جلو سلفی‌گری سیاسی را بگیرید

- فردوس کاوش

چندین سال است که سلفی‌گری از بلندگوهای برخی از مساجد کابل و دیگر شهرهای کشور تبلیغ می‌شود. سلفی‌گری، ایدیولوژی رسمی ‌دولت عربستان سعودی است. بیشتر پژوهشگران اتفاق نظر دارند که سلفی‌ها، تندروترین شاخه در میان مسلمانان اهل سنت هستند. هیچ نشانه‌ای از سلفی‌گری در تاریخ حوزه فرهنگی ما دیده نمی‌شود. به باور دانشمندان علوم انسانی، فرهنگ دینی مانند جنبه‌های دیگر فرهنگ بشری، در اجتماع ساخته می‌شود. نهادهای دینی و تفسیرهای متعدد از دین، در یک فرآیند تاریخی شکل می‌گیرد. بسته به مناسبات اجتماعی خاص، تفسیری از دین در یک جامعه اجتماعی می‌شود و افراد جامعه آن را در فرآیند جامعه‌پذیری درونی می‌کنند.
اکثریت مردم افغانستان سنی‌مذهب‌اند. اما همین مردم سنی‌مذهب افغانستان، پیروان مکتب حنفی‌اند و از کودکی نظریات ابو حنیفه را درونی می‌کنند. بیشتر مورخان اتفاق نظر دارند که ابوحنیفه در میان شخصیت‌های برجسته تاریخ فرهنگ مسلمانان، چهره‌ای است که به میانه‌روی شهرت دارد. او جنبه‌های مثبت فرهنگ خراسانی را به رسمیت شناخت. از او فتوایی در دست نیست که جشن نوروز را حرام گفته باشد. در برخی از کتاب‌های تاریخ، فتوایی از امام ابوحنیفه نقل شده است که بر مبنای آن، یک مسلمان فارسی‌زبان می‌تواند نماز را به زبان خودش بخواند.
در برخی از کتاب‌های تاریخ آمده است که برخی از مسلمانان در شماری از توابع خراسان قدیم، به این فتوای ابوحنیفه عمل می‌کردند. در کتابی که داکتر عنایت‌الله ابلاغ در مورد امام ابوحنیفه نوشته، آمده است که این فقیه مشهور صوفی‌مشرب هم بود. از شرح حال‌هایی که در مورد امام ابوحنیفه نوشته شده، می‌توان استنباط کرد که ایشان به کثرت‌گرایی‌درون دینی باور داشت. او اهل تشیع را مسلمان و اهل قبله می‌دانست. همین نظریه او یکی از عوامل زندگی مسالمت‌آمیز شیعه و سنی در افغانستان است. جنگ‌های فرقه‌ای خاورمیانه و پاکستان در افغانستان سابقه ندارد. جنگ‌های دهه هفتاد کابل را نمی‌توان جنگ مذهبی خواند. در آن جنگ‌ها حزب‌شیعه مذهب وحدت، یک جانب منازعه بود، اما همین حزب متحدان سنی‌مذهب داشت و مخالفان این حزب هم متحدان شیعی داشتند. با در نظرداشت این واقعیت نمی‌توان جنگ حزب وحدت با دولت آقای ربانی را جنگ مذهبی خواند.
سلفی‌گری در هیچ گوشه افغانستان ریشه ندارد. سلفی‌مسلکان در گذشته نتوانستند، مردم افغانستان را مجذوب افکار خود بسازند. سلفی‌گری را عربستان سعودی به افغانستان وارد کرد. در زمان حضور نیروهای شوروی در افغانستان، شماری از مهاجران افغان ساکن پاکستان، از ناچاری فرزندان‌شان را در مدارس دینی سلفی‌ها ثبت نام کردند. این مهاجران قادر نبودند برای فرزندان‌شان غذا فراهم کنند. علاوه بر این، برخی از فرماندهان ضد شوروی هم برای جمع‌آوری کمک‌های بیشتر مالی و نظامی ‌از عربستان به مسلک سلفی گرویدند. به این ترتیب سلفی‌ها در برخی از مناطق افغانستان، هسته‌گذاری کردند. اما هیچ‌کدام از تنظیم‌های مهم و پرنفوذ در زمان حضور شوروی‌ها، نخواستند سلفی‌گری را بپذیرند.
در مورد یکی از رهبران شناخته شده گفته می‌شد که سلفی‌مسلک است، اما بعدها ثابت شد که چنین چیزی واقعیت ندارد. حتا گروه طالبان هم خودشان را حنفی می‌خواندند. سلفی‌گری، مسلکی است که در کشورهای عربی، نشو و نما یافت. این مسلک بازتاب مناسبات اجتماعی عربستانی‌ها است و به‌شدت با سیاست آمیخته است. آرمان خاندان آل سعود سیادت بر تمام دنیای اسلام است و به همین دلیل می‌خواهد ایدیولوژی‌اش را با پول سرشاری که از نفت به‌دست می‌آورد، گسترش دهد.
سلفی‌ها با تعقل، تشیع، تجدد و تصوف دشمنی دارند و هر چهار آن را مظهر شرک می‌دانند. آنان با جشن‌های باستانی مردمان منطقه که هیچ یک از عالمان پیشین آن را منع نکرده بودند نیز مشکل دارند و می‌خواهند همه دنیا را عرب بسازند. به همین دلیل به ملاهایی که بر آنان نفوذ دارند، پول می‌پردازند تا علیه نوروز، تصوف، تشیع، خردگرایی و تجدد تبلیغ کنند. این روزها در کابل و دیگر شهرهای کشور، ملاهای سلفی منبرها را اشغال کرده‌اند و از آن‌جا به تبلیغ افکار تندروانه می‌پردازند. ملاهایی در روستاهای شمال کابل که تازه از پاکستان آمده‌اند، به مردم گفته‌اند که برگزاری جشن نوروز حرام است. آنان به مردم گفته‌اند که حتا پختن پالک هم به نام گرامیداشت از نوروز حرمت دارد. گفته می‌شود که سازمان‌های مشخصی از بانک‌های معین در کابل، برای تبلیغ سلفی‌گری پول دریافت می‌کنند.
اعلامیه منسوب به علمای کندز که فیسبوکی شده است نیز نشانه نفوذگذاری سلفی‌ها در شمال است. مردم مسلمان افغانستان کنونی و خراسان قدیم، قرن‌ها با عرفان، تشیع، تجدد و جشن‌های باستانی‌شان زیسته‌اند و هیچ فقیه معتبر، بر ضد آن حکم نداده است. نوروز را حتا خلفای عباسی جشن می‌گرفتند. در زمان ظاهرشاه، و داوودخان هم نوروز باشکوه بی‌نظیری جشن گرفته می‌شد و هیچ عالم مذهبی در آن زمان برضد آن فتوا نداده بود. دولت باید جلو تمویل سلفی‌گری سیاسی را بگیرد. باید منابع تمویل آنان خشکانده شود. نباید اجازه داد که سلفی‌ها زندگی مسالمت‌آمیز مردم افغانستان را بر هم بزنند و بر ضد جشن باستانی نوروز که یونسکو هم آن را جزو میراث فرهنگی بشریت اعلام کرده است، نفرت‌پراکنی کنند.

اشتراک گذاري با دوستان :