌های سرمایه‌گذاری خصوصی منطقه و جهان به‌منظور گسترش همکاری در آن شرکت می‌کنند.
این کنفرانس با تاکید بر تدابیر اعتماد‌سازی پروسه استانبول و براساس الزامات کنفرانس توکیو و لندن در مورد افغانستان و با تایید بر برنامه‌های سارک، کریک، ایکو، سازمان همکاری‌های شانگهای و دیگر برنامه‌های مرتبط تلاش دارد بر چگونگی عملیاتی شدن برنامه‌های اقتصادی افغانستان‌محور، تمرکز کند. به عبارت دیگر این کنفرانس متغیر اقتصاد را که از دیرباز وابسته به متغیر‌های امنیت و سیاست بوده است به مثابه یک متغیر مستقل مورد بررسی قرار می‌دهد.
برگزاری کنفرانس همکاری‌های اقتصادی برای افغانستان، در شرایطی برگزار می‌شود که اولویت‌های امنیتی با ماهیت سلبی بیش از هر زمان دیگر برجسته شده است. برگزاری این کنفرانس می‌تواند به مثابه روزنه‌ای ایجابی برای تقویت برنامه‌های اقتصادی تلقی گردد. روزنه‌ای که کارکردگرایانی همچون میترانی و هاس از آن به مثابه اصلی انکارناپذیر در بهبود روابط سیاسی و امنیتی کشورها یاد می‌کنند. به تعبیر میترانی و هاس، فراملی‌گرایی اقتصادی و نهاد‌سازی بر‌اساس آن، گسترش تعارض، تمسک به سیاست‌های سلبی و یا بازی با حاصل جمع صفر را کاهش می‌دهد. از این‌رو امید می‌رود که بر‌اساس سه برنامه مهم کنفرانس رکا، آگاهی و اعتماد در مورد گسترش همکاری‌های اقتصادی افغانستان‌محور افزایش یابد. کنفرانس رکا، ششمین کنفرانس در مورد همکاری‌های اقتصادی برای افغانستان است. اولین جلسه کنفرانس رکا در سال ۲۰۰۵ در کابل برگزار شد و آغاز یک ابتکار منطقه‌ای از سوی افغانستان بود. سپس جلسات بعدی آن در دهلی نو، اسلام‌آباد، استانبول و دوشنبه و حالا دوباره در افغانستان برگزار می‌گردد. این کنفرانس با هدف بالفعل‌سازی بستر‌های اقتصادی افغانستان تلاش دارد تا طرح افغانستان به‌عنوان نقطه تلاقی و تجارت و ترانزیت میان اروپا، آسیا و خاورمیانه یا همان راه ابریشم را از طریق گفتگو و تحقق پروژه‌های اقتصادی منطقه‌ای تقویت کند. این برنامه‌های اقتصادی طرح گسترش ترانزیت و ارتباطات منطقه‌ای از طریق تدابیر اعتماد‌سازی را از جمله مهم‌ترین مولفه‌هایی می‌داند که بر‌اساس آن می‌توان در برابر تروریسم، افراط‌گرایی، مواد مخدر، فقر و ناامیدی ایستادگی کرد.
در کنفرانس پنجم رکا در دوشنبه، ایده‌ای تحت عنوان «منطقه‌ای با ثبات و مرفه از طریق افغانستان مرفه و باثبات» به میان آمد. این ایده بیانگر این امر است که کشورهای منطقه برای توسعه و افزایش همکاری‌های اقتصادی و کاهش افراط‌گرایی و تروریسم، به افغانستانی با ثبات ضرورت دارند. در امتداد مباحث رکای پنجم، در کنفرانس رکای ششم با محور قرار دادن مفهوم «راه ابریشم از مسیر افغانستان» سه موضوع «همکاری در عرصه‌های انرژی و منابع طبیعی منطقه‌ای»، «ارتباطات منطقه‌ای» و در نهایت «گسترش تجارت منطقه‌ای، توسعه سکتور خصوصی و همکاری‌های اقتصادی در آسیا از طریق افغانستان» مورد بحث قرار خواهد گرفت. موارد ذکر شده هر کدام همزمان به‌صورت جداگانه در سه پنل در اجلاس اکادمیک از سوی اقتصاددانان برجسته بین‌المللی مورد بحث قرار خواهد گرفت.
هم‌چنین بر‌اساس مولفه‌های ذکر شده در کنفرانس پنجم رکا در دوشنبه؛ طرح ۱۵ پروژه منطقه‌ای مورد بررسی قرار گرفت. این ۱۵ پروژه منطقه با هدف تقویت افغانستان به‌عنوان محوری برای تعاملات منطقه‌ای به میان آمده است، این طرح‌ها از این قراراند:
اول: خط راه آهن ملی: در امتداد این برنامه طرح خط راه آهن افغانستان به اغلب شهرهای افغانستان و کشورهای همسایه تحقق یابد. دوم: جاده حلقوی از شرق به غرب و توسعه شاهراه کابل- جلال‌آباد- پیشاور به چهار سرک. سوم: بازسازی تونل سالنگ و امتداد آن تا پل متک، شیبر، دوشی؛ چهارم: پروژه تاپی برای انتقال گاز از ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و در نهایت به هند. پنجم: تکمیل بازار انتقال انرژی از آسیای مرکزی به جنوبی در قالب پروژه کاسا ۱۰۰۰٫ ششم: تکمیل شبکه انتقال برق میان افغانستان و منطقه. هفتم: ساختن سیستم آبیاری در کوکچه و پروژه قدرت آبی. هشتم: ایجاد شبکه فایبر نوری در آسیای مرکزی و جنوبی. نهم: ایجاد مرکز آموزشی حرفه‌ای تخصصی در مورد گسترش تجارت منطقه‌ای. دهم: توسعه بازار کار منطقه‌ای و ایجاد سهولت برای تبادل کارگران متخصص در بازار کار. یازدهم: توسعه زون اقتصادی میان‌مرزی برای سرمایه‌گذاری دوجانبه میان افغانستان و کشورهای همسایه. دوازدهم: گسترش هماهنگی تجاری میان افغانستان و کشورهای همسایه و دیگر کشورها در منطقه. سیزدهم: ایجاد اتاق‌های تجارت منطقه‌ای مشترک با کشورهای همسایه و منطقه. چهاردهم: بررسی توافقنامه‌های ترانزیتی و تجاری میان افغانستان و کشورهای همسایه. پانزدهم: ایجاد و عملیاتی کردن نهاد مرکزی برای مدیریت بحران آسیا.
در کنفرانس ششم ریکا در کنار تبادل نظر در مورد پروژه‌ها و برنامه‌های رکای پنج، شش طرح ذیل نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت: ۱٫ طرح سه‌جانبه تجارتی، ترانزیتی میان پاکستان، افغانستان و تاجبکستان ۲. طرح قندهار به حیث مرکز ترانزیتی هوایی منطقه از جانب اداره مستقل هوانوردی افغانستان ۳. طرح سه‌جانبه استفاده از بندر چابهار ۴. ایجاد راه ترانزیتی شیرشاه سوری (میان کابل و امرت سر) ۵. دسترسی به بندر گوادر (طرح سه‌جانبه ترکمنستان، افغانستان و پاکستان) و ۶. ایجاد بنادر خشکه. بی‌گمان تحقق برنامه‌های فوق با توجه به اولویت‌های امنیتی و سیاسی در کوتاه‌مدت آسان به‌نظر نمی‌رسد، اما بر‌اساس ضرورت منطقه و نیازمندی داخلی، می‌تواند بستر همکاری را بر‌اساس تدابیر اعتماد‌سازی فراهم سازد. در پایان می‌توان گفت که این کنفرانس پدیده اقتصاد را که متغیری وابسته به سیاست و امنیت تعریف شده است؛ به مثابه یک متغیر مستقل تقویت می‌کند. تقویت متغییر اقتصاد می‌تواند اذهان امنیت زده و سیاست زده جامعه ما و منطقه را با مسایل ایجابی و مثبت همراه سازد.

اشتراک گذاري با دوستان :