تهران- کابل و اختلافاتی که رسانه‌ای نشد

هر دو رییس‌جمهور هم‌دیگر را در آغوش گرفتند، دست دادند، و لبخند زدند. رییس‌جمهور غنی و حسن روحانی از توافق‌های زیادی در نشست خبری یاد کردند، اما از کنار اختلاف‌های جدی میان دو کشور در مسایل دوجانبه و چندجانبه زیرکانه گذشتند. تهران و کابل به همان میزان که از بستر‌های مشترک همکاری در عرصه‌های مختلف برخوردارند، به همان پیمانه با آسیب‌پذیری‌هایی نیز همراه می‌باشند. روابط افغانستان و ایران پس از توافق بن با فراز و فرود‌هایی همراه بوده است. ایران از روند جدید در افغانستان استقبال کرد اما عملا با حضور متحدین حکومت افغانستان مخالفت داشت. با این‌همه رییس‌جمهور وقت افغانستان تلاش کرد تا رابطه دوستانه میان کابل، تهران و واشنگتن را همزمان حفظ کند.
آقای کرزی در سال اخیر حکومت خود با ایران موافقت‌نامه راهبردی امضا کرد. در آن‌سو نگرانی‌ها از سیاست‌های مداخله‌جویانه ایران در مسایل افغانستان از جمله در حوزه جنوب‌غرب بارها در رسانه‌های افغانستان مطرح شده است. اکنون رییس‌جمهور غنی با رویکرد تازه در تلاش است تا فصل جدیدی در روابط با کشور‌های منطقه ایجاد کند. حکومت افغانستان تلاش دارد تا در بستر همکاری‌های اقتصادی زمینه‌ها را برای همکاری‌های سیاسی هموار سازد. بر همین اساس است که افغانستان نگاه ویژه به بندر چابهار ایران دارد. این بندر از یک‌سو افغانستان را از وابستگی به مسیر پاکستان نجات می‌دهد و از طرف دیگر فرصت را برای انتقال کالاهای تاجران هند به آسیای میانه فراهم می‌کند.
توافق دو کشور در همکاری تجارتی و ترانزیت می‌تواند از دست‌آوردهای مهم این سفر باشد. نکته حایز اهمیت در این سفر توافق نظر در مورد حل مشکلات مهاجران مقیم ایران می‌باشد. ایران پذیرای صدها هزار مهاجر است، امام نحوه‌ی حضور و اقامت آنان طی سال‌ها همواره مورد بحث میان دو کشور بوده است. ناامنی و بی‌کاری بر آمار مهاجران اقتصادی و سیاسی افزده است. ایران نزدیک‌ترین نقطه‌ای است که افغان‌ها به‌صورت قاچاق خود را می‌رسانند. ایجاد سازوکار‌های مناسب برای حل اقامت افغان‌ها و سهولت در رفت‌وآمدها سبب خواهد شد تا از یک‌سو افغان‌ها به‌صورت قانونمند مهاجر باشند و از سوی دیگر از قاچاق گسترده انسانی جلوگیری شود. نقطه جدی در همکاری‌های دو کشور مبارزه با پدیده‌ی داعش است.
ایران و افغانستان هر دو با خطر این پدیده مواجه‌اند. هرچند که ایران و افغانستان بر سر مساله یمن اختلاف نظر دارند، اما در مورد مبارزه با این پدیده هر دو کشور تاکید بر همکاری‌های منطقه‌ای می‌کنند. ایران و افغانستان از ظرفیت‌های خوب همکاری در عرصه‌های مختلف برخورداراند. اما سایه‌ی اختلاف‌ها در مسایلی چون آب هریرود، مساله یمن و اختلاف بر سر مفاد موافقت‌نامه راهبردی که در زمان آقای کرزی امضا شده بود، بر روابط دو کشور به خوبی محسوس است. هر دو کشور در فصل جدید از روابط خود تلاش کنند که اختلافات تاریخی مانند اختلاف بر سر مدیریت منابع آب را حل کنند. این ختلاف‌ها نباید مانع همکاری‌های دو کشور در عرصه‌های مختلف شود. ایران تجربه‌های خوبی در بخش مبارزه با مواد مخدر و کشت بدیل دارد. این تجربه‌ها می‌تواند افغانستان را در مبارزه با پدیده کشت کوکنار یاری کند.
افغانستان باثبات نیز در نوار مرز‌های ایران به نفع ایران است. سودجویی در بی‌ثباتی افغانستان که در گذشته‌ها از سوی همسایگان دنبال شده است، نمی‌تواند به‌عنوان کارت بازی به شمار آید. اکنون پدیده‌های نوظهور امنیت جمعی را در منطقه به خطر انداخته و دولت‌های قانونی و مشروع را با مشکل مواجه کرده است. حالا وقت آن است تا همه کشور‌های منطقه در رفتار‌های سیاسی خود بازنگری کرده و در فصل جدیدی از روابط با حفظ احترام متقابل راه‌های مطمین همکاری را به جستجو گیرند. ایران و افغانستان نیز می‌تواند با گرفتن درس از گذشته‌ در مسیر مشترک همکاری قرار گرفته و با چالش‌های جدید مقابله کنند.

اشتراک گذاري با دوستان :