ریاست ترافیک غرق در فساد مالی و واسطه‌بازی

- اکبر رستمی

سروصداهای متقاضیان از داخل محوطه‌ی مزدحم ریاست ترافیک به گوش می‌رسد. بی‌نظمی در این‌جا بیداد می‌کند و هر کمیشن‌کار تلاش می‌کند تا کار خودش را به پیش ببرد.
برخی از متقاضیان که توان پرداخت پول بیشتر به کمیشن‌کاران را ندارند، می‌خواهند که روزها در شعبه‌های ریاست ترافیک وزارت داخله و مدیریت ترافیک کابل رفت‌وآمد کنند و در صف‌های طویل منتظر اجرای کارهای‌شان بمانند. در حالی‌که کمیش‌کاران و واسطه‌داران بسیار به راحتی می‌توانند بدون در نظرداشت نوبت، وارد اداره‌های ترافیک شوند و در تبانی با برخی از ماموران و مسوولان ترافیک، کارهای شماری از افراد را در بدل دریافت پول اجرا کنند.
هارون نصرت که جواز سیر و فورمه‌ی تمدید جواز به دستش بود، به محضی ‌که مقابل شعبه بایومتریک رسید، چهار جوان نزد او آمدند. فرزاد یکی از این جوانان به هارون گفت: «برادر چه داری. لیسانس (جواز رانندگی) می‌خواهی یا تمدید جواز. من کمیشن‌کار هستم و جواز رانندگی را در جریان پنج روز برایت آماده می‌کنم، فقط خودت یک روز برای بایومتریک و معایینه خون بیا، اما از کورس آموزشی برای گرفتن جواز رانندگی معافت می‌کنم.»
آقای نصرت، از فرزاد پرسید که قیمت یک جواز رانندگی چقدر است و چه ضمانتی وجود دارد که جواز رانندگی اصلی باشد. فرزاد با لبخند پاسخ داد: «برادر کی را ضمانت می‌خواهی، دگرمن، دگروال، مارکیت، دکان، افسر و… پول‌تان را هنگامی که جواز رانندگی‌تان را رسما گرفتم، به من بدهید.»

ارتباط کمیشن‌کاران با مسوولان ترافیک

او ادامه داد: «در هر شعبه‌ای که جواز رانندگی نیاز به امضا دارد، با مسوول آن ارتباط دارم. قیمت یک جواز رانندگی ۷۵۰۰ افغانی است، از این میان ۵۰۰ افغانی آن سهم من و ۲۰۰۰ افغانی دیگر آن سهم مسوول شعبه‌های کورس رانندگی، کلنیک چشم و… می‌شود.»
گزارشگر روزنامه ۸صبح نیز برای مستندسازی و وجود کمیشن‌کاران روزهای دوشنبه‌، سه‌شنبه و چهارشنبه هفته گذشته را در ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک کابل سپری کرد. یافته‌های ۸صبح نشان می‌دهد که در بیرون و صحن محوطه ریاست ترافیک، ده‌ها کمیشن‌کار تاوبالا می‌گردند تا مشتری پیدا کنند.
در همین حال، برخی از کمیشن‌کاران در مصاحبه با خبرنگار روزنامه ۸صبح، تایید می‌کنند که در بدل هر جواز رانندگی و تمدید جواز، سهم برخی از کارکنان و مسوولان ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک را می‌پردازند.
این دلالان مدعی‌اند که بیش از ۵۰ درصد کارهای مراجعان در ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک توسط آنان اجرا می‌شود و سهولت‌های زیادی را برای متقاضیان فراهم کرده‌اند.
الیاس شبیر، یکی از کمیشن‌کاران به ۸صبح گفت: «اکثریت کمیشن‌کاران با کارکنان، افسران و مسوولان ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک ارتباط دارند. از هر جواز رانندگی، تمدید جواز و امضا، کارمندان شعبه‌های مربوطه حق خود را می‌گیرند. هیچ کمیشن‌کاری بدون ارتباط خوب با برخی از ماموران ترافیک نمی‌توانند شغل خود را ادامه دهند.»
آقای شبیر می‌افزاید که اکثریت کارهای مراجعان توسط کمیشن‌کاران اجرا می‌شود: «بیش از ۵۰ درصد کارهای متقاضیان توسط کمیشن‌کاران انجام می‌شود. اکثریت متقاضیان زمانی‌که برای گرفتن جواز رانندگی، پلیت و یا تمدید جواز در این‌جا می‌آیند، به‌دلیل حضور کمیشن‌کاران مجبور می‌شوند که کمیشن‌کاران کارهای‌شان «تعقیب کنند. در ترافیک همین زمینه ایجاد شده که اکثریت کارها توسط کمیشن‌کاران انجام شود و این یک سهولت بزرگ است.»
با این حال، شماری از درخواست‌کنندگان جواز رانندگی و تمدید جواز سیر می‌گویند که کارشکنی‌ها و فساد اداری در شعبه‌های ترافیک بیداد می‌کند و مسوولان ترافیک نیز از کمیشن‌کاران حمایت می‌کنند.
صفدرعلی که به‌گفته‌ی خودش در بدل ۲۵ هزار افغانی جواز سیر خود را تمدید کرده است می‌گوید که به‌دلیل بی‌قانونی، کارشکنی و فساد اداری نتوانسته است که جواز خود را در جریان چند روز تمدید کند و سرانجام مجبور شده که با پرداخت این مقدار هزینه توسط یک کمیشن‌کار جواز سیر خود را به‌دست آورد.

واسطه‌بازی و پول‌ستانی

او گفت: «زمانی‌که برای تمدید جواز سیر به ریاست ترافیک رفتم، دیدم که بی‌نظمی، واسطه‌بازی و پول‌ستانی به حدی زیاد است که اگر خودم اقدام می‌کردم، هفته‌ها زمان می‌گرفت تا جواز سیر خود را تمدید کنم. وقتی‌که دیدم هیچ چاره‌ای ندارم، به یکی از کمیشن‌کاران پول دادم تا جواز سیر خود را تمدید کنم.»
به‌گفته او، کارهای اکثریت مراجعان توسط دلالان اجرا می‌شود و شماری از متقاضیان نیز مجبور می‌شوند که در بدل پرداخت رشوه جواز رانندگی بگیرند و جواز سیر خود را تمدید کنند.
فیض‌الله، از باشندگان میدان‌وردک که چندی پیش یک پلیت جدید گرفته است می‌گوید که حدود یک ماه تلاش کرده تا یک شماره پلیت برای موتر خود بگیرد، اما موفق به این کار نشده است.
او گفت: «من روزها و هفته‌ها به ریاست ترافیک می‌آمدم. هیچ کس به مشکل من رسیدگی نمی‌کرد؛ گویا که من کارهای غیرقانونی می‌کنم. در جریان یک ماه من شاهد بودم که کمیشن‌کاران خوش و خندان داخل شعبه‌های ترافیک می‌شدند و در ظرف چند دقیقه امضای مسوولان را می‌گرفتند، اما به من پاسخ رد می‌دادند. پس از یک ماه با یکی از کمیشن‌کاران صحبت کردم و سی هزار افغانی رشوه دادم. سی هزار افغانی اضافه را زمانی پرداخت کردم که پلیت خود را رسما گرفتم.»

ترس از حرکت‌های مدنی

از سوی دیگر، فیض‌الله می‌گوید که او در جریان چند روز بارها برخی از مراجعان را تشویق کرده که در برابر بی‌عدالتی، فساد اداری و کارشکنی‌های مسوولان ترافیک تظاهرات کنند، اما همه ترس داشتند و هیچ جراات نمی‌کردند که دست به حرکت‌های مدنی بزنند.
آنان می‌گویند که در اداره‌های ترافیک کمیشن‌کاری وجه قانونی پیدا کرده و هیچ نهاد و اداره‌ای دولتی وجود ندارد که مانع کار آنان شوند و مردم نیز عادت کرده‌اند تا کارهای‌شان توسط کمیشن‌کاران انجام شود.
گزارشگر روزنامه ۸صبح بارها به جنرال محمدشفیق، رییس عمومی ترافیک وزارت داخله تماس گرفت و تلاش کرد تا با او مصاحبه کند. آقای شفیق سرانجام چهارشنبه گذشته گزارشگر ۸صبح را به دفتر خود خواست تا با او مصاحبه کند؛ اما زمانی‌که به دفتر او حضور یافت، از مصاحبه کردن خودداری کرد.
آقای شفیق گفت: «برو با عبدالقادر مدیر پلان ما مصاحبه کن. او نسبت به من بهتر است.»
اما عبدالقادر مدیر پلان ریاست ترافیک، براساس سفارش رییس عمومی حاضر به مصاحبه شد. او در گام نخست تلاش کرد تا پلان‌های این اداره را تشریح کند، اما زمانی‌که از او در مورد حضور کمیشن‌کاران و ارتباط آنان با مسوولان و کارمندان ترافیک پرسیدم، با لحن تند گفت: «برو… برو من دست ششم در ترافیک هستم. برو در مورد فساد اداری از رییس ترافیک و مدیر ترافیک سوال کن. اصلا فساد اداری در این‌جا وجود ندارد. اگر دارد برو از رییس عمومی بپرس.»
در همین حال، جنرال اسدالله، مدیر ترافیک فرماندهی پولیس کابل می‌گوید که او با فساد اداری و مالی مبارزه کرده و هیچ کارمندی مفسد در مدیریت ترافیک وجود ندارد.

تقلیل ۸۰ امضا به سه امضا

جنرال اسد به ۸صبح گفت او در مدیریت ترافیک کارهای مردم را سهل ساخته است: «در بخش‌های جواز رانندگی و جواز سیر امضاها را از ۸۰ به سه امضا تقلیل دادم. در حال حاضر مردم در جریان دو روز و حتا یک روز می‌توانند جواز سیر خود را تمدید کنند. یک درخواست‌کننده‌ی جواز رانندگی باید امتحان موفقانه نظری و عملی را سپری کند و بعد در جریان یک روز می‌تواند جواز رانندگی بگیرد.»
به‌گفته او، برخی اوقات مراجعان خودشان حاضر نمی‌شوند که کارهای‌شان اجرا شود و تمایل نشان می‌دهند که کارهای‌شان توسط کمیشن‌کاران اجرا شود.
او افزود: «هیچ کمیشن‌کاری در مدیریت ترافیک وجود ندارد که جواز رانندگی برای درخواست‌کنندگان آن آماده کند؛ چون براساس قانون افرادی که جواز رانندگی می‌گیرند باید کورس‌های آموزشی را سپری کنند و پس از آن آزمون نظری و عملی را نیز موفقانه طی کنند. این کار از توان کمیشن‌کار بیرون است. کمیشن‌کار شاید جواز را تمدید کند، آن هم زمانی‌که خود متقاضی حاضر نمی‌شود و می‌خواهد که کارش توسط دیگران اجرا شود.»
با این همه، شماری از نمایندگان و سناتوران می‌گویند که کمیشن‌کاری نوعی از ترویج فساد اداری است و حضور کمیشن‌کاران در ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک باعث شده تا فساد مالی نیز در این اداره‌ها بیشتر شود.
جنرال نظیفه ذکی، از اعضای کمیسیون امنیت داخلی مجلس نمایندگان می‌گوید در حال حاضر بیشترین کمیشن‌کار در اداره‌های ترافیک وجود دارد و این کمیسیون بارها این مشکل را با مسوولان ترافیک در جریان گذاشته، اما نتیجه‌ای در پی نداشته است.

عدم صلاحیت اجرایی رییس ترافیک

بانو ذکی گفت: «سرانجام هفته گذشته با جنرال شفیق، رییس عمومی ترافیک صحبت کردم. از زبان جنرال شفیق می‌گویم که چندی پیش اعتراف کرد که منحیث رییس صلاحیت ندارد حتا کارمندان خود را تغییر دهد. همه‌اش وابسته به رهبری وزارت داخله است و رییس منحیث کاتب وظیفه اجرا می‌کند. صلاحیت اجرایی ندارد؛ به‌ویژه در بخش ترافیک کابل اصلا صلاحیت ندارد. میان ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک تداخل کاری وجود دارد و باید این مشکل برطرف شود.»
به‌گفته او، در اداره‌های ترافیک مشکلات خلق گردیده تا کمیشن‌کاران کارهای مردم را به پیش ببرند: «مقصر اصلی در این‌جا بازهم رهبری ترافیک است. مقام‌های وزارت داخله باید به‌زودی تغییرات اساسی را در رهبری ترافیک ایجاد کند.»
محمدامین صافی، از اعضای کمیسیون امنیت داخلی مجلس سنا می‌گوید که کمیشن‌کاران و مسوولان ترافیک مردم را تباه کرده‌اند: «ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک در راستای جلوگیری از ورود کمیشن‌کاران به این اداره‌ها عاجز هستند، چون کمیشن‌کاران با مسوولان ارشد ترافیک ارتباط دارند، کمیشن‌کاران درصدی مشخص به مسوولان ترافیک می‌دهند.»
آقای صافی نیز می‌گوید که تا حدی تداخل کاری میان ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک کابل وجود دارد: «رییس نمی‌تواند از مدیریت ترافیک بررسی کند. این خود زمینه را مساعد ساخته تا فساد در ]اداره[ ترافیک گسترش یابد. در حال حاضر هیچ متقاضی تا زمانی که رشوه ندهد جواز رانندگی گرفته نمی‌تواند، پلیت گرفته نمی‌تواند و قادر نیست تا جواز خود را تمدید کند.»
اما جنرال اسدالله، مدیر ترافیک در حالی که هرگونه ارتباط با کمیشن‌کاران را رد می‌کند، می‌گوید که وظیفه‌های این اداره با ریاست ترافیک کاملا مشخص است و اصلا تداخل کاری در این بخش وجود ندارد.
او ادغام مدیریت ترافیک کابل با ریاست ترافیک وزارت داخله را از صلاحیت‌های مقام‌های این وزارت می‌خواند: «هیچ تداخل کاری میان این دو اداره وجود ندارد.»

اخاذی‌های غیرقانونی

در عین حال، فساد اداری تنها در شعبه‌های ریاست ترافیک و مدیریت ترافیک وجود ندارد، بل شماری از رانندگان می‌گویند که پولیس ترافیک از رانندگان برخی از ایستگاه‌ها نیز روزانه حق می‌گیرند.
سید علی یکی از رانندگان در مسیر کوته‌سنگی- دشت برچی می‌گوید که در این مسیر صدها موتر تونس، کرولا و مینی‌بس وجود دارد و روزانه هر راننده باید ۵۰ افغانی به پولیس ترافیک این ساحه بپردازد.
او گفت: «در هر ایستگاه پولیس ترافیک وجود دارد و بدون استثنا از رانندگان به‌ویژه رانندگان موترهای تونس رشوه می‌گیرند. اگر به پولیس ترافیک حق ندهیم هرگز اجازه نمی‌دهند تا مسافران را انتقال بدهیم.»
به‌گفته او، برخی از اوقات که شماری از رانندگان به ترافیک حق نمی‌دهند، جریمه می‌شوند «پولیس ترافیک حق دارد تا بدون تخلف و حادثه رانندگان را جریمه کنند، اما من بارها دیدم که ۳۰۰ افغانی جریمه شدم، اما پولیس ترافیک در کنده جریمه ۲۰۰ افغانی نوشته است.»
شماری از نمایندگان و سناتوران نیز می‌گویند که در حال حاضر پارچه‌های جعلی جریمه نیز در برخی از حوزه‌های ترافیک وجود دارد و بخشی از درآمد ترافیک از طریق جریمه‌ها به‌دست می‌آید.
اما جنرال اسدالله می‌گوید که تمام پارچه‌های حوزه‌های ترافیک اصلی است و سالانه حدود ۱۳۰ میلیون افغانی از بابت جریمه‌های رانندگان به دولت واریز می‌شود.
او گفت «پارچه جریمی‌ها اصلی است. هر پارچه شماره مسلسل دارد و مقدار جریمه آن نیز مشخص است، روزانه پارچه‌هایی که توسط آمران حوزه ترافیک به افسران و سربازان‌شان توزیع می‌شود، شام آن روز پارچه‌ها دقیق بررسی و پول‌های جمع‌آوری می‌شود.»

اشتراک گذاري با دوستان :