شنود در افغانستان چگونه انجام می‌شود؟

- مهدی حیدری، استاد دانشگاه و متخصص تکنالوژی معلوماتی

آیا وجود شرکت‌های مخابراتی سومی را در مکالمات خود درک کرده‌اید؟

امروزه با پیشرفت ارتباطات، رقابت‌ها و جرایم، کنترول و محافظت از مکالمات تلیفونی یکی از مسوولیت‌های بزرگ وزارت مخابرات و ریاست امنیت ملی افغانستان می‌باشد.
شنود یا استراق سمع به عمل مخفیانه گوش دادن به مکالمات خصوصی دیگران بدون رضایت آن‌ها گفته می‌شود. این عمل در صورتی که بدون اجازه قوانین کشور انجام شود جرم محسوب می‌شود.
شنود مکالمات می‌تواند هم‌زمان باشد و یا تنها ضبط و آرشیف شود و بعد مورد بررسی قرار گیرد.
شنود به هیچ‌وجه قابل شناسایی نیست و فرد تحت نظر، متوجه شنود نمی‌شود. طوری نیست که صدایی بیاید و یا در مکالمه تاخیری احساس شود، حتی کیفیت مکالمه نیز هیچ تفاوتی نمی‌کند. شماره‌ها و موقعیت کسانی که با شماره مورد نظر تماس می‌گیرند، نیز ثبت می‌شود و همین‌طور هرگونه فعالیت دیگر چون انتقال مکالمه به شماره دیگر (Call Divert) یا کنفرانس سه‌نفره و غیره نیز در پروتکل ثبت می‌شود. تغییر موقعیت جغرافیایی و تغییر موقعیت دریافت امواج اختلالی در شنود ایجاد نمی‌کند و تمام این فعالیت‌ها ثبت می‌شوند.

شنود مکالمات معمولا با دو هدف انجام می‌شود:
١ – شنود مکالمات به هدف جاسوسی توسط اشخاص یا نهادهای غیرمسوول
٢- شنود مکالمات به هدف پی‌گیری حادثه‌های امنیتی توسط ارگان‌های مسوول
١ – شنود مکالمات به هدف جاسوسی
شنود مکالمات توسط اشخاص یا نهادهای غیرمسوول از راه‌های متفاوتی امکان‌پذیر است که به تشریح چند طریقه از پرکاربردترین آن‌ها با مدنظر گرفتن چالش‌های موجود در افغانستان می‌پردازیم:
• ارتباط داشتن با شرکت‌های مخابراتی و در اختیار گرفتن مکالمات دلخواه در مقابل منافع پولی یا سیاسی
فساد اداری در افغانستان حتی در مجراهای شرکت‌های خصوصی مخابراتی نیز راه پیدا کرده است که در حال حاضر خریداری اطلاعات تماس‌های صوتی و یا پیام‌های متنی شماره‌های دلخواه از شرکت‌های مخابراتی کار ناممکن نبوده و توسط پول و یا رابطه‌های سیاسی امکان‌پذیر است.
• وجود شرکت‌های مخابراتی سومی (سیم باکس) در مکالمات تلیفونی
برای تعریف کردن شرکت‌های مخابرات سومی می‌توان به مثال واضحی اشاره کرد که اکثرا به این مورد بر خورده‌اند؛ دریافت کردن تماس‌های خارجی توسط شماره‌های داخلی.
طبق روال عادی برقراری تماس‌های خارجی معمولا به دو شرکت مخابراتی نیاز داریم که پروسه ایجاد مکالمه در تصویر نشان داده شده است:
وجود شرکت‌های سومی در این مکالمات بیشتر برای به‌دست آوردن اضافه مصرف تلیفون‌های خارجی می‌باشد.
سیستم به‌شکلی است که توسط ترفندهای تحت شبکه می‌توانند به پورت‌های خروجی و نهایتا تفکیک کردن تماس‌های خارجی از داخلی شرکت‌های مخابراتی آن‌ها را به سمت (SIM box) های خود تغییر جهت دهند و بعد از طریق انترنت (VOIP – voice over IP) تماس را به شماره هدف سریع‌تر و ارزان‌تر برسانند.
و داخل سیم باکس‌هایی که تماس به طرف آن تغییر جهت داده می‌شود شماره‌های داخلی می‌باشد و باعث می‌شود تا شرکت مخابرات به این باور باشند که تماس داخلی بوده است و از طرف دیگر شماره‌ای که برای طرف مقابل فرستاده می‌شود می‌تواند شماره داخلی همان کشور و یا شماره دلخواه باشد.
چگونگی وجود شرکت‌های سومی در مکالمات در عکس زیر نشان داده شده است :
(شرکت‌های سومی) طوری که توسط لوازم و ترفندهای خاص توانایی تغیر جهت مکالمات را دارا می‌باشند، می‌توانند شماره‌های خاص و دلخواه خود را تعقیب و از تمام تماس‌های آن‌ها ذخیره داشته باشند.
در اکثر کشورها خدمات (VOIP) قانونی می‌باشد و برای شرکت‌ها جواز خدمات داده می‌شود اما در حال حاضر در افغانستان ممنوع می‌باشد و تاکنون بیشتر از ده‌ها پایه از سیم باکس‌ها و گروه‌هایی که به‌شکل غیرقانونی چنین فعالیتی را داخل افغانستان داشتند توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده‌اند.
• شنود مکالمات از طریق میکروفون‌های موبایل‌ها توسط شرکت‌های سازنده آن و در نهایت ذخیره‌سازی و فروش اطلاعات به مشتری‌های جاسوسی و استخباراتی.
• شنود و دسترسی کامل به مکالمات و اطلاعات موبایل از طریق سیستم‌های عامل موبایل‌ها و اپلیکشن‌ها
٢- شنود مکالمات به هدف پی‌گیری حادثه‌های امنیتی توسط ارگان‌های مسوول:
ارگان‌های امنیتی و مخابراتی افغانستان در صورتی که نیاز این کار را به هر دلیلی تشخیص دهند، با حکم ستره‌محکمه افغانستان قابلیت این را دارند که شماره‌های تلیفون‌های مشخص و یا حتی منطقه را زیر نظر قرار دهند و تمام مکالمات، پیام‌های متنی (SMS) و تصویری (MMS)، ارتباط با انترنت (GPRS) که به آن شماره‌ها می‌رسند و یا از آن فرستاده می‌شوند، مورد شنود و کنترول قرار می‌گیرند.
وزارت مخابرات افغانستان می‌گوید تیمی متشکل از ریاست امنیت ملی- وزارت مخابرات و وزارت عدلیه برای هماهنگی هرچه سریع‌تر و پی‌گیری دقیق مجرمین توسط تکنالوژی مخابراتی در حال تشکیل است و نمونه قانون سایبر افغانستان را تهیه و آماده تصویب کرده است.

اشتراک گذاري با دوستان :