کمیسیون انتخابات و مسوولیت سازمانی در برابر تقلب‌های انتخاباتی

- محمدهاشم قیام

یکی از موضوعاتی که این روزها به یک بحث جدی در میان تحلیلگران بدل شده است، مساله تخطی‌ها و تقلبات انتخاباتی است. اکنون از سوی دست‌اندرکاران انتخابات نیز تایید شده است که تخطی‌های انتخاباتی صورت گرفته است. جمع شدن خریطه‌های مهر نشده و سایر ادوات تاییدنشده در بخش شمارش آرا و یا جمع‌آوری لیست‌های آرای محاسبه شده، گویای همین واقعیت است که تخطی‌هایی در پروسه برگزاری انتخابات صورت گرفته است. اما این به‌شدت قابل توجه است که کمیسیون مستقل انتخابات با توجه به حاکمیت اصل وحدت اداره و تمرکز مسوولیت در نزد دفتر، در این تخلفات و تخطی‌ها مسوولیت دارد.
همین بی‌توجهی به مسوولیت رهبری کمیسیون مستقل انتخابات در تخطی‌ها و تقلب‌های صورت گرفته باعث شده است، که از سوی هیچ نهاد، محکمه یا رسانه و فعال مدنی‌ای خود کمیسیون به‌عنوان دارنده دست آلوده در تقلب مورد توجه و یا بازپرس قرار نگیرد و بیشترین فشار از ناحیه تقلب‌های به‌میان آمده در انتخابات متوجه کاندیداها و یا حامیان کاندیداها باشد. این در حالی است که اگر مبتنی بر اصول حاکم بر نظام اداری کشور بحث صورت گیرد، روشن می‌شود که یکی از طرف‌های تقلب و تخطی خود کمیسیون مستقل انتخابات و در کل رهبری این اداره می‌باشد.
یکی از اصولی که در نظام حقوقی اداری افغانستان به‌رسمیت شناخته شده است، اصل متمرکز بودن یا مرکزی بودن واحدهای اداری می‌‌باشد. براساس این اصل، هر یک از اداره‌های کشور دارای یک مرکز است که اغلب این مراکز در کابل قرار دارند. این اداره‌ها از طریق همین دفتر مرکزی یا اداره مرکزی خود در کابل خدمات و مسوولیت‌های خویش را در سطح کشور انجام می‌دهند. چیزی که در این نوع نظام سازمانی یا اداری برجستگی دارد، این است که دفتر مرکزی و رهبری اداره مرکزی این نهادها در برابر هر وضعیتی که از ارایه خدامات و انجام مسوولیت‌های این ادارات در سطح کشور به‌وجود می‌آید، مسوولیت دارند.
براساس همین نظام حقوق اداری، اگر در یک نقطه‌ای از کشور کدام مشکلی در عرصه کاری یکی از اداره‌های کشور به‌وجود بیاید، رهبر و رییس یا مسوول اول آن اداره در کابل مسوولیت دارد تا نسبت به وضعیت به‌وجود آمده، پاسخگویی کند.
یکی از نهادهای اداری کشور که در قالب اداره‌های تحت مسوولیت دولت افغانستان ایجاد شده است و نمی‌تواند از اصول سازمانی و اداری حاکم بر کشور مستثنی باشد، کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان می‌باشد. کلمه مستقل که در این کمیسیون وجود دارد، صرفا مشعر بر این است که این کمیسیون در اجراات و تصمیم‌گیری‌های خود از استقلالیت برخوردار بوده و تابع اراده نهادهای دیگر دولتی به‌شمول رییس دولت نمی‌باشد. اما مستقل بودن این کمیسیون سبب نمی‌شود که این کمیسیون از متعهد بودن در برابر اصول حاکم بر نظام حقوق اداری افغانستان نیز مستثنی باشد و مسوولان این کمیسیون مدعی شوند که نسبت به اصول حاکم بر نظام حقوق اداری افغانستان تعهدپذیری ندارند.
حاکم بودن اصل واحد بودن اداره‌های اجرایی کشور در افغانستان ایجاب می‌کند که کمیسیون مستقل انتخابات نسبت به تخطی‌ها و تقلبات انتخاباتی که در سطح کشور صورت می‌گیرد، مسوولیت داشته باشد و مسوول شناخته شود. اوراق رای‌دهی و سایر لوازم مربوط به انتخابات از طریق دفتر مرکزی این کمیسیون به سایر مناطق انتخاباتی کشور توزیع شده است. اگر این اوراق و اسناد پیش از برگزاری انتخابات و در زمان نقل و انتقالات مورد دستبرد قرار می‌گرفت، باید از سوی کمیسیون انتخابات اعلام می‌شد که چه مقدار لوازم انتخاباتی و در کدام بخش از کشور مورد دستبرد قرار گرفته است. در آن صورت اذهان عمومی نیز متوجه این می‌شد که در چه بخش از کشور انتخابات با خدشه مواجه است. از سوی دیگر اگر دستبرد به امکانات انتخاباتی در روز برگزاری انتخابات صورت گرفته است، باز هم باید از سوی دست‌اندرکاران و رهبری کمیسیون مستقل انتخابات اعلام می‌شد که در کدام بخش از ولایت‌های کشور امکانات انتخاباتی و از سوی چه کسی مورد دستبرد قرار گرفته است.
اما دیده می‌شود که از سوی کمیسیون مستقل انتخابات بدون این‌که زمان و مکان مورد دستبرد قرار گرفتن امکانات انتخاباتی اعلام شود، فقط به این اشاره می‌شود که برخی از خریطه‌های مربوط به انتخابات بدون مهر و امضا به این دفتر بازگشت کرده است. این مساله این شک و ابهام را ایجاد می‌کند که این کار ممکن است توسط دست‌اندرکاران و فعالان منتسب به کمیسیون مستقل انتخابات صورت گرفته باشد. اگر چنین باشد، در واقع مسوولیت حقوقی این تقلب و تخطی متوجه رهبری کمیسیون مستقل انتخابات می‌گردد.

اشتراک گذاري با دوستان :