لزوم رعایت اصل توازن هوشمندانه در روابط خارجی

- فردوس

حکومت وحدت ملی تاکنون در سیاست خارجی خوش درخشیده است. این حکومت، توانست روابط با امریکا را که در زمان حاکمیت حامد کرزی خراب شده بود، ترمیم کند. حنیف اتمر، دبیر شورای امنیت ملی کشور در حضور رییس‌جمهور غنی و رییس اجرایی عبدالله عبدالله، موافقت‌نامه امنیتی را امضا کرد. حکومت وحدت ملی هم‌چنان روابط کابل با اسلام‌آباد را گرم ساخته است. آقای غنی سیاست تعامل با پاکستان را درپیش گرفت و گام‌هایی برداشت تا اعتماد اسلام‌آباد را جلب کند. گزارش‌های برخی از رسانه‌های جهانی حاکی است که سیاست تعامل با پاکستان، ظاهرا نتیجه داده و قرار است طالبان با کابل مذاکره کنند. طالبان پیش از این موضع سختی در قبال مذاکره با کابل داشتند. این گروه پیش‌شرط‌های سنگینی برای مذاکره می‌گذاشتند. به‌عنوان مثال می‌گفتند تا نیروهای بین‌المللی بیرون نشوند، با کابل مذاکره نمی‌کنند. اما حالا به‌نظر می‌رسد که در این موضع آنان تغییر آمده است.
به روایت رسانه‌ها و سیاستمداران پاکستانی، جنرال‌های راولپندی به گروه طالبان گفته‌اند که اختلاف‌های درونی‌شان را حل کنند و با کابل روی میز مذاکره بنشینند. اگر طالب با حکومت وحدت ملی وارد مذاکره شود، موفقیت سیاست تعامل با پاکستان، تحقق پیدا می‌کند. برخی از تحلیلگران، به این باوراند که سیاست تعامل با پاکستان حکومت وحدت ملی، دهلی نو را ناراضی کرده است. اما هیچ مقام بلندپایه هندی به‌صورت علنی از سیاست تعامل با پاکستان انتقاد نکرده است.
سفیر هند در یک گفتگوی تلویزیونی اعلام کرد که کشورش مشکلی با بهبود روابط کابل با اسلام‌آباد ندارد. دهلی نو در مورد ابطال قرارداد ترمیم جنگ‌افزارهای سنگین روسی از سوی کابل، واکنش جدی نشان نداد. این‌ها نشانه‌های تحول مثبت در سیاست خارجی دولت افغانستان است. اما حکومت وحدت ملی نتوانست در روابط با عربستان و ایران، اصل توازن هوشمندانه را رعایت کند.
رییس‌جمهور غنی سفر رسمی ‌و برنامه‌ریزی‌شده‌اش را به تهران به تعویق انداخت. آقای غنی در سخنرانی‌اش اعلام کرد که به‌دلیل برف‌کوچ سنگین پنجشیر و رسیدگی به قربانیان آن، نمی‌تواند به تهران برود. هر کسی می‌داند که برف‌کوچ نمی‌تواند تنها دلیل لغو سفر رییس‌جمهور به تهران باشد. آقای غنی می‌توانست پس از ختم عزای عمومی‌ به تهران سفر کند. اما به‌دلایل نامعلوم سفر به تهران لغو شد. اما آقای غنی دو روز است که در عربستان سعودی به سر می‌برد. سفر ایشان به عربستان برنامه‌ریزی‌شده نبود. لغو سفر به تهران و نشستن روی خوان مهمانی پادشاه سعودی، این گمانه را تقویت می‌کند که کابل در روابط با تهران و ریاض، اصل توازن هوشمندانه را رعایت نکرده است. در مورد اهمیت کشور پادشاهی عربستان سعودی برای افغانستان و دنیای اسلام نمی‌توان تردید کرد. این واقعیت را نیز کسی نمی‌تواند انکار کند که عربستان سعودی در شکل‌گیری یک توافق سیاسی احتمالی میان کابل و طالبان، نقش مهم خواهد داشت، اما به رغم این واقعیت‌ها، نباید این گمانه تقویت شود که کابل در روابط خارجی‌اش اصل توازن هوشمندانه را رعایت نکرده است.
این سومین سفر رییس‌جمهور غنی به ریاض است. اما تا حال ایشان یک‌بار هم به تهران سفر نکرده‌اند. در مورد دهلی نو و اسلام‌آباد، توازن حداقلی رعایت شد. رییس اجرایی حکومت وحدت ملی به دهلی نو رفت و با مقام‌های هند ملاقات کرد. اما در شش ماهی‌که از تشکیل حکومت وحدت ملی می‌گذرد، رییس‌جمهور غنی به تهران نرفته است. سفرهای متعدد آقای غنی به ریاض، به احتمال قوی این گمانه را در تهران تقویت می‌کند که نفوذ عربستان بر حکومت وحدت ملی بسیار زیاد است. اگر نتیجه‌گیری سازمان‌های اطلاعاتی و استخباراتی حکومت ایران، همین باشد، احتمال راه افتادن یک جنگ نیابتی دیگر در این سرزمین بعید نیست.
حکومت وحدت ملی نباید به‌گونه‌ای سیاست کند که جنگ نیابتی پاکستان در افغانستان به پایان برسد ولی یک جنگ نیابتی دیگر، شروع شود. هدف حکومت وحدت ملی باید تامین ثبات در افغانستان باشد. این امر زمانی ممکن است که کابل در روابط خارجی‌اش اصل توازن هوشمندانه را رعایت کند. ما باید میان هند و پاکستان، توازن هوشمندانه را رعایت کنیم. پاکستان‌گرایی یا هندگرایی در سیاست خارجی، به سود ما نیست. این امر به آتش جنگ نیابتی هیزم می‌ریزد. در روابط با عربستان و ایران هم باید این اصل رعایت شود. تهران و ریاض همین حالا در خاورمیانه مصروف جنگ نیابتی هستند. عراق، سوریه، بحرین و لبنان میدان جنگ‌های نیابتی تهران و ریاض هستند.
حکومت وحدت ملی نباید به‌گونه‌ای سیاست کند که جنگ نیابتی تهران و ریاض به سرزمین ما هم کشیده شود. رعایت اصل توازن هوشمندانه در سیاست خارجی، ما را از خطر جنگ نیابتی می‌رهاند. اگر این اصل رعایت نشود، احتمال خطر سقوط در گودال جنگ‌های نیابتی جدی است. رییس‌جمهور، رییس اجرایی و در کل حکومت وحدت ملی، باید برای رعایت اصل توازن هوشمندانه در روابط با عربستان و ایران، تلاش کنند. سفرهای متعدد به عربستان و لغو سفر به تهران، با اصل توازن هوشمندانه در روابط خارجی، سازگار نیست.

اشتراک گذاري با دوستان :