افغانستان- هند و ظرفیت‌های زیاد برای گسترش روابط

- محمدهاشم قیام

توقع می‌رود که سفر سه‌روزه رییس‌جمهور غنی به هندوستان یکی از سفرهای پردست‌آورد وی باشد. اگرچه رییس‌جمهور در هفت ماه بعد از گمارده شدن در این سمت، سفرهای متعددی به کشورهای مختلف و از جمله کشورهای همسایه و منطقه نظیر پاکستان، چین، ایران و عربستان سعودی داشته است، اما از تحلیل‌ها بر می‌آید که سفر وی به هندوستان از اهمیت ویژه‌ای برای افغان‌ها برخوردار است. یکی از دلایلی که باعث می‌شود سفر رییس‌جمهور به هندوستان و تلاش در جهت گسترش روابط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بین دو ملت، برای مردم از اهمیت برخوردار باشد، ثبات دایمی ‌است که در سیاست هندوستان نسبت به افغانستان وجود داشته است. اگر به تاریخ روابط سیاسی بین دولت‌های افغانستان و هندوستان نگاه، دیده می‌شود که در طول تاریخ، هندوستان یکی از کشورهایی بوده است که همواره با دولت افغانستان رابطه نیک داشته است. هند یکی از کشورهایی بوده است که بی‌توجه به سیاست‌های منطقه‌ای و یا وضعیت داخلی افغانستان، با حاکمیت سیاسی کابل روابط خوب داشته است. تنها دوره‌ای که رابطه دولت هندوستان با مقامات کابل چندان خوب نبوده است، سال‌های حاکمیت طالبان بر کابل بوده است.
این در حالی است که بسیاری از کشورهای منطقه و به‌خصوص شماری قابل ملاحظه‌ای از کشورهای همسایه از سیاست متغیر در برابر دولت‌های افغانستان کار گرفته‌اند. کشورهایی مانند ایران، پاکستان، عربستان و برخی دیگر از کشورهای منطقه و همسایه با افغانستان، روابط خویش را در طول تاریخ و به‌خصوص در جریان سه دهه اخیر بر اساس منفعت‌جویی و بهره‌برداری از افغانستان عیار کرده‌اند. از همین‌رو است که دیده شده دولت‌های پاکستان و عربستان علی‌رغم ابراز همکاری با حاکمیت کابل، از مخالفان مسلح این دولت نیز حمایت کرده‌اند. در این‌که پاکستان از گروه طالبان و شبکه‌های مربوط به این گروه حمایت کرده است، در نزد بسیاری از کارشناسان سیاسی در سطح منطقه شک و تردیدی وجود ندارد. براساس برخی از تحلیل‌ها عربستان سعودی نیز که خود یکی از حامیان گروه طالبان بود و دولت تحت حاکمیت این گروه را نیز برسمیت شناخته بود، با وصف این‌که بعد از تغییر نگرش جهان نسبت به وضعیت منطقه و به‌خصوص افغانستان، عربستان نیز سیاست خود را در برابر افغانستان تغییر داد و در صف حامیان دولت کابل قرار گرفت، اما برخی از تحلیلگران معتقدند که عربستان هم‌چنان به‌صورت مخفیانه و غیرملموس از گروه طالبان حمایت می‌کند. با این‌که دولتمردان افغانستان هرگز از حمایت عربستان از طالبان سخن نگفته‌اند، اما بار بار دیده شده است که این دولتمردان بر نقش عربستان بر مذاکرات صلح بین دولت افغانستان و گروه طالبان تاکید کرده‌اند. تاکید بر نقش یک کشور در مذاکرات صلح می‌تواند این مفهوم را داشته باشد که آن کشور دارای حق نان و نمک نسبت به طالبان می‌باشد و می‌تواند بر این گروه نفوذ داشته باشد. از همین رو است که دیده شده از پاکستان نیز همواره به‌عنوان یکی از کشورهایی که می‌تواند بر مذاکرات صلح تاثیرگذار باشد سخن گفته می‌شود.
اما علی‌رغم متغیر بودن سیاست کشورهای منطقه نسبت به دولت‌های متعددی که در سه دهه اخیر در افغانستان شکل گرفته‌اند، هندوستان از سیاست مبتنی بر ثبات کار گرفته است و به غیر از دوره حاکمیت طالبان بر کابل، کوشش کرده است با دولت‌های افغانستان رابطه نیک داشته باشد. همین ثبات رفتاری باعث می‌شود تا شماری زیادی از تحلیلگران در افغانستان نسبت به هندوستان اعتماد داشته باشند و روابط با این کشور را برای افغانستان سودمند بدانند. در کنار این مساله آنچه که سبب می‌شود هندوستان و روابط با این کشور برای افغانستان از اهمیت برخوردار باشد، نقشی است که این کشور در حمایت از دولت افغانستان داشته است. به اساس گزارش‌هایی که در بخش‌های حمایت‌های بین‌المللی از افغانستان به نشر رسیده است، هندوستان بعد از ایالات متحده امریکا، انگلستان، جاپان و آلمان، پنجمین کشوری است که بیشترین کمک‌ها را برای افغانستان و بازسازی سیاسی و اقتصادی و اجتماعی این کشور در سیزده سال گذشته انجام داده است. یعنی از نظر آماری در سطح جهان هندوستان پنجمین کشور عمده‌ای است که دولت افغانستان را کمک و مساعدت پولی و سیاسی کرده است. برخی از طرح‌های عمرانی مهم در افغانستان در سیزده سال گذشته از سوی دولت هندوستان تامین شده است. در کنار شماری از شاهراه‌های افغانستان، بند سلما در ولایت هرات یکی از مهم‌ترین پروژه‌های اقتصادی و زیربنایی است که از سوی دولت هندوستان در عرصه بازسازی افغانستان تامین شده است. این بند یکی از مهم‌ترین و حیاتی‌ترین پروژه‌های اقتصادی در افغانستان می‌باشد که اگر به پایه اکمال برسد و مورد بهره‌برداری قرار بگیرد، می‌تواند نقش عمده ای را در توسعه زراعت و انکشاف اقتصادی غرب افغانستان داشته باشد.
علاوه بر این‌ها چیز دیگری که سبب می‌شود هند برای افغان‌ها اهمیت داشته باشد، موفقیت این کشور در بخش‌های سیاسی و اقتصادی و اجتماعی است. هندوستان با وصف این‌که یکی از جوامع کثیرالقومی و کثیرالمذهبی محسوب می‌شود، اما توانسته است با به کارگیری اصل حاکمیت قانون و برابر نگری اجتماعی، روابط اجتماعی بسیار خوبی را بین شهروندان هندوستان تحکیم نماید. این کشور در عرصه‌های اقتصادی نیز از کشورهای رو به انکشاف به حساب می‌آید. از سوی دیگر در بخش سیاسی نیز هندوستان رشد بسیار عظیم داشته است. تلاش این کشور برای کسب عضویت کرسی دایمی‌ در شورای امنیت سازمان ملل متحد بیانگر این واقعیت است که هندوستان از نظر سیاسی نیز از رشد چشم‌گیری برخوردار شده است. با توجه به این امتیازاتی که هندوستان نصیب شده است، می‌تواند از نظر الگوپذیری یا الگو آفرینی برای افغانستان نیز مهم باشد. روی همین ملاحظات است که دیده می‌شود سفر رییس‌جمهور غنی به هند برای مردم نیز از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد.

اشتراک گذاري با دوستان :