اولین جشنواره بین‌المللی فلم زنان در هرات برگزارشد

- روح‌الامین امینی

«نخستین جشنواره بین‌المللی فلم زنان» به مناسبت روز جهانی زن، ۸ مارچ به‌مدت سه روز در ارگ باستانی شهر هرات برگزار شد، صد فلم از ۲۰ کشور دنیا به دبیرخانه جشنواره ارسال شده بود که پس از تایید هیات داوران، ۱۰فلم از افغانستان و ۲۵ فلم از دیگر کشورها به نمایش درآمد. در این جشنواره، فلم‌سازان متعددی از کشورهایی چون افغانستان، ایران، تاجیکستان و هندوستان به‌عنوان مهمان حضور داشتند.
این جشنواره توسط بنیاد آرمان‌شهر و خانه فلم رویا با ریاست گیسو جهانگیری و رویا سادات برای اولین‌بار در منطقه در روزهای هفتم، هشتم و نهم مارچ و با حضور بیش از ۱۵۰۰ نفر برگزار شد.
«نخستین جشنواره بین‌المللی فلم زنان– هرات» میزبان چهره‌های شناخته شده فرهنگی افغانستان نیز بود که می‌توان به صدیق برمک نخستین برنده آسیایی جایزه گلدن گلوب و جایزه فستیوال کن برای فلم «اسامه» و عضو هیات رهبری جشنواره، ماریا بشیر اولین دادستان زن افغانستان، محبوبه جمشیدی رییس امور زنان در ولایت هرات، عزیزه خیراندیش مدیر شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر در هرات و عضو هیات رهبری جشنواره، مهندس لطیف احمدی کارگردان شناخته شده افغان، ابراهیم عارفی، رییس افغان‌فلم، افسر رهبین، رییس فرهنگ وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان، عاقله رضایی بازیگر و فلم‌ساز، دیانا ثاقب کارگردان، عزیز دلدار بازیگر و فلم‌ساز و عضو هیات رهبری جشنواره و فرشته اطمینان بازیگر جوان سینمای افغانستان اشاره کرد.
تعدادی از مهمان‌های بین‌المللی این جشنواره عبارت بودند از:‌ گلاره کیازند فلم‌ساز از کانادا، مرضیه ریاحی سردبیر پایگاه خبری فلم کوتاه از ایران، زلفیه صادقف دبیر جشنواره دیدار از تاجیکستان، باسو نوپور فلم‌ساز و نماینده جشنواره فلم زنان دهلی از کشور هندوستان.
رویا سادات، یکی از اولین زنان فلم‌ساز افغانستان پس از سقوط طالبان، رییس خانه فلم رویا و عضو هیات رییسه جشنواره و برنده چندین جایزه بین‌المللی پیرامون برگزاری این جشنواره گفت: «این فستیوال برای ایجاد بستر مناسب برای ارتباط دادن زنان افغانستان چه در داخل و چه با خارج از کشور است تا بتوانند درباره چالش‌هایی که با آن مواجه هستند به بحث و گفتگو بنشینند. یکی از دلایل انتخاب شهر هرات برای برگزاری جشنواره به‌جز قدمت تاریخی و فرهنگی این شهر، آرامش نسبی حاکم بر هرات بود.»
روح‌الامین امینی، معاون بنیاد آرمان‌شهر در افغانستان و دبیر جشنواره، گرداننده مراسم پایانی در صحبت‌های خود خطاب به والی (فرماندار) هرات گفت: «ما در برگزاری این جشنواره قدم اول را با حمایت شما و دیگر مسوولان برداشتیم امیدوارم قدم بعدی را شما برای ساخت یک سینما در هرات برداشته و ما از شما حمایت کنیم.»
گیسو جهانگیری،‌ رییس بنیاد آرمان‌شهر و عضو هیات رییسه جشنواره در گفتگو با تارنمای آرمان‌شهر گفت: «افغانستان و کشورهای همسایه آن امروز در شرایط نامعلوم و بحرانی در تاریخ خود به‌سر می‌برند. مساله نابرابری جنسیتی، زن‌ستیزی و جنگ از مشخصات این دوره حیات تاریخی منطقه است. ما فعالان مدنی و فرهنگی به این نیازمند بودیم که برای اولین‌بار از طریق هنر هفتم و مشارکت زنان واضح و روشن نگرانی‌های خود را ابراز کنیم. این جشنواره حاصل تجربه بلندی است که طی سال‌ها هم‌زیستی با جنگ و سرکوب به‌دست آمده است. زنان امروز شایسته‌ترین سفیران صلح هستند و به شیوه‌های مختلف با انگشت‌نما کردن مشکلات و چالش‌های اجتماعی که با آن روبه‌رو هستند مقابل تاریک‌اندیشان و صلح‌ستیزان قد علم کرده‌اند.»
روح‌الامین امینی در گفتگو با تارنمای آرمان‌شهر پیرامون نکات برجسته جشنواره گفت: «برگزاری یک جشنواره سینمایی با سوژه زنان در افغانستان به خودی خود مساله مهمی است زیرا ما توانستیم در این جامعه سنتی دو نکته مساله‌برانگیز یعنی سینما و صحبت پیرامون وضعیت زنان را کنار هم آورده و مطرح کنیم. اما این اتفاق زاویه دیگری نیز بدین صورت دارد که جشنواره با توجه به امکانات محدودی که در اختیار داشتیم در بهترین مکان ممکن، بهترین زمان ممکن و به‌صورت شایسته برگزار شد و در واقع توانستیم آبروی جشنواره را در مقابل زنان این سرزمین و سینماگران آن به‌خوبی حفظ کنیم. به‌نظر من دورهای بعدی جشنواره با شکوه بیشتری برگزار خواهد شد. دور اول آن تا اندازه زیادی توانست توجه دست‌اندرکاران سینما، مردم، رسانه‌های ملی و بین‌المللی و حتا مسوولان دولتی را به خود جلب کند، بیش از چهل نهاد ملی و بین‌المللی از این جشنواره حمایت کرده‌اند.»
الکا سادات، مستندساز جوانی که جوایز بسیاری برای فلم‌های خود دریافت کرده‌ است که دیگر دبیر این جشنواره است، یادآور شد: «برگزاری این جشنواره در روز جهانی زن (۸ مارچ) از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است، ما انتظار چنین حضور پررنگ زنان را نداشتیم؛ در برخی از فلم‌ها تعداد تماشاچی‌های زن نصف و چه بسا بیشتر از مردان بود. در افغانستان فلم هنری کم دیده می‌شود در نتیجه نمایش فلم‌های بین‌المللی برای تماشاچی‌ها شگفت‌انگیز و آموزنده بود و به بالا رفتن سطح آگاهی آنان کمک کرد. از دیگر نکات برجسته این جشنواره معرفی هرات به‌عنوان شهری با جاذبه‌های زیاد توریستی بود که به‌گفته بسیاری از حاضران در جشنواره تاکید بر باستانی بودن هرات به‌عنوان یکی از شهرهای مادر در گذشته تاریخی این جغرافیای فرهنگی دارای اهمیت فراوان بود و بر همین اساس این جشنواره در قلعه تاریخی اختیارالدین که به‌نام قلعه اسکند نیز شناخته می‌شود، برگزار شد.»
خانم ماریا بشیر اولین دادستان زن افغانستان که در مراسم اختتامیه این جشنواره حضور داشت گفت: «امروز جای بسا افتخار است که در هشتم مارچ ما جشنواره فلم زنان را در ولایت هرات داریم با این حضور گسترده و با این انعکاس بین‌المللی. من تاثیر انعکاس درد زن افغان را از طریق هنر هفتم یعنی سینما با تمام گوشت و پوست خود درک می‌کنم و این جشنواره موفقیت‌آمیز را یک‌بار دیگر تبریک می‌گویم مخصوصا برای فلم‌سازان زن.»
در یکی از میزگردهایی که در حاشیه جشنواره برگزار شد برخی معتقد بودند که باید با توجه به «نبض جامعه» فلم‌ها را انتخاب کرده و به نمایش درآورد اما هیات برگزاری جشنواره اعلام کرد: «نباید تنها به نبض جامعه اتکا داشت بلکه باید شهامت داشته‌ باشیم و فلم‌هایی را نیز به نمایش بگذاریم که فراتر از سطح مخاطبان عام باشد. تنها در این صورت است که می‌توان جامعه را تغییر داد.»
لطیف احمدی که یکی از سخنران‌های مراسم پایانی بود در شروع صحبت کوتاهش گفت: «جای بسیار افتخار است که ما امروز در هرات باستان و شاهد یک واقعه بزرگ در تاریخ سینمای افغانستان هستیم.»
صدیق برمک در تقدیر از برگزاری این جشنواره گفت: «من بسیار افتخار می‌کنم که دوشادوش با خواهران خود در برگزاری این جشنواره‌ای که آرزوی من بود شرکت می‌کنم آن هم در شهر تاریخی هرات شهر دوست داشتنی‌ای که وقتی در این ارگ خود را می‌بینم به یاد رنسانس هرات می‌افتم؛ به یاد گوهرشاد می‌افتم به یاد سلطان حسین بایقرا؛ امیرعلی شیر نوایی و جامی بزرگ. می‌بینم که نسل آن بزرگواران امروز بازهم به فکر فرهنگ‌شان هستند به فکر هنرشان از طریق تصویر بر روی پرده. من سر تعظیم فرود می‌آورم در مقابل آن زنانی که جسارت کرده و شجاعانه این جشنواره را برگزار کردند.»
وی در ادامه «موفقیت» این جشنواره را به همه و به‌خصوص «بنیاد آرمان‌شهر» و «خانه فلم رویا» تبریک گفت و افزود:‌ «امیدوارم که تلاش آن‌ها همانند قلب‌شان همیشه بتپد و زنده باشد.»
ابراهیم عارفی، رییس افغان فلم نیز در سخنان خود خاطرنشان کرد: «من وعده می‌کنم که سال آینده از لحظه‌ای که کار برگزاری این جشنواره آغاز می‌شود تا آخرین دقایق همراه دست‌اندرکاران جشنواره باشم و امیدوارم سال آینده همراه با افتتاح این جشنواره بیاییم و سالن سینمای شهر هرات را نیز با همکاری مسوولان افتتاح کنیم.»
لازم به ذکر است که سینمای هرات پس از قدرت گرفتن طالبان در افغانستان از بین رفت.
داوودشاه صبا، والی هرات در پاسخ به سخنان ابراهیم عارفی اعلام کرد: «من بسیار مایل هستم که سینمایی در هرات ساخته شود اما تنها شرط آن تامین امکانات مالی است.»
صبا در قسمتی از سخنان خود گفت: «امیدوارم این خشت، به خشت بسیار محکمی بر بنای بزرگ آرزوهای نسل‌های آینده افغانستان برای مشارکت و زندگی انسانی مبدل شود.»
وی در ادامه خاطرنشان کرد: «از بنیاد آرمان‌شهر که کارهای بسیار بزرگی را در افغانستان در چندین سال گذشته انجام داده است و همیشه در خدمت فرهنگ قرار داشته‌اند تشکر می‌کنم و از خانه رویا فلم سپاسگزارم که در تدویر این جشنواره همت به خرج دادند.»
صبا در پایان سخنان خود دو یادگارنامه به گیسو جهانگیری و رویا سادات اعطا کرد و گفت: «من بدین وسیله از مجموعه فعالیت‌های فرهنگی آرمان‌شهر و خانه فلم رویا قدردانی می‌کنم.»
در حاشیه این جشنواره، مخاطبان و مهمانان در گوشه و کنار به گفتگو مشغول بوده و با رسانه‌های مختلف گفتگو کردند، خالد قادری یکی از تماشاچیان در گفتگو با بی‌بی‌سی گفت: «با آن‌که من فعال اجتماعی هستم اما پس از برگزاری این جشنواره و مشاهده فلم‌ها و حضور پرشور زنان، نگاهم به مساله زن تغییر یافته، و به اندازه‌ای فلم‌ها تاثیرگذار بود که من از امروز متوجه ابعاد بزرگ‌تری در ارتباط با مساله زنان شدم.»
زلفیه صادقف،‌ بازیگر و معاون فستیوال سینمایی «دیدار» تاجیکستان، با اشاره به آخرین فلم این جشنواره که «نان رشتان» به کارگردانی شادی صالح از تاجیکستان بود، اظهار امیدواری کرد که روزی زنان افغانستان هم بتوانند در آرامش و امنیت برای طوی (عروسی) فرزندان خود به دور از تبعیض جنسیتی، نان بپزند و شادی کنند.»
در روز پایانی جشنواره، پیام ویدیویی تبریک و حمایت پایولا دی فلوریو، مستندساز و نامزد اسکار از لس‌آنجلس، به نمایش گذاشته شد؛ دی فلوریو در این پیام ضمن تبریک از برگزاری چنین فستیوالی گفت: «زمانی‌که خبر برگزاری جشنواره فلم زنان را شنیدم قلبم منقلب شد و می‌خواهم بگویم تا چه اندازه حمایت از شما باعث افتخار من است، مساله زنان و شکستن سکوت مقابل آن،‌ جهانی است و ما به هم مرتبط هستیم.»
نخستین جشنواره بین‌المللی فلم زنان با اجرای کنسرت موسیقی محلی در صحن ارگ هرات پایان یافت؛ اجرای این کنسرت توسط ده نفر از نوازندگان برتر افغانستان مانند استاد محمود خوش‌نواز، نعمت‌الله حسین‌زاده، خواجه صاحب احراری و استاد قاسم مسرور انجام شد.
رسانه‌های بسیاری برای پوشش اخبار مربوط به برگزاری «جشنواره بین‌المللی فلم زنان– هرات» در قلعه اختیارالدین حاضر بودند که می‌توان از رسانه‌های محلی رادیو مژده، رادیو مردم، رادیو و تلویزیون هرات، تلویزیون آسیا، رادیو شهرزاد (رادیوی دختران)، ماهنامه دوربین، روزنامه اتفاق اسلام، تلویزیون عصر، تلویزیون طلوع و هفته‌نامه پرسش را نام برد.
رسانه‌های بین‌المللی که برگزاری جشنواره را پوشش دادند، عبارتند از: بی‌بی‌سی فارسی، رادیو فردا، آژانس خبرگزاری فرانسه، هافینگتون پست لایو، صدای امریکا، نشریه چاینا پست (چین)، صدای آگورا (ایتالیا)، رادیو بین‌المللی فرانسه،‌ رادیو زمانه،‌ رادیو فرهنگ فرانسه، روزنامه‌های اکسپرس تریبیون و دان (پاکستان)، ایندیپندنت (انگلستان)، مجله ال (فرانسه)، دویچه‌وله فارسی(آلمان)، تلویزیون فرانس ۲۴ (فرانسه)، لیبراسیون (فرانسه)، تریبیون ژنو (سویس)، یوناما (خبرگزاری سازمان ملل)،‌ پایگاه خبری فلم کوتاه (ایران) و تعدادی از سایت‌های آنلاین ایران، ویتنام و دیگر کشورها.
برگزارکنندگان این جشنواره وعده دادند که سال آینده، روز جهانی زن را با تعداد بیشتری از فلم‌های چهارگوشه‌ی جهان برگزار خواهند کرد.

اشتراک گذاري با دوستان :