داستان قهرمانان دشوارترین روزهای کابل

- گفتگو با طارق قیومی تهیه کننده نخستین فلم‌های شبه مستند در افغانستان - گفتگو کننده: حکیمی

۲۸ حمل ۱۳۹۱ برای ساکنان کابل روز دشواری بود. طالبان به سه نقطه شهر حمله کردند و زندگی عادی در شهر را مختل ساختند. مهاجمان در یک ساختمان پنج‌طبقه‌ای در روبه‌روی پارلمان جابه‌جا شدند و سفارت روسیه و پارلمان را هدف قرار دادند؛ چند مهاجم دیگر در چهارراهی شیرپور وارد یک ساختمان نیمه‌کاره شدند و چندین سفارت‌خانه را هدف قرار دادند. در پلچرخی نیز تروریستان با جابه‌جایی در یک ساختمان اهداف نظامی و ملکی را به رگبار بستند.
هزارها باشنده کابل این صحنه‌های خطرناک را دیدند، شنیدند و فراموش کردند اما طارق قیومی، فلم‌ساز افغان که در آن روز در کابل بود به این فکر افتاد که چگونه می‌تواند قهرمانانی به مردم نشان دهد که بدون هیچ ترسی به‌سوی جنگ و آتش و گلوله می‌روند تا دشمنان مردم را نابود کنند.
نتیجه‌ی این فکر، تولید یکی از بخش‌های «راه حقیقت» بود. قیومی که از افغان‌های ساکن کانادا است و ماستری‌اش را در رشته فلم و تلویزیون از دانشگاه کالیفرنیا به‌دست آورده، طرحی ریخت که براساس آن این حمله‌ها را مستند کند.
روزنامه ۸صبح در مصاحبه‌ای از آقای قیومی پرسیده است که چه دلیلی سبب شد تا به افغانستان بیاید و مستندهایی بسازد که با فلم‌های دیگر متفاوت است؟
قیومی: من در کانادا بزرگ شده‌ام و همیشه در آن‌جا احساس کمبودی می‌کردم. فکر می‌کردم که اگر به افغانستان بیایم، این خلا در زندگی ام پر می‌شود. وقتی به افغانستان آمدم «مستند بازسازی شده» را ساختم. این فلم براساس داستان‌هایی که مردم می‌گویند ساخته می‌شود. در نخستین روزهای کار، هیچ کسی با من کار نمی‌کرد، زیرا نمی‌دانستند که من چه می‌سازم، پولیس نمی‌خواست همکاری کند و مرا هم کسی نمی‌شناخت.

 

۸صبح: اولین مستند بازسازی شده کدام بود و آیا با استقبال مردم مواجه شد؟
قیومی: اولین فلم را براساس داستان اختطاف یک پسر ۸ ساله ساختم، این کودک ابتدا اختطاف و سپس کشته شده بود. وقتی این فلم را برای اولین بار به جنرال ظاهر فرمانده امنیه کابل نشان دادم، آن‌ها وقتی این فلم را می‌دیدند، اشک در چشمان‌شان حلقه زده بود، به‌خاطری که این قصه دل‌شان را شکستاند و دوم این‌که دیدند که خودشان چقدر کار می‌کنند و زحمت می‌کشند تا مردم را نجات دهند.

 

۸صبح: با این فلم چه چیزی را می‌خواستید به مردم بگویید؟
قیومی: ما می‌خواستیم یک قصه بسیار دلچسپ را برای مردم بگوییم. هدفم برای آمدن به افغانستان همین بود که قصه‌های مردم را مستند سازم و برای آن‌ها بازگو کنم. اولین فلم من ثابت کرد که مردم پولیس را دوست دارند. در حالی‌که پولیس بدنام بود اما این فلم برای مردم نشان داد که پولیس چقدر زحمت می‌کشد.

 

۸صبح: فلمی که از حمله‌های تروریستی بر سه نقطه کابل ساخته شد، چه پیامی داشت و شما چگونه آن را ساختید؟
قیومی: وقتی به افغانستان آمدم، دیدم که هر روز در افغانستان حمله است، ولی این را هم دیدم که این حمله‌ها برای مردم مهم نیست. وقتی در یک جای بمب انفجار می‌کند یا انتحاری می‌شود، دو ساعت بعد مردم به کارشان مشغول می‌شوند و زندگی‌شان را پیش می‌برند. در همان روز بزرگ‌ترین حمله بر کابل صورت گرفت، بسیار رنجیدم. زیرا چنین حملاتی صورت می‌گیرد اما کسی در باره آن قصه نمی‌کند. می‌خواستم نشان بدهم سربازانی که زندگی خود را به خطر می‌اندازند و برای افغانستان خون می‌دهند، کی هستند. در حالی‌که همه‌ی ما و شما در آن روز پنهان شده بودیم و منتظر پایان حمله بودیم، سربازان شجاعی را می‌دیدیم که بدون هیچ ترسی به طرف جنگ می‌دویدند. به همین خاطر تصمیم گرفتم که فلم بسازم و کارم را آغاز کردم.

 

۸صبح: شما در یکی از فلم‌های راه حقیقت نشان دادید که تروریستان از پاکستان دستور می‌گیرند، این موضوع را از کجا دانستید؟
قیومی: ما با امنیت ملی گپ زدیم. آن‌ها برای ما گفتند که تروریستان ابتدا آموزش می‌بینند و این آموزش‌ها بسیار پیچیده است. علاوه بر آن تروریستان در شهر هم نفر دارند و زمینه را برای آن‌ها فراهم می‌کنند. حمله‌کنندگان از مواد مخدر استفاده می‌کنند و به همین دلیل حمله می‌کنند، اما می‌فهمند که برنده نمی‌شوند. آن‌ها هیچ هدفی را به دست آورده نمی‌توانند اما با این حملات آوازشان را بلند می‌کنند تا بفهمانند که تروریست‌ها حضور دارند.

 

۸صبح: جالب‌ترین صحنه‌هایی که در هنگام تهیه این فلم‌ها دیدید چه بود؟
قیومی: همه صحنه‌ها برای من جالب بود. جالب‌تر از همه این بود که یکی از سربازان که در جریان حملات تروریستی گلوله به دهنش اصابت کرده و از گردنش برامده بود، پس از تداوی به‌جای این‌که به خانه‌اش بنشیند و معاش تقاعدش را بگیرد، دوباره به قطعه آمده بود و همراه با همرزمانش در ماموریت‌های خطرناک شرکت می‌کرد بدون این‌که هیچ ترسی داشته باشد. من وقتی این روحیه را دیدم، به افغان بودنم افتخار کردم.

 

۸صبح: با چه مشکلاتی در تهیه این فلم‌ها روبه‌رو هستید؟
در افغانستان استعداد وجود دارد ولی انستیتوت‌ها و مراکز آموزشی برای فلم‌سازان حرفه‌ای وجود ندارد. تقریبا هیچ کسی از بازیگرانی که با ما همکاری کردند، آموزش ندیده‌ بودند. در این‌جا امکانات هم وجود ندارد و ما با امکانات بسیار کم فلم‌هایی ساختیم که اگر پشت صحنه آن را کسی ببیند، باورش نمی‌شود.

 

۸صبح: آیا با ساختن این فلم‌ها در صدد تغییر باورها هستید؟ می‌خواهید در بازسازی روانی مردم کار کنید؟
قیومی: بعد از سال‌ها جنگ، حالا همه فکر می‌کنند که باید در افغانستان ساختمان‌های جدید ساخته شود و مسایل دیگر از این دست. اما روان ما را کی بازسازی کند؟ این کار ما است که سناریو و فلم‌نامه می‌نویسیم. ما قهرمان‌هایی داریم که باید از آن‌ها قصه بسازیم. هرکسی در سی- چهل سال گذشته در افغانستان زندگی کرده یک قهرمان است و یک قصه دارد.

 

۸صبح: شما فکر می‌کنید در افغانستان جنگ روانی جریان دارد و با فلم‌های‌تان در مقابله با این جنگ می‌روید؟
قیومی: ما در «راه حقیقت» درست همین کار را می‌کنیم. در یکی از فلم‌ها ما نشان می‌دهیم که همه مردم افغانستان چه تاجیک، چه پشتون، هزاره، ازبک و تمام اقوام درد مشترک دارند. این بسیار مهم است. تلویزیون و فلم می‌تواند ما را نزدیک‌تر بسازد.

 

۸صبح: شما کارتون‌های باغچه سم‌سم را برای کودکان ساخته‌اید، هدف‌تان چه بود؟
قیومی: در تلویزیون‌های افغانستان بیشتر فلم‌های ترکی معمول است. وقتی کودکان این فلم‌ها را می‌بینند از آن تقلید می‌کنند. به‌نظر من بهتر است کودکان نیز برای خودشان فلم داشته باشند؛ فلم‌هایی که کودکان به آن نیاز دارند. باغچه سم‌سم برای کودکان ساخته شد تا آن‌ها از آن‌چه می‌خواهند ببینند محروم نشوند. در کشوری که من بزرگ شدم، در آن‌جا کودکان و جوانان بسیار مهم است در حالی‌که در این‌جا کلان‌سالان و پیرمردان بسیار مهمند به این دلیل ما باید به کودکان هم توجه داشته باشیم.

اشتراک گذاري با دوستان :