افغانستان
مرد سالار

- نویسنده: هیتر بار برگردان: ضیا صادق منبع: فارن پالیسی

در سوم ماه فبروری، تعداد زیادی از فعالان حقوق زن در جاده مقابل وزارت امور زنان دست به راهپیمایی اعتراضی زدند. آنان دلیل اعتراض‌شان را عملی نشدن وعده‌های رییس‌جمهور غنی و رییس اجرایی، عبدالله عبدالله، مبنی بر اختصاص دادن ۴ چوکی، برای زنان در کابینه خواندند. حضور این بانوان در هوای سرد زمستانی نشان می‌داد که برای به‌دست آوردن حقوق‌شان تا چه حد مصمم‌اند و با در معرض خطر قرار دادن جان‌شان، برای دادخواهی در خط مقدم آمده‌اند. این زنان نگران به‌نظر می‌رسیدند که مبادا دولت جدید آن‌ها را از پروسه سیاسی حذف کند. این در حالی است که حق تحصیل، حفظ‌الصحه، کار و مشارکت سیاسی زنان نیاز به مبارزه جدی دارد.
رییس‌جمهور غنی وعده‌های زیادی برای تامین حقوق زنان داده است. در جریان مبارزات انتخاباتی وی گفته بود: «مشارکت زنان را در تمام بخش‌های مهم زندگی‌شان رعایت خواهم کرد. ما معتقد به اجرای حقوق زنان هستیم.» رییس‌جمهور غنی، در آن زمان وعده‌های مشخصی در بخش حقوق زنان داده بود که شامل برگزیدن چهار زن به‌عنوان وزیر در کابینه و انتخاب یک زن به‌حیث عضو دادگاه عالی کشور می‌شد. حالا به‌عنوان رییس‌جمهور، در آجندای کاری‌اش توسعه اقتصادی را اهمیت داده و همواره از اهمیت مشارکت اقتصادی زنان حرف می‌زند.
رییس‌جمهور غنی و عبدالله زمانی‌که برای تشکیل حکومت وحدت ملی آمادگی می‌گرفتند، به‌صورت مشترک نامه‌ای را امضا کردند که از سوی شبکه حقوق زنان پیشنهاد شده بود. آن‌ها خواستار ۲۵ درصد سهم زنان در پست‌های کلیدی و کابینه گردیده بودند. هم‌چنان دادن سهم ۳۰ درصدی برای زنان در حکومت‌های محلی، وزارت‌خانه‌ها، سفارت‌خانه‌ها، هیات‌های بین‌المللی، پست‌های قضایی حقوقی و خدمات مدنی از دیگر خواست‌های مطرح شده در این نامه بود. براساس همین وعده‌ها، فعالان مشهور حقوق زن، به‌صورت جدی و واضح از کاندیداتوری اشرف‌غنی حمایت کردند. برعکس زمان ریاست‌جمهوری حامد کرزی که در بعضی موارد حقوق زنان نادیده گرفته می‌شد، زنان افغانستان خوشبین بودند که تحت زعامت رییس‌جمهور غنی، که تحصیل‌کرده غرب است و به‌عنوان مامور بانک جهانی وظیفه اجرا کرده است، حقوق زنان بیشتر مراعات شود.
نشانه‌های خوشبینی و نگرانی مبنی بر این‌که رییس‌جمهور غنی بتواند به وعده‌هایش در زمان پیکارهای انتخاباتی جامعه عمل بپوشاند وجود دارد. به‌دنبال انتخاباتی که ادعای تقلب در آن از هردو طرف مطرح می‌گردید و جنجال بزرگی را به بارآورده بود، سرانجام سفرهای پیاپی جان کری، وزیر خارجه امریکا به افغانستان منتج به تشکیل حکومت وحدت ملی گردید. فعالان حقوق زن به این باوراند که هیچ تعهدی نسبت به حضور زنان در پروسه‌های سیاسی وجود ندارد. در حالی‌که زنان با افتخار با وجود تمام چالش‌های امنیتی و موانع که از سوی خانواده‌های‌شان مبنی بر شرکت نکردن در انتخابات وجود داشت، ۳۸ درصد رای‌دهندگان را تشکیل می‌دادند. اما سوالی که مطرح می‌گردد این است که جایگاه زنان در قسمت تصمیم‌گیری و حل بحران انتخاباتی در کجا قرار داشت؟
از سوی دیگر نکته امیدوارکننده موجودیت رولا غنی، بانوی اول افغانستان است. رییس‌جمهور غنی در مراسم تحلیف، در حضور همگان از خانمش تشکر کرد و گفت: «او همیشه زنان افغانستان را کمک کرده است و من آرزو دارم که این کار دوام پیدا کند.» این حرف ممکن برای یک سیاستمدار غربی یک حرف عادی و ساده باشد، اما در افغانستان، کشوری که حتا زنان برای حق بیرون رفتن از خانه، تلاش و مبارزه دارند، یک گام متفاوت و خوبی است. در مقایسه با سال‌های ریاست‌جمهوری حامد کرزی که حتی خانمش زینت کرزی که یک داکتر بود ولی هیچ گاهی در انظار عمومی‌ ظاهر نگشت و عکسی از وی گرفته نشد، وضعیت بهتری وجود دارد. اظهارات رییس‌جمهور غنی در مورد خانمش بی‌جنجال نماند، بعضی افغان‌ها انتقاد می‌کنند که چرا رییس‌جمهور برای وی نقش اجتماعی برجسته‌ای را قایل شده است، به‌ویژه این‌که وی اصالتا یک مسیحی لبنانی‌الاصل است.
همزمان با خاتمه یافتن جنجال‌های انتخاباتی تاثیرات آن هنوز باقی مانده است. فعالین حقوق زن منتظراند که حکومت جدید برای عملی شدن وعده‌هایش چه اقدامی‌ خواهد کرد. گرچه تا هنوز چیزی را که آن‌ها مشاهده کرده‌اند، مطابق خواسته‌های‌شان نبوده است. رییس‌جمهور غنی و عبدالله عبدالله بعد از ماه‌ها تاخیر، نامزدوزیران‌شان را در ۲۰ ماه جنوری معرفی کردند. سه زن مشمول کابینه متذکره بود. این زنان در پست‌های وزارت تحصیلات عالی، وزارت امور زنان و وزارت اطلاعات و فرهنگ معرفی شده بودند. تاخیر در اعلان کابینه، نتیجه کشمکش بین سران حکومت وحدت ملی بود، اما عبدالله بار دیگر تعهد کرده است که چهار نامزدوزیر زن در کابینه حضور خواهد داشت. وی حتا به شوخی گفته بود وجود ۴ نامزدوزیر زن در کابینه اولین موضوعی بوده که وی با رییس‌جمهور غنی بالای آن توافق کرده است. آن‌ها هیچ توضیحی در قسمت عدم تحقق وعده‌شان ارایه نکردند. سه نامزدوزیر متعاقبا از سوی مجلس نماینده افغانستان به‌دلیل آن‌چه مشکلات اسناد تحصیلی و تابعیت دوگانه خوانده می‌شد، رد گردیدند. البته، یک تعداد نامزدوزیران مرد نیز از سوی مجلس نمایندگان رد شدند.
فعالین حقوق زن، عمیقا از عملی نشدن وعده‌های رییس‌جمهور غنی و عبدالله در مورد تامین حقوق زنان نگران‌اند. آن‌ها می‌پرسند چرا فقط سه زن به‌عنوان نامزدوزیر معرفی شدند و بعد هیچ کاری صورت نگرفت که این نامزدان از فلتر پارلمان بگذرند. آن‌ها هراس دارند که در جمع نامزدوزیران بعدی، زنان اندکی حضور داشته باشند. علی‌رغم این، فعالین حقوق زن عقب‌نشینی نکرده و می‌خواهند که عبدالله و غنی باید ۳۸ درصد حضور زنان را نه تنها در پست‌های وزارت‌خانه‌ها، بل در سایر رده‌های بلند دولتی در نظر بگیرند، تا ۳۸ درصد رایی که زنان در انتخابات داده‌اند جبران شود.
حامیان بین‌المللی افغانستان، در راس ایالات متحده امریکا که ۶۵ میلیارد دالر را در شش سال اخیر برای تجهیز نیروهای امنیتی افغانستان مصرف کرده است خاموش بوده‌اند. کشورهای حامی ‌افغانستان خوشبینی‌شان را نسبت به حکومت رییس‌جمهور غنی و عبدالله ابراز داشته و وعده کمک‌های بیشتر را برای تامین حقوق بشر نسبت به حکومت قبلی تحت رهبری حامد کرزی داده‌اند. افزایش شورشیان، اقتصاد ازهم‌پاشیده و وضعیت سردرگم حکومت وحدت ملی، مشکلاتی که بین حکومت و مجلس نمایندگان وجود دارد از چالش‌هایی‌اند که فرا روی حکومت قرار دارد. کشورهای کمک‌کننده به این مشکلات اشاره کرده و به صبر و بردباری توصیه می‌کنند. کشورهایی که حضور نظامی ‌در افغانستان داشتند در راس ایالات متحده امریکا، برای کامیابی دولت افغانستان تلاش‌هایی زیادی کردند که این تلاش‌ها بخش اعظمی‌از استراتژی خروج‌شان از افغانستان را تشکیل می‌دهد.
شمار زیادی از زنان خاطرنشان ساخته‌اند که از کامیابی دولت رییس‌جمهور غنی و عبدالله ناامید هستند. در ۱۴ سال اخیر، با وجود تهدیدها، قتل و ترور و شرایط بدامنیتی فعالان حقوق زن زندگی‌شان را به خطر انداخته و برای گرفتن حقوق‌شان مبارزه کرده‌اند. در شرایط کنونی محال است ساکت بنشینند، آن‌ها به تلاش‌های‌شان ادامه خواهند داد. دولت‌های کمک‌کننده افغانستان بهتر است به‌صورت واضح خواستار تحقق و تامین حقوق زنان شوند. رییس‌جمهور غنی و عبدالله نیز وعده‌هایی را که در جریان مبارزات انتخاباتی در راستای تامین حقوق زنان داده بودند، ارج گذاشته و به یاد آورند.

اشتراک گذاري با دوستان :