تبلیغ نفرت قومی باید منع شود

- فریدون ایرج

انور سادات، نماینده پارلمان، از سوی مقام‌های عدلی و قضایی کشور، ممنوع‌الخروج شد. او متهم است که در یک سخنرانی در حضور نمایندگان مردم در پارلمان، نسبت‌های ناروایی به پشتون‌ها داده است. پیش از این رسانه‌های دیداری، بریده‌ای از سخنان او را نشر کردند که می‌گفت، ترک‌تباران هزار سال در این خطه عادلانه حکومت کرده‌اند. انور سادات در ادامه می‌گوید اما «شما» افغانستان را به فساد اداری و اخلاقی، انفجار و انتحار مشهور کردید. بسیاری‌ها چنین استنباط کردند که روی سخن او متوجه پشتون‌ها است. انتباه این عده این است که آقای سادات با این سخنانش در واقع به پشتون‌ها توهین کرده است.
برخی از رسانه‌ها نیز موج تبلیغاتی گسترده‌ای علیه آقای سادات راه انداختند و او را به تفرقه‌افگنی، ناسزاگویی و گفتن سخنان زشت به نشانی پشتون‌ها متهم کردند. برخی از والی‌ها و شماری از نهادهای مدنی نیز از نهادهای عدلی و قضایی خواستند تا با انور سادات برخورد جدی کنند و او را مورد مواخذه قرار دهند. شاید مقام‌های عدلی و قضایی خواستند، با ممنوع‌الخروج اعلام کردن انور سادات، به این درخواست‌ها پاسخ مثبت دهند.
انور سادات اتهام اهانت به پشتون‌ها و ناسزاگویی به نشانی این قوم را رد می‌کند. سادات می‌گوید که منظورش دولت‌مردان کنونی افغانستان‌اند که نتوانستند جلو فساد اداری را بگیرند و امنیت را تامین کنند. گفته می‌شود که او از این‌که اظهاراتش سبب رنجش خاطر عده‌ای شده است، پوزش هم خواسته، اما کسانی‌که فکر می‌کنند او به پشتون‌ها ناسزا گفته، عذرخواهی او را نمی‌پذیرند و خواستار تعقیب عدلی او می‌باشند. متاسفانه این روزها جنجال‌های قومی در پارلمان، داغ‌تر شده است. قانون تحصیلات عالی و بحث درج نام اقوام در شناس‌نامه‌های جدید، جنجال‌های قومی و زبانی را دامن زد.
شماری از نمایندگان با کاربرد برخی از واژه‌ها در متن فارسی قانون تحصیلات عالی مخالف هستند، هم‌چنین شمار دیگری از نمایندگان خواستار درج نام اقوام در شناس‌نامه‌های جدید بودند. این مسایل تنش‌های قومی را دامن زد و نمایندگان پارلمان نتوانستند روی این مسایل، به توافق برسند. روشن است که گسترده شدن جنجال‌های قومی عواقب و پیامدهای دارد نامنتظره دارد. وقتی قوم و هویت قومی معیار قضاوت قرار می‌گیرد، روشن است که فکر و استدلال تعطیل می‌شود. متاسفانه در جریان بحث‌های نمایندگان پارلمان روی مسایل جنجالی شمار زیادی از نمایندگان، موضع‌گیری‌های آشکار نژادپرستانه کردند.
یکی از نمایندگان گفت، اگر واژه دانشگاه، در متن فارسی قانون تحصیلات عالی گنجانده شود، در ولایت‌های پشتون‌نشین کشت و خون برپا می‌شود. این نماینده مردم ظاهرا ازیاد برده است که همین حالا هم در بسیاری از مناطق افغانستان، کشت و خون برپا است و جنگجویان طالبان که دل به شقاوت داده‌اند و جنون ویرانی دارند، هر روز با راه‌اندازی حملات انتحاری مردم بی‌گناه را می‌کشند. نماینده دیگر نیز بخشی از مردم افغانستان را «دیگران» خطاب کرد و گفت، اگر او و هم‌باورانش به واژه دانشگاه رضایت نشان دهند، «دیگران» خواست‌های دیگری نیز مطرح می‌کنند. به همین‌سان شماری از نمایندگان دیگر نیز رفتار نژادپرستانه بروز دادند. می‌شد به سادگی از سخنان این نمایندگان دریافت که چقدر به عمیق شدن فاصله میان اقوام افغانستان علاقه دارند. نفس مخالف شماری از نمایندگان با کاربرد چند واژه در متن فارسی قانون تحصیلات عالی نه مبنای قانونی دارد و نه مبنای علمی.
استدلال‌هایی چون «اسم عام و اسم خاص» که برخی از نمایندگان مطرح کردند، کودکانه‌تر از آن است که روی آن بحث شود. متاسفانه مخالفت جدی با کاربرد چند واژه فارسی در متن قانون تحصیلات عالی کاملا بار نژادپرستانه و قوم‌گرایانه دارد و هیچ توجیهی علمی یا قانونی نمی‌توان برای آن سراغ کرد. موضع‌گیری‌های که مبنای آن، نفرت قومی و زبانی باشد، در کل عملی است نکوهیده و سزاوار سرزنش.
در کشورهای دیگر، رفتار نژادپرستانه و موضع‌گیری‌هایی که مبنای آن نفرت قومی و زبانی است و هم‌چنین تحریک فتنه‌های قومی و زبانی، منع قانونی دارد. کسانی‌که از مفاد این قانون، سرپیچی می‌کنند، مورد تعقیب عدلی و قضایی قرار می‌گیرند. در نظام حقوقی افغانستان چنین قانونی وجود ندارد. ولی ضرور است که چنین قانونی از سوی پارلمان به تصویب برسد و به اجرا گذاشته شود. هیچ کس حق ندارد به پشتون‌ها یا دیگر اقوام افغانستان هتک حرمت کند و ناسزا بگوید. اما متاسفانه ناسزاگویی به اقوام کشور، در پارلمان سابقه دارد.
چند سال پیش یکی از نمایندگان، بخشی از مردم افغانستان را متهم کرد که روی سر افراد میخ می‌کوبیدند. شاید شماری از افراد مربوط به یک تنظیم در جنگ‌های داخلی، با مخالفان خود چنین کرده باشند، اما متهم کردن یک قوم به میخ کوبی روی سر افراد، مصداق رفتار نژادپرستانه و نفرت قومی است که باید از آن جلوگیری شود. هم‌چنین یکی دیگر از نمایندگان باری گفته بود که بخش بزرگی از مردم افغانستان، از کشورهای دیگر به این سرزمین آمده‌اند و باشنده اصلی این‌جا نیستند.
چنین اظهارنظرهای بی‌بنیاد و فاقد هر نوع بنیاد واقعی و تاریخی، غیر از این‌که ناشی از نفرت نژادی باشد، چیز دیگری نیست. اگر قوه قضاییه و نمایندگان جامعه مدنی می‌خواهند که جلو اظهارنظرهای نفرت‌آمیز، ناسزاگویی به آدرس اقوام و رفتارهای نژادپرستانه را بگیرند، باید در قدم اول تلاش کنند تا قانونی را به تصویب برسانند که بر مبنای آن، رفتارهای نژادپرستانه و تبلیغ نفرت قومی منع شود. و پس از آن هر کسی را که از مفاد آن قانون سرپیچی کرد، بدون هر نوع ملاحظه‌ای مورد تعقیب عدلی و قضایی قرار دهند.
باید در تعقیب عدلی کسانی‌که نفرت قومی را تبلیغ می‌کنند، مساله خودی و بیگانه مطرح نباشد. باید توهین و ناسزاگویی به نشانی همه اقوام و زبان‌های افغانستان منع شود. این عادلانه و عقلانی نیست که اهانت به حوزه‌های قومی بزرگ تعقیب عدلی در پی داشته باشد ولی ناسزاگویی به نشانی اقوامی که جمعیت‌شان کم‌تر است و وزن سیاسی‌شان، زیاد سنگین نیست، هزینه‌ای نداشته باشد.

اشتراک گذاري با دوستان :