افغانستان به‌دنبال تمامی‌بازارهای نزدیک

- محمدهاشم قیام

شاید خبر امضای موافقت‌نامه همکاری بین افغانستان و آذربایجان که یکی از کشورهای اروپای شرقی فعلی و از اعضای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی سابق به حساب می‌آید، برای بسیاری‌ها چندان مهم محسوب نشود. زیرا این کشور از نظر اقتصادی در جایگاهی قرار ندارد که بتواند مرجع مناسبی برای انتظارهای اقتصادی افغانستان باشد. به‌ویژه این‌که در سیزده سال گذشته در افغانستان یک‌نوع نگرش توام با توقع نسبت به جامعه جهانی و کشورهای دیگر شکل گرفته است و مردم ما توقع دارند که کشورهای دیگر از نظر اقتصادی و سیاسی و حتا امنیتی بتوانند به افغانستان کمک کنند.
اما باید گفت که افغانستان به‌عنوان کشوری که به بهترسازی وضعیت اقتصادی خود به‌شدت ضرورت دارد، به تمامی‌ بازارهای نزدیک احتیاج دارد و باید با تامین روابط اقتصادی بهتر با این بازارها، منافع اقتصادی خود را تامین کند. تامین روابط اقتصادی با کشورهایی که در فاصله دور از افغانستان قرار دارد، تا حدودی پرهزینه می‌باشد. چی این‌که افغانستان بخواهد به بازارهای دور مال‌التجاره عرضه کند و یا این‌که از بازارهای دور مال‌التجاره خریداری نماید، در هر صورت برای افغانستان پرهزینه می‌باشد، اما تامین روابط اقتصادی با کشورهای نزدیک با افغانستان و به‌خصوص کشورهایی که در همسایگی افغانستان قرار دارند و یا در همسایگی همسایگان افغانستان قرار دارند، هزینه بسیار بالایی نمی‌طلبد.
آذربایجان نیز یکی از کشورهایی است که با توجه به تغییر سیستم اقتصادی در این کشور بعد از فروپاشی نظام سوسیالیستی اتحاد جماهیر شوروی سابق می‌تواند برای افغانستان یک مقصد تجارتی خوب باشد. به‌ویژه این‌که این کشور از جمله کشورهایی محسوب می‌شود که استعداد بالقوه دارد تا در مسیر شاهراه ترانزیتی لاجورد نیز قرار بگیرد. نزدیک بودن این کشور به مسیر شاهراه ترانزیتی لاجورد که برای افغانستان از اهمیت بسیار ویژه‌ای برخوردار است، باعث می‌شود که به دسترسی افغانستان به مقاصد اقتصادی‌اش در بهره‌مندی از امتیازات تجارتی و ترانزیتی که از شاهراه لاجورد و استفاده از این شاهراه برای افغانستان قابل تصور است، کمک نماید.
اواخر هفته گذشته در رسانه‌ها گزارش شد که در جریان گفتگوهای رییس‌جمهور محمد اشرف‌غنی، باشاهین مصطفی یوف، وزیر اقتصاد و صنایع آذربایجان مساله انعقاد و امضای موافقت‌نامه‌های همکاری مطرح شده است. در این دیدار وزیر اقتصاد و صنایع آذربایجان از گسترش همکاری‌های کشورش با افغانستان در بخش‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی خبر داده است. باتوجه به این‌که در عرصه تجارت و ترانزیت انتقال کالا از طریق زمین یا ترانسپورت زمینی از اهمیت بسیاری برخوردار می‌باشد، روابط اقتصادی افغانستان و آذربایجان در این بخش می‌تواند مهم باشد. از سوی دیگر کشورهای تازه استقلال یافته اتحاد جماهیر شوروی سابق برای تمامی ‌کشورهای جهان به‌عنوان بازار تجارتی پراهمیت تلقی می‌شود.
افغانستان نیز اگرچه تاکنون در عرصه تولیدات به موفقیت زیادی نرسیده است و از این‌رو چشم داشتش به بازارهای بین‌المللی در سطح منطقه تا حدی بلند پروازانه محسوب می‌شود، اما با توجه به این‌که زمینه‌های قانونی سرمایه‌گذاری در افغانستان وجود دارد و انتظار می‌رود که حکومت وحدت ملی در این بخش توجه بسیار جدی و ویژه مبذول بدارد، چشم داشتن به بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی و به‌خصوص کشورهای تازه به استقلال رسیده عضو اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی سابق کار غیرمعقول نیز محسوب نمی‌شود. زیرا افغانستان استعداد این را دارد که به زودی و حتا در کوتاه‌مدت با بهره‌مندی از فرصت‌های سرمایه‌گذاری که در این کشور وجود دارد، به یکی از کشورهای تولیدکننده تبدیل شود.
از همین‌رو است که دیده می‌شود بسیاری از کشورهای منطقه تلاش دارند که در بازارهای کشورهای آسیای میانه و اروپای شرقی عضو اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی سابق نفوذ قابل توجه داشته باشند. البته می‌توان گفت که از برخی از پلان‌گذاری‌های اقتصادی که از سوی محمد اشرف‌غنی، رییس‌جمهور صورت می‌گیرد، نیز می‌توان برداشت کرد که از نظر رییس‌جمهور غنی نیز کشورهای آسیای میانه و قفقاز از اهمیت اقتصادی ویژه‌ای برای افغانستان برخوردار می‌باشد. انتصاب نماینده خاص از سوی رییس‌جمهور در امور کشورهای آسیای میانه و قفقاز اگر با اهداف تامین روابط اقتصادمحور صورت گرفته باشد، می‌تواند مبین همین مساله باشد. چندی پیش در برخی از گزارش‌ها گفته شده بود که رییس‌جمهور غنی نماینده ویژه‌ای برای کشورهای آسیای میانه و قفقاز در نظر گرفته است. این می‌تواند نشان‌دهنده اهمیت‌انگاری حکومت وحدت ملی به تامین روابط سیاسی امنیتی و به‌خصوص اقتصادی با این کشورها باشد. با توجه به این‌که امروزه این باور کماکان پر طرفدار شده است که انکشاف اقتصادی و بهترسازی سطح دسترسی افراد یک جامعه به رفاه عامه می‌تواند در تامین ثبات سیاسی و اجتماعی در آن جامعه نقش داشته باشد، گسترش روابط اقتصادی افغانستان با کشورهای آسیای میانه و قفقاز و جمهوری آذربایجان بسیار مهم می‌باشد.
در حقیقت می‌توان گفت که برقراری روابط اقتصادی میان افغانستان و کشورهای میانه و سایر کشورهای نزدیک با افغانستان که از مقاصد تجارتی و اقتصادی مفید برای افغانستان محسوب می‌شود، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. اگرچه طرح‌های اقتصادی تاپی و کاسا که قرار است در راستای ترانزیت و انتقال گاز و برق از کشورهای ترکمنستان و آسیای میانه به هند و پاکستان به اجرا در آید، برای افغانستان می‌تواند اولویت اصلی به حساب آید، اما این سبب نمی‌شود که دولت افغانستان و به‌خصوص مسوولین اقتصادی کشور از تامین روابط با سایر کشورهای نزدیک به افغانستان که در همسایگی افغانستان قرار دارند غفلت نماید. این‌که گفته می‌شود امروز جهان به دهکده‌ای تبدیل شده است، اگرچه در این موضوع ارتباطات نقش اول را دارد، اما نباید فراموش کرد که در این دهکده تامین روابط با همسایگان و کشورهای نزدیک با همسایگان از نظر اقتصادی می‌تواند کم‌هزینه و در عین زمان درآمدزا باشد.

اشتراک گذاري با دوستان :