مسجد خاستگاه مبارزه با داعش

- سیدظفر ‌هاشمی

داعش به‌عنوان تهدید جدید برای امنیت افغانستان در سرخط خبر‌ها قرار گرفته و حتا مسوولیت حمله مرگبار روز گذشته در شهر جلال‌آباد به دوش این گروه انداخته شد.
محمد اشرف‌غنی، رییس‌جمهور افغانستان نیز روز گذشته به‌گونه‌ای اشاره کرد که گویا کشتار بی‌رحمانه سربازان ارتش افغانستان در ولایت بدخشان کار شورشیان افغان نه، بلکه محصول دستان خارجی بود.
پرسش این است که آیا گروه دولت اسلامی‌ و یا گروه‌های مرتبط و وفادار به آن واقعا در افغانستان حضور پیدا کرده‌اند و کارهایی را انجام می‌دهند، و یا این‌که افزایش خشونت‌ها در روز‌های اخیر بخشی از مبارزات سالانه طالبان است که در آغاز فصل بهار اوج گرفته و تا آمدن زمستان ادامه می‌یابد؟
حضور داعش در افغانستان تهدیدی تازه است و برای شناخت بهتر از داعش در افغانستان، جدیت تهدید این گروه و هم‌چنان خطراتی که این گروه دهشت‌افگن می‌تواند به امنیت افغانستان به بار بیاورد، حکومت افغانستان نیاز به کاوشگری دقیق دارد. این کار باید به دو هدف صورت گیرد:‌ نخست، زمانی‌که این گروه (با نشر چند عکس در فیسبوک)‌ مسوولیت حمله بزرگی را به عهده می‌گیرد، حکومت نباید از تهدید و خشونت طالبان منحرف شود. دوم، حتا اگر حضور داعش در افغانستان به این حد رسیده باشد که گروگان‌گیری کند و یا حملاتی را انجام دهد، نیاز نیست که به این پیمانه حضور داعش توجه یک‌جانبه حکومت را به خودش اختصاص بدهد، بلکه حکومت با انجام اقدام‌های پیشگیرانه- متمرکز بر آگاهی‌دهی مردم– باید بتواند تا حد زیادی راه‌های مبارزه با این تهدید را جستجو کند.
بدگمانی و حساسیت مردم افغانستان از حضور خارجی‌ها در کشورشان داعش را در موقف بدی قرار می‌دهد، زیرا شمار زیادی از پیکارجویان این گروه خارجی‌ها می‌باشند. در ضمن، کاربرد خشونت و دهشت برای رسیدن به اهداف سیاسی در مغایرت با احکام دین اسلام قرار داد (با وجود آن‌که گروه‌های افراطی اسلامی‌ مانند داعش به خاطر توجیه فعالیت‌های‌شان از اسلام به حیث ابزار کار می‌گیرند).
حکومت افغانستان با درشت ساختن فعالیت‌های غیراسلامی ‌داعش و هم‌چنان برجسته ساختن اعتبارنامه خود به حیث یک دولت اسلامی‌ که برای نگهبانی افغانستان قیمومیت حاصل کرده است، می‌تواند اقدام کند. نیروهای امنیتی افغانستان نیز نیروی مشروع برای دفاع از کشوراند که به‌عنوان نقطه قوت، جایگاه دولت افغانستان را برای مبارزه با داعش در مقام بهتری قرار می‌دهد. این کار را حکومت افغانستان می‌تواند با راه‌اندازی مبارزه‌ی ملی و سراسری- از منبر‌های مساجد تا رادیو و تلویزیون و تلیفون‌های همراه- روی دست بگیرد.
وزارت حج و اوقاف در هماهنگی با شورای سرتاسری علمای افغانستان می‌تواند پیام‌هایی را ترتیب بدهد که مبنای دینی داشته باشد و فعالیت‌های خشونت‌بار گروه دولت اسلامی ‌را محکوم کند. این پیام‌ها را وزارت حج و اوقاف برای تمام مساجد افغانستان بفرستد و برای ملا امامان هدایت بدهد تا این پیام‌ها را برای نمازگزاران تبلیغ کنند. مسجد و ملا در زندگی روستایی مردم افغانستان از نقش ویژه‌ای برخوردار است، زیرا در برخی از موارد ملای مسجد گپ اول و آخر را، به حیث سفیر دینی و مرجع معتبر، در تمام امور زندگی روستاییان می‌زند. هیچ منبع و مرجع موثرتر و معتبرتر دیگری در یک جامعه محافظه‌کار و مذهبی نسبت به ملای مسجد وجود ندارد تا برای مردم- به‌ویژه روستایی‌های آسیب‌پذیر دام داعش- حقایق را برملا کند که داعش چهره‌ی واقعی اسلام نیست، و حکومت برحال یگانه نهاد مشروعی است که نگهبان افغانستان به‌عنوان یک کشور و نگهبان اسلام به عنوان دین مردم این کشور می‌تواند باشد.
اما رسانیدن این پیام به مردم از طریق مساجد خواهان یک سلسله اقداماتی است. بیش از ۱۵۰ هزار مسجد در سراسر افغانستان فعالیت دارد، اما فقط حدود ۵۰ هزار آن در بانک معلوماتی وزارت حج و اوقاف به ثبت رسیده است و فقط ۳۷۰۰ ملا امام این مساجد ماهانه ۳۵۰۰ افغانی از وزارت حج و اوقاف معاش دریافت می‌کنند. معلوم نیست که متباقی این مساجد و امام‌های آن از کدام طریق تمویل می‌شوند و از کجا پول دریافت می‌کنند. وزارت حج و اوقاف باید تمامی‌ این مساجد را ثبت بانک معلوماتی کند و در هماهنگی با نهاد‌های دولتی- در سطح ولسوالی- در استخدام و گماشتن ملا امام‌ها نقش فعال داشته باشد تا این اطمینان حاصل شود که ملا امام‌ها افراد غیروابسته و غیرسیاسی‌اند که فقط نقش یک ملا را دارند تا نماینده یک گروه، دولت و یا هم نهاد خارجی یا استخباراتی.
در ضمن، وزارت اطلاعات و فرهنگ در هماهنگی با وزارت حج و اوقاف این پیام‌ها را در قالب «اعلانات برای آگاهی عامه» ترتیب داده و در تمام رادیوها و تلویزیون‌های مطرح و نشریه‌های پرخواننده به نشر برساند. این وزارت هم‌چنان می‌تواند این پیام‌ها را در قالب پیامک‌های کتبی از طریق شبکه‌های مخابراتی به کاربران تلیفون‌های همراه – با تمرکز بیشتر بر مناطق آسیب‌پذیر و قشر جوان- ارسال کند.
تطبیق این پیشنهادات به سبب کم‌هزینه بودن آن، نسبت به هزینه‌های هنگفت جنگ و یا آوردن دگرگونی‌های بنیادی در ساختار‌های کنونی حکومت، ساده است و تنها نیازمند مدیریت درست و دقیق می‌باشد. زیرا منابع و زیرساخت‌ها از پیش موجود است و فقط نیاز به کاربرد خلاقانه از آن‌ها است. رییس‌جمهور یک کمیته متشکل از شورای امنیت، وزارت حج و اوقاف، وزارت اطلاعات و فرهنگ، شورای سرتاسری علمای افغانستان و ریاست امنیت ملی را توظیف کند تا این پروژه را به زودترین فرصت در دو مرحله و به‌گونه همزمان راه اندازد.
نخست، این کمیته پیام‌ها را به تمام مساجدی ارسال کند که ملا‌های آن معاش‌خور حکومت‌اند. در ضمن، وزارت اطلاعات و فرهنگ نیز پیام‌های تهیه و تصویب شده از جانب این کمیته را از طریق رادیو و تلویزیون ملی و رسانه‌های خصوصی به نشر برساند و از شبکه‌های مخابراتی در گرفتن شماره‌ها و ارسال پیامک‌ها جویای کمک شود.
در قسمت دوم، ثبت و راجستر تمام مساجد افغانستان برای جلوگیری از نفوذ گروه‌ها و استخبارات بیگانه و نظارت از آنچه در داخل این مکان‌ها به نام دین می‌گذرد، یک امر حتمی ‌است. افغان‌ها مردم عقیدتی‌اند که مسجد و ملا در زندگی آنان جایگاه ویژه دارد، تا حدی که با وجود احتمال افراطی شدن کودکان‌شان در مساجد، هنوز کودکان‌شان را به مسجد می‌فرستند. در صورتی که حکومت‌های محلی در استخدام ملاها و بر آنچه آنان وعظ می‌کنند، نقش داشته باشند احتمال افراطی شدن و زیر نفوذ آمدن افغان‌ها در این مکان مقدس بسیار زیاد پایین می‌آید.
بودجه سالانه قوای امنیتی افغانستان ۴.۱ میلیارد دالر است که بیشتر آن صرف جنگ ضد طالبان و گروه‌های طرفدار آنان بدون موثریت چشمگیر می‌شود. با آغاز فصل جنگی طالبان- و احتمال افزایش فعالیت‌های شورشی این گروه- قوای امنیتی افغانستان توانایی باز کردن جبهه دومی‌ را علیه گروه داعش ندارد. در ضمن، حضور داعش تا اکنون به مرحله‌ای نرسیده است که حکومت افغانستان شمار زیاد سربازان افغان را به نبرد علیه آنان سوق دهد. در حال حاضر، عملیات پراگنده و گاهگاه داعش، رویکردی است که این گروه برای معرفی خودش به کار می‌برد.
دولتمردان افغان پس از حوادث، بیشترینه به اقدام‌های واکنشی اتکا می‌کنند که از لحاظ مالی هنگفت و از بابت زمانی ناوقت می‌باشد. راه‌اندازی مبارزه سرتاسری برای افزایش آگاهی مردم از خصوصیات غیراسلامی ‌داعش و ذهنیت دادن به افغان‌ها تا گروه دولت اسلامی‌ و گروه‌های طرفدار آن را در مناطق‌شان جا ندهند، یک اقدام پیشگرانه و از لحاظ مالی کم‌هزینه‌تر خواهد بود.

اشتراک گذاري با دوستان :